Động thái này được đưa ra trong bối cảnh "ma trận" phương thức xét tuyển những năm qua gây nhiễu loạn thông tin và làm gia tăng bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận giáo dục.

Theo các chuyên gia từ Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), điểm cốt lõi của quy chế mới là giới hạn số lượng phương thức xét tuyển và chuẩn hóa nguyên tắc quy đổi điểm. TS. Đồng Mạnh Cường, Trưởng khoa Kinh doanh BUV, nhận định việc tinh gọn này là cần thiết để hệ thống tuyển sinh trở nên minh bạch hơn, buộc các trường phải thiết kế phương thức xét tuyển có cơ sở khoa học rõ ràng thay vì chạy theo số lượng. Đồng quan điểm, TS. Phạm Hải Chung nhấn mạnh rằng dù xét tuyển kết hợp là xu hướng tất yếu để đánh giá toàn diện năng lực thí sinh, nhưng quy chế mới sẽ đảm bảo tính công bằng, tránh việc một thành tích được "tính điểm hai lần" hoặc hưởng ưu tiên quá mức.

Vấn đề gây tranh luận nhất là vai trò của chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh cũng được mổ xẻ dưới góc độ dữ liệu. Thống kê cho thấy đến năm 2025, gần 100 trường đại học đã chấp nhận IELTS, tạo nên một "cuộc đua" tốn kém với chi phí luyện thi và lệ phí thi có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, TS. Đặng Quang Vinh dẫn chứng các nghiên cứu quốc tế cho thấy điểm IELTS chỉ giải thích được khoảng 5% kết quả học tập đại học (GPA). Đặc biệt, sự thiếu thống nhất trong thang quy đổi giữa các trường, nơi mức 6.0 IELTS có thể tương đương điểm 10 tuyệt đối hoặc không đủ điều kiện nộp hồ sơ  đang tạo ra sự phi lý so với kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia.

Để giải quyết bất cập này, Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT yêu cầu các trường phải rà soát bảng quy đổi dựa trên kết quả học tập thực tế và khuyến khích sử dụng phương pháp "cân bằng phân vị tương đương" để có mức điểm quy đổi khách quan hơn. Bên cạnh đó, việc nâng cao vị thế của chứng chỉ nội địa VSTEP được xem là giải pháp chiến lược nhằm giảm áp lực tài chính cho thí sinh vùng nông thôn, đảm bảo ngoại ngữ là năng lực học thuật chứ không phải là "đặc quyền kinh tế" của các gia đình có điều kiện.

Trước những thay đổi này, các chuyên gia khuyến cáo học sinh cần xây dựng hồ sơ năng lực toàn diện và dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào một chứng chỉ duy nhất. Việc lựa chọn ngành học năm 2026 đòi hỏi thí sinh phải thấu hiểu bản thân và bám sát các đề án tuyển sinh đã được chuẩn hóa để tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển.

BH