Không chỉ dừng lại ở việc đắp thêm công nghệ, Thủ đô đang thực hiện cuộc cách mạng về tư duy: Lấy dữ liệu làm hạ tầng và lấy người dân làm trung tâm để giải quyết những bài toán hóc búa nhất của một siêu đô thị.

Với hơn 8 triệu phương tiện lưu thông và tốc độ gia tăng hàng năm lên tới 5%, Hà Nội đang phải đối mặt với bài toán kinh tế nan giải khi ùn tắc giao thông gây thiệt hại khoảng 1,2 tỷ USD mỗi năm. Bên cạnh đó, chỉ số bụi mịn (PM2.5) thường xuyên vượt ngưỡng quy chuẩn cũng trở thành nỗi lo thường trực của người dân. Trước thực trạng này, các chuyên gia khẳng định rằng công nghệ chỉ là công cụ, còn "linh hồn" của thành phố thông minh chính là dữ liệu.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, nhận định rủi ro lớn nhất hiện nay không phải là thiếu công nghệ mà là thiếu một khung quản trị dữ liệu minh bạch. Nếu dữ liệu từ hệ thống camera hay đăng ký phương tiện vẫn tồn tại dưới dạng "cát cứ", không được chuẩn hóa và liên thông, chúng sẽ mãi chỉ là những kho lưu trữ tĩnh thay vì trở thành động cơ để quản trị xã hội. Do đó, việc xóa bỏ tình trạng rời rạc, thiết lập một nền tảng dữ liệu "đúng - đủ - sạch - sống" là điều kiện tiên quyết để các giải pháp như Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phát huy tối đa hiệu quả trong việc mô phỏng kịch bản chính sách hay tự động hóa quy trình vận hành đô thị.

Khác với cách tiếp cận dàn trải, Hà Nội chọn cách đối diện trực tiếp với 5 "điểm nghẽn" gây bức xúc nhất: ùn tắc giao thông, ngập úng, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và trật tự đô thị. Dưới sự chủ trì của Công an Thành phố, các giải pháp công nghệ như hệ thống camera AI đã bắt đầu đi vào đời sống, mang lại những tín hiệu tích cực trong việc nâng cao ý thức người dân và cải thiện tình hình giao thông.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhấn mạnh, điểm đổi mới căn bản của Thủ đô là chuyển từ quản lý theo ngành dọc sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu. Trong tầm nhìn này, dữ liệu về đất đai, không gian số hay công trình ngầm không phải là tài sản riêng của bất kỳ đơn vị nào mà là hạ tầng dùng chung để phục vụ mục đích cuối cùng là nâng cao chất lượng sống cho người dân. Hà Nội đặt mục tiêu đầy tham vọng: lọt vào top 50 thành phố thông minh thế giới trước năm 2030 và trở thành đô thị thông minh hàng đầu châu Á vào năm 2045.

Để rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến thực thi, cuối tháng 2/2026, Hà Nội đã chính thức ra mắt Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội. Đây được kỳ vọng là "trạm trung chuyển" quan trọng, nơi kết nối giữa nguồn vốn, dữ liệu, nhân lực và hạ tầng để giải quyết các thách thức đô thị theo một quy trình khép kín.

Thay vì triển khai manh mún, Trung tâm sẽ định hình danh mục các bài toán ưu tiên, tạo không gian thử nghiệm (sandbox) cho các sáng kiến mới trước khi nhân rộng thành động lực tăng trưởng. Sự xuất hiện của thiết chế này cho thấy quyết tâm của Thủ đô trong việc xây dựng một mô hình thành phố thông minh không chỉ hiện đại mà còn gắn liền với bản sắc và đặc thù riêng biệt của Hà Nội.

Với sự đồng bộ về cả cơ chế chính sách lẫn hạ tầng công nghệ, Hà Nội đang dần hiện thực hóa hình ảnh một đô thị bền vững, nơi mọi quyết định quản trị đều dựa trên minh chứng định lượng, đem lại sự minh bạch và công bằng cho mọi cư dân.

Hà Châu