Theo nội dung nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học New South Wales (Australia) chủ trì, nhóm tác giả đã phân tích nhiều tổng quan khoa học, bao gồm các nghiên cứu trên động vật, báo cáo ca bệnh ở người và các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm được công bố trong giai đoạn 2017–2025. Đây được đánh giá là một trong những đánh giá toàn diện nhất từ trước đến nay về khả năng gây ung thư của thuốc lá điện tử chứa nicotine.

Kết quả nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Carcinogenesis cho thấy việc hút thuốc lá điện tử có liên quan đến các biến đổi sinh học tiền ung thư, như tổn thương DNA và viêm nhiễm. Các thay đổi này được coi là những dấu hiệu cảnh báo sớm có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ ung thư.

Đồng tác giả nghiên cứu, Giáo sư danh dự Bernard Stewart, nhấn mạnh: "Không còn nghi ngờ gì nữa, các tế bào và mô của khoang miệng, miệng và phổi bị biến đổi do hít phải khói thuốc lá điện tử".

Tuy nhiên, do thuốc lá điện tử chỉ xuất hiện từ đầu những năm 2000, hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu dài hạn từ số lượng lớn người sử dụng và mắc ung thư để xác định nguy cơ cụ thể. Bên cạnh đó, nhiều người vừa hút thuốc lá truyền thống vừa sử dụng thuốc lá điện tử, khiến việc tách biệt tác động của từng loại trở nên khó khăn.

Vì vậy, nghiên cứu không đưa ra con số cụ thể về nguy cơ mắc ung thư, mà tập trung đánh giá liệu thuốc lá điện tử có gây ra những thay đổi sinh học dẫn đến ung thư hay không. Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận một số báo cáo từ các nha sĩ về trường hợp ung thư khoang miệng ở những người chỉ sử dụng thuốc lá điện tử mà chưa từng hút thuốc lá truyền thống.

Ngoài ra, các thí nghiệm trên động vật cho thấy chuột tiếp xúc với hơi thuốc lá điện tử có tỷ lệ xuất hiện khối u phổi cao hơn so với nhóm không tiếp xúc, dù các kết quả này chưa thể suy rộng hoàn toàn sang con người.

Tác giả chính của nhóm nghiên cứu, nhà dịch tễ học, Phó Giáo sư Freddy Sitas, cho biết lịch sử đã cho thấy phải mất 100 năm thu thập và tích lũy bằng chứng trước khi Tổng Y sĩ Hoa Kỳ công nhận hút thuốc là nguyên nhân gây ung thư phổi vào năm 1964.

Calvin Cochran, một nhà nghiên cứu tại Khoa Y tế Công cộng thuộc Đại học Otago ở New Zealand, cho biết gần 8.000 nghiên cứu đã được đánh giá để đi đến kết luận đó, bất chấp những dấu hiệu cảnh báo trước đó thường bị bỏ qua hoặc bác bỏ, kể cả bởi các bác sĩ.

"Chúng ta có nguy cơ lặp lại số phận tương tự với thuốc lá điện tử nếu không xem xét nghiêm túc các nghiên cứu mới và những dấu hiệu cảnh báo," Cochran nói.

Các chuyên gia y tế cũng nhấn mạnh, dù chưa thể kết luận mức độ nguy hại tương đương thuốc lá truyền thống, nhưng không nên coi thuốc lá điện tử là lựa chọn an toàn.

Ông Sitas cho rằng, mặc dù trước đây hút thuốc lá truyền thống được xem là an toàn hơn, nhưng hiện nay không nên dành sự ưu ái tương tự cho thuốc lá điện tử, do có nhiều bằng chứng cho thấy chúng gây ung thư.

"Chúng ta luôn cho rằng thuốc lá điện tử an toàn hơn thuốc lá thông thường, nhưng thực tế, những gì chúng ta đang chứng minh cho thấy chúng có thể không an toàn như vậy. Chúng ta không có cách nào chắc chắn để khiến mọi người bỏ thuốc lá điện tử."

"Vì vậy, đối với việc hút thuốc lá, chúng ta có các phương pháp như kẹo cao su nicotine, nhiều loại thuốc khác nhau để giúp người ta cai thuốc. Còn bằng chứng về việc giúp người ta cai thuốc lá bằng thuốc lá điện tử thì vẫn chưa rõ ràng."

Các chuyên gia đặc biệt cảnh báo về xu hướng sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm người trẻ chưa từng hút thuốc lá, nhấn mạnh đây là đối tượng cần được bảo vệ do sản phẩm này không phải là giải pháp thay thế an toàn.

Trên cơ sở các bằng chứng hiện có, các nhà khoa học khuyến nghị cơ quan quản lý cần chủ động triển khai các biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đối với sức khỏe cộng đồng, nhất là đối với thanh thiếu niên.

Ngọc Hân (Theo Guardian)