Việc đưa sáng chế từ phòng thí nghiệm ra thị trường không chỉ là mục tiêu khoa học mà còn là chiến lược trọng yếu để địa phương này bứt phá về kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Khơi nguồn từ tư duy "Sáng chế là động lực"

Ngày 13/5 vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Thái Nguyên đã phối hợp cùng Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp (Đại học Thái Nguyên) tổ chức Hội nghị “Sáng chế - Động lực đột phá thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức”. Sự kiện thu hút hàng trăm sinh viên, giảng viên và các chuyên gia đầu ngành, tạo nên một diễn đàn sôi nổi về tương lai của tài sản trí tuệ tại địa phương vốn là trung tâm đào tạo lớn thứ ba cả nước.

Phát biểu tại hội nghị, ông Hoàng Văn Thiên, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Thái Nguyên, khẳng định sáng chế chính là "mắt xích" sống còn để chuyển hóa tri thức thành các giá trị kinh tế thực tiễn. Theo ông Thiên, hoạt động này không thuần túy là phổ biến pháp luật mà là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Đề án phát triển KH&CN của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Trong định hướng đó, đổi mới sáng tạo được xác định là phương thức phát triển xuyên suốt, len lỏi vào từng ngành hàng, doanh nghiệp và đặc biệt là các cơ sở đào tạo.

Sáng chế giờ đây không chỉ nằm trên những bản vẽ hay trong các báo cáo khoa học khô khan. Nó được kỳ vọng sẽ trở thành thước đo chính xác nhất cho năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của địa phương trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Kết nối "Ba nhà" để thương mại hóa tri thức

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của hoạt động nghiên cứu khoa học hiện nay là khoảng cách giữa giảng đường và thị trường. Để giải quyết bài toán này, hội nghị đã tập trung thảo luận sâu về mô hình liên kết chặt chẽ giữa "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp".

Theo GS.TS Trần Thị Thu Hà, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Lâm nghiệp (Đại học Thái Nguyên), việc tăng cường sự gắn kết này sẽ giúp các tri thức khoa học đi thẳng vào thực tiễn sản xuất, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất và tạo ra các sản phẩm xanh, bền vững. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Thái Nguyên hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số dựa trên nền tảng kinh tế tri thức.

Tại không gian trưng bày của hội nghị, hàng loạt mô hình, thiết bị và giải pháp kỹ thuật tiêu biểu đã minh chứng cho năng lực sáng tạo dồi dào của đội ngũ trí thức trẻ. PGS.TS Ngô Như Khoa, Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp, nhận định rằng những sự kiện như thế này giúp hình thành môi trường học tập thực chiến. Ông kỳ vọng các cơ chế hỗ trợ từ tỉnh sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn để "đỡ đầu" cho các ý tưởng non trẻ từ lúc hình thành đến khi được đăng ký bảo hộ và thương mại hóa thành công.

Dưới góc nhìn của cơ quan quản lý chuyên môn, ông Đào Nguyên - Phó Giám đốc Trung tâm Thẩm định Sáng chế (Cục Sở hữu trí tuệ) nhấn mạnh, các trường đại học cần coi việc đăng ký sáng chế là tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả nghiên cứu. Cục Sở hữu trí tuệ cam kết sẽ đồng hành cùng Thái Nguyên trong việc đào tạo kỹ năng tra cứu, xây dựng hồ sơ và bảo hộ quyền lợi cho các nhà sáng chế trẻ.

Nuôi dưỡng khát vọng của thế hệ kế cận

Đối với hàng nghìn sinh viên đang theo học tại Thái Nguyên, những hội thảo chuyên sâu này giống như một "la bàn" định hướng nghề nghiệp. Sinh viên Nguyễn Thị Hiền (Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp) chia sẻ, việc được trực tiếp đối thoại với các giáo sư, tiến sĩ và tiếp cận với các công trình nghiên cứu ứng dụng cao đã giúp các bạn trẻ xóa bỏ rào cản tâm lý về sự xa vời của khoa học công nghệ. Qua đó, sinh viên tích lũy được những kỹ năng thực tế về quản trị tài sản trí tuệ — một hành trang thiết yếu trong thị trường lao động hiện đại.

Việc khơi dậy phong trào sáng chế trong sinh viên không chỉ dừng lại ở những con số về bằng cấp hay giải thưởng. Sâu xa hơn, đó là cách Thái Nguyên chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, có tư duy đột phá và tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ. Khi mỗi sinh viên đều mang trong mình ý thức về việc bảo hộ và khai thác giá trị từ trí tuệ, tỉnh Thái Nguyên sẽ sớm hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững, biến những tiềm năng trên giấy trở thành động lực phát triển kinh tế xanh và chuyển đổi số toàn diện.

Minh Trang