Tài sản trí tuệ phải được quản trị ngay từ đầu quá trình nghiên cứu

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Hữu Cẩn, Quyền Viện trưởng Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia cho rằng trong bối cảnh đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, việc quản trị tài sản trí tuệ cần được xem là một khâu trọng yếu trong toàn bộ chuỗi nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.

Theo ông, cần thay đổi cách tiếp cận từ "quản lý kết quả nghiên cứu" sang "quản trị tài sản trí tuệ", coi mỗi kết quả nghiên cứu, giải pháp công nghệ, sáng chế hay dữ liệu kỹ thuật đều là những tài sản có giá trị kinh tế tiềm năng.

"Hoạt động sở hữu trí tuệ không nên chỉ xuất hiện ở giai đoạn cuối để thực hiện các thủ tục bảo hộ, mà phải được tích hợp ngay từ khi hình thành ý tưởng nghiên cứu, xây dựng chiến lược phát triển công nghệ và tiếp cận thị trường", TS. Nguyễn Hữu Cẩn nhấn mạnh.

Theo ông, trong nền kinh tế tri thức, giá trị của doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu ngày càng được quyết định bởi các tài sản vô hình. Vì vậy, nếu không xây dựng được năng lực quản trị tài sản trí tuệ, nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị sẽ khó chuyển hóa thành sản phẩm thương mại hoặc bị bỏ lỡ cơ hội khai thác trên thị trường.

Thu hẹp khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường

Tại hội thảo, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho rằng yêu cầu đối với khoa học và công nghệ hiện nay đã thay đổi căn bản. Giá trị của nghiên cứu không chỉ được đo bằng các công bố khoa học mà còn phải thể hiện ở khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm, doanh nghiệp và thị trường.

Theo ông, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực then chốt tạo đột phá phát triển trong giai đoạn mới. Điều đó đòi hỏi các tổ chức khoa học, doanh nghiệp và nhà khoa học phải cùng đưa khoa học công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp của nền kinh tế.

Từ thực tiễn hoạt động nghiên cứu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã xây dựng danh mục 112 công nghệ gửi tới các địa phương nhằm thúc đẩy chuyển giao và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, đời sống.

Tuy nhiên, Chủ tịch Viện Hàn lâm cũng thẳng thắn nhìn nhận khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu và sản phẩm thương mại vẫn còn khá lớn. Để thu hẹp khoảng cách này cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư, các tổ chức hỗ trợ sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng và cơ quan quản lý nhà nước.

Ông cho rằng nhà khoa học muốn đưa công nghệ vào cuộc sống phải tiếp cận trực tiếp với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương.

"Làm khoa học công nghệ mà chỉ ở trong phòng làm việc thì khó đi vào cuộc sống. Phải đến với doanh nghiệp, địa phương, vùng sản xuất để nhìn thấy những bài toán thực tế cần giải quyết", GS.TS. Trần Hồng Thái chia sẻ.

Đưa tài sản trí tuệ trở thành động lực của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Các chuyên gia tham dự hội thảo nhận định, đổi mới sáng tạo không thể là nỗ lực riêng của các viện nghiên cứu hay nhóm nhà khoa học mà phải là sự kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức nghiên cứu, nhà đầu tư và các đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp.

Trong hệ sinh thái đó, tài sản trí tuệ đóng vai trò là cầu nối giữa nghiên cứu khoa học và thị trường. Một sáng chế, giải pháp công nghệ hoặc bí quyết kỹ thuật chỉ thực sự phát huy giá trị khi được bảo hộ, định giá, khai thác và thương mại hóa hiệu quả.

Theo TS. Nguyễn Hữu Cẩn, các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ khó có thể phát triển bền vững nếu thiếu chiến lược sở hữu trí tuệ. Tương tự, các trung tâm đổi mới sáng tạo sẽ khó tạo ra những đột phá nếu không có năng lực hỗ trợ xác lập quyền, khai thác, định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Ông nhấn mạnh tài sản trí tuệ chỉ thực sự trở thành nguồn lực phát triển khi được đặt trong một hệ sinh thái kết nối mở giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư, thị trường và năng lực sản xuất.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc nâng cao năng lực quản trị tài sản trí tuệ không chỉ giúp bảo vệ thành quả nghiên cứu mà còn tạo điều kiện để các kết quả khoa học được thương mại hóa hiệu quả, góp phần hình thành những doanh nghiệp công nghệ mới và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.