Tòa án Đức phán quyết Suno AI vi phạm bản quyền, buộc công khai doanh thu và bồi thường

Tòa án Khu vực Munich (Đức) ngày 31/7 đã ra phán quyết xác định Suno AI, công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Mỹ chuyên phát triển nền tảng tạo nhạc từ câu lệnh văn bản, đã vi phạm bản quyền khi sử dụng các tác phẩm âm nhạc có bản quyền để huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo.

Theo phán quyết, Suno phải công khai các khoản doanh thu thu được từ hành vi bị xác định là vi phạm, đồng thời có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các chủ sở hữu quyền. Mức bồi thường cụ thể sẽ được xác định ở giai đoạn tiếp theo của vụ việc.

Vụ kiện được khởi xướng từ tháng 1/2025 bởi GEMA, tổ chức được Nhà nước Đức trao quyền quản lý và cấp phép sử dụng quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc. GEMA cáo buộc Suno đã sử dụng các bản ghi âm có bản quyền để huấn luyện AI mà không xin phép hoặc chi trả thù lao cho các chủ sở hữu quyền.

Phản hồi sau phán quyết, Suno cho biết không đồng tình với quyết định của tòa án và sẽ xem xét mọi lựa chọn pháp lý, bao gồm khả năng kháng cáo.

Tổng Giám đốc GEMA, Tobias Holzmüller, nhận định đây là "một phán quyết có ý nghĩa toàn cầu", bởi nó có thể tạo tiền lệ cho các tranh chấp bản quyền liên quan đến trí tuệ nhân tạo trên phạm vi quốc tế.

Vụ kiện được giới công nghệ và âm nhạc đặc biệt quan tâm

Đây được xem là một trong những vụ kiện lớn đầu tiên trên thế giới kiểm chứng cách áp dụng luật bản quyền truyền thống đối với hoạt động huấn luyện mô hình AI tạo nhạc cũng như các sản phẩm âm nhạc do AI tạo ra.

Một trong những lập luận chính của Suno là tòa án Đức không có thẩm quyền xét xử đối với các hoạt động huấn luyện mô hình AI được thực hiện hoàn toàn tại Mỹ.

Kết quả vụ kiện có thể tạo tiền lệ quan trọng trong việc xác định liệu các công ty phát triển AI âm nhạc có bắt buộc phải được cấp phép trước khi sử dụng các ca khúc có bản quyền để huấn luyện mô hình hay không. Đồng thời, vụ việc cũng đặt ra câu hỏi liệu những bản nhạc do AI tạo ra nhưng có mức độ tương đồng cao với các tác phẩm hiện có có cấu thành hành vi xâm phạm bản quyền hay không.

Theo ông Tobias Holzmüller, mục tiêu của GEMA không phải là buộc Suno chấm dứt hoạt động, mà là đưa công ty này vào các cuộc đàm phán cấp phép công bằng, điều mà trước đây hai bên chưa thể thực hiện.

Ông cũng cho rằng Suno hiện là mô hình AI tạo nhạc lớn nhất và thành công nhất về mặt thương mại trên thị trường, đồng thời theo đuổi chiến lược kinh doanh quyết liệt hơn nhiều đối thủ.

 Bài toán bồi thường cho người sáng tạo trong kỷ nguyên AI 

Vụ kiện còn làm dấy lên câu hỏi lớn hơn đối với ngành công nghiệp sáng tạo, đó là người sáng tạo sẽ được bồi thường như thế nào khi các tác phẩm của họ được sử dụng để huấn luyện các hệ thống AI tạo sinh.

Trước đó, GEMA cũng giành chiến thắng trong một vụ kiện khác nhằm vào OpenAI tại chính Tòa án Khu vực Munich. Tòa án khi đó kết luận OpenAI đã sử dụng trái phép lời bài hát có bản quyền để huấn luyện mô hình AI và tái tạo các nội dung này thông qua ChatGPT mà không được phép.

Theo phán quyết, OpenAI bị yêu cầu chấm dứt việc tái tạo các tác phẩm trong mô hình AI, cung cấp thông tin liên quan và bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, vụ việc vẫn chưa có hiệu lực pháp lý cuối cùng do OpenAI đã kháng cáo.

Khác với vụ kiện trước tập trung vào lời bài hát, vụ kiện lần này liên quan trực tiếp đến việc sử dụng toàn bộ các tác phẩm âm nhạc để huấn luyện AI.

Ông Martin Senftleben, chuyên gia về luật sở hữu trí tuệ tại Đại học Amsterdam, cho rằng điểm đáng chú ý là nguyên đơn không phải một hãng thu âm hay doanh nghiệp tư nhân, mà là một tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả.

Theo ông, điều này giúp mở rộng khả năng bảo vệ quyền lợi cho nhiều nhạc sĩ, nhà soạn nhạc và nhà xuất bản hơn, thay vì chỉ những nghệ sĩ nổi tiếng, qua đó tăng cơ hội để cộng đồng người nắm giữ quyền tác giả được hưởng thù lao khi các tác phẩm của họ được sử dụng để phát triển các hệ thống AI.

Hiện GEMA đại diện cho hơn 95.000 nhạc sĩ, nhà soạn nhạc và nhà xuất bản âm nhạc tại Đức, đồng thời quản lý quyền cho hơn 2 triệu chủ sở hữu quyền trên toàn thế giới.    

Quỳnh Trang