Hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, thời gian vừa qua, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh, Chính phủ đã ban hành các Nghị quyết số 66.10/2025/NQ-CP, số 66.16/2026/NQ-CP, số 66.17/2026/NQ-CP, số 66.18/2026/NQ-CP và Nghị định số 133/2025/NĐ-CP để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi.

Các cơ chế này góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, các Nghị quyết và Nghị định nêu trên sẽ hết hiệu lực từ ngày 01 tháng 3 năm 2027. Vì vậy, việc sửa đổi các luật liên quan để luật hóa các chính sách nêu trên là cần thiết nhằm đảm bảo tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nêu rõ, dự thảo Luật tập trung vào 3 nhóm nội dung lớn như sau:

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Đối với Luật Tần số vô tuyến điện, dự thảo Luật cắt giảm các điều kiện cấp giấy phép không còn cần thiết hoặc đã được điều chỉnh tại các quy định khác của pháp luật. Việc sửa đổi này không làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước mà chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm thông qua hoạt động kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm về tần số vô tuyến điện qua khai thác, phân tích các cơ sở dữ liệu về cấp phép, chứng nhận hợp quy, cơ sở dữ liệu về chứng chỉ vô tuyến viên. Dự thảo luật cũng bãi bỏ các quy định về đào tạo vô tuyến điện viên nghiệp dư, đồng thời phân lại thẩm quyền quản lý về việc đào tạo, cấp chứng chỉ vô tuyến điện viên hàng hải sang bộ phận quản lý chuyên ngành. Việc điều chỉnh này giúp cắt giảm một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tổ chức trong việc đào tạo người dân trong việc được cấp chứng chỉ vô tuyến điện viên.

Đối với Luật Viễn thông, dự thảo Luật bãi bỏ, đơn giản hóa một số điều kiện cấp phép viễn thông để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo cơ chế giám sát, kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời bãi bỏ điều kiện hoạt động đối với dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền, đưa ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, chuyển sang quản lý hậu kiểm, tạo thuận lợi cho đầu tư kinh doanh.

Đối với Luật Giao dịch điện tử, dự thảo Luật bãi bỏ thủ tục hành chính thay đổi nội dung cấp phép nhằm phù hợp với xu thế quản lý sử dụng dữ liệu, thay thế cho giấy tờ và thủ tục gia hạn cấp phép kinh doanh dịch vụ tin cậy, nhằm giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước.

Đối với Luật Chuyển giao công nghệ, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, phê duyệt và ban hành chương trình, chính sách về nhập khẩu công nghệ, phát triển thị trường khoa học và công nghệ, thúc đẩy hoạt động chuyển giao, ứng dụng, đổi mới công nghệ. Việc phân cấp này nhằm nâng cao tính chủ động, rút ngắn thời gian xử lý công việc, đồng thời đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và các pháp luật có liên quan.

Thứ ba, hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Đối với Luật Tần số vô tuyến điện, dự thảo Luật sửa đổi quy định về cấp phép sử dụng băng tần trong trường hợp đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh theo hướng điều chỉnh thời hạn cấp phép ban đầu từ 3 năm lên 5 năm và điều chỉnh thời gian đánh giá hiệu quả thực hiện đề án trước khi cho phép gia hạn cấp giấy phép để tiếp tục thực hiện đề án.

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, từ thực tiễn triển khai các mạng di động thời gian qua cho thấy việc kéo dài này là cần thiết để có đủ dữ liệu đánh giá khách quan, toàn diện hiệu quả sử dụng băng tần, hiệu quả đầu tư và kết quả thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, tránh nguy cơ đánh giá quá sớm và quyết định chấm dứt đề án dẫn đến lãng phí nguồn lực đầu tư.

Đối với Luật Viễn thông, dự thảo Luật hoàn thiện cơ sở pháp lý về chia sẻ hạ tầng viễn thông nhằm đảm bảo yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ quy định cụ thể chính sách sử dụng chung miễn phí hạ tầng viễn thông của doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và cơ chế đảm bảo quyền lợi của doanh nghiệp. Việc giao cho Chính phủ quy định vấn đề này là phù hợp với thẩm quyền, đồng thời đảm bảo tính linh hoạt trong thực hiện, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo từng thời kỳ.

Băn khoăn về việc chuyển thẩm quyền phê duyệt Chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học và công nghệ từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Khoa học và Công nghệ

Báo cáo tóm tắt thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ nêu rõ, về sự cần thiết ban hành Luật, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KH,CN&MT) tán thành với các lý do nêu tại Tờ trình số 368/TTr-CP. Việc ban hành Luật kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; đồng thời luật hóa các cơ chế đang thực hiện ổn định theo Nghị quyết số 206/2025/QH15, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý sau ngày 01/3/2027 - thời điểm các nghị quyết, nghị định quy định các cơ chế này hết hiệu lực.

Về phạm vi, nội dung sửa đổi, Ủy ban KH,CN&MT tán thành việc không sửa đổi phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của 04 luật hiện hành mà tập trung vào 03 nhóm chính sách: cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; phân cấp, phân quyền; hoàn thiện các quy định có liên quan, trong đó có cơ sở pháp lý về sử dụng chung hạ tầng viễn thông phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; phạm vi này cơ bản phù hợp với Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị. 

Tuy nhiên, dự án Luật tác động rộng, liên quan trực tiếp đến tài nguyên tần số, hạ tầng viễn thông, tài nguyên Internet và dịch vụ tin cậy. Do đó, đề nghị Chính phủ chỉ luật hóa những cơ chế, chính sách đã được cấp có thẩm quyền đồng ý về chủ trương, không lồng ghép chính sách mới, bảo đảm đúng Quy định số 178-QĐ/TW; trình tự, thủ tục rút gọn chỉ rút ngắn thời gian, không hạ thấp yêu cầu về chất lượng.

Đối với Luật Tần số vô tuyến điện (Điều 1 dự thảo Luật)

Về cấp băng tần cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh (khoản 3): Ủy ban KH,CN&MT tán thành việc kéo dài thời hạn giấy phép cấp lần đầu từ 03 lên 05 năm, rút ngắn thời hạn tiếp tục thực hiện đề án làm cơ sở gia hạn từ 12 xuống 10 năm và chuyển thời điểm đánh giá hiệu quả sử dụng băng tần từ 03 lên 09 tháng trước khi giấy phép hết hạn; tổng thời hạn tối đa không đổi, không quá 15 năm. Cơ chế kiểm soát vẫn chặt chẽ vì chỉ cấp phép khi có đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Tuy nhiên, do cấp trực tiếp băng tần - tài nguyên quốc gia hữu hạn, có giá trị kinh tế lớn - mà không qua đấu giá, thi tuyển, đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ xác định “tỷ lệ cơ bản” (Nghị định số 63/2023/NĐ-CP quy định tối thiểu 51%) trong văn bản quy định chi tiết.

Đối với Luật Viễn thông (Điều 2 dự thảo Luật)

Về điều kiện cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông và tên miền quốc gia “.vn” (các khoản 1, 2 và khoản 4): Ủy ban KH,CN&MT tán thành bãi bỏ điều kiện “không đang trong quá trình giải thể, phá sản”, thay “phương án kỹ thuật, phương án kinh doanh” bằng “kế hoạch kinh doanh và kỹ thuật” và bãi bỏ cụm từ “điều kiện hoạt động” tại khoản 4 Điều 48 để đồng bộ với chủ trương đưa dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, tên miền quốc gia “.vn” là tài nguyên Internet quốc gia, gắn với an toàn, an ninh mạng và chủ quyền số; đề nghị Chính phủ chỉ đạo xây dựng đầy đủ công cụ hậu kiểm thay thế và chịu trách nhiệm bảo đảm các công cụ này vận hành hiệu quả trên thực tế.

Về chia sẻ, sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh (khoản 3): Ủy ban KH,CN&MT tán thành chủ trương hoàn thiện cơ sở pháp lý trên cơ sở kế thừa Nghị quyết số 66.10/2025/NQ-CP nhằm huy động, sử dụng hiệu quả hạ tầng đã đầu tư, tránh đầu tư trùng lặp, phát huy tính lưỡng dụng của hạ tầng viễn thông. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng việc giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế này có liên quan đến quyền tài sản của doanh nghiệp và nghĩa vụ thuế. Do đó, đề nghị Chính phủ báo cáo làm rõ, bảo đảm chặt chẽ về thẩm quyền, tập trung vào: phạm vi, đối tượng áp dụng; nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và cạnh tranh bình đẳng của doanh nghiệp; cơ chế bù đắp chi phí, xử lý tài chính; yêu cầu bảo đảm an toàn hạ tầng, an ninh mạng, bí mật nhà nước.

Đối với Luật Giao dịch điện tử (Điều 3 dự thảo Luật)

Về bãi bỏ thủ tục “gia hạn”, “thay đổi nội dung” giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy: Nội dung này còn 02 loại ý kiến: tán thành bỏ thủ tục gia hạn như Chính phủ trình, hoặc giữ thủ tục “gia hạn” như Luật Giao dịch điện tử hiện hành. Ủy ban KH,CN&MT nhận thấy dịch vụ tin cậy tác động trực tiếp đến hệ thống thanh toán, tài chính, ngân hàng và dịch vụ công trực tuyến; chuyển sang thủ tục cấp lại bảo đảm mỗi chu kỳ giấy phép đều được đánh giá lại đầy đủ điều kiện kinh doanh theo Điều 29, đồng thời doanh nghiệp chỉ phải thực hiện 01 thủ tục thay vì 02. 

Trên cơ sở kết quả lấy Phiếu xin ý kiến sau Phiên họp toàn thể lần thứ Ba, đa số thành viên Ủy ban (38/50, bằng 76%) tán thành loại ý kiến thứ nhất; do đó, Ủy ban KH,CN&MT tán thành bỏ cụm từ “gia hạn” tại khoản 4 Điều 28 như phương án Chính phủ trình. Đề nghị khi sửa đổi Nghị định số 23/2025/NĐ-CP, Chính phủ quy định thủ tục “cấp lại” đơn giản hơn, rút ngắn thời gian giải quyết, không làm gián đoạn dịch vụ.

Đối với Luật Chuyển giao công nghệ (Điều 4 dự thảo Luật)

Ủy ban KH,CN&MT cơ bản nhất trí việc sửa đổi khoản 2 Điều 41 và khoản 2 Điều 54 nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng bộ với pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, một số ý kiến băn khoăn về việc chuyển thẩm quyền phê duyệt Chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học và công nghệ, ban hành chính sách thúc đẩy chuyển giao, đổi mới công nghệ từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Khoa học và Công nghệ, vì đây là những nội dung lớn, liên quan nhiều bộ, ngành, cần vai trò chỉ đạo, điều phối của Thủ tướng Chính phủ. Đề nghị rà soát kỹ, nghiên cứu cơ chế thành lập hội đồng thẩm định để không làm giảm yêu cầu thẩm định, đánh giá tác động và bảo đảm thống nhất với pháp luật về sở hữu trí tuệ và ngân sách nhà nước.

Kim Ngọc - Cao Hoàng - Vũ Hiếu/quochoi.vn