Một trong những điểm nổi bật của luật sửa đổi là yêu cầu các sàn thương mại điện tử phải cung cấp chứng nhận tiêu chuẩn cho toàn bộ sản phẩm được bày bán. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc siết chặt trách nhiệm của người bán hàng và chủ thể vận hành nền tảng số, đồng thời nâng cao mức độ minh bạch, an toàn cho người tiêu dùng.

Theo Tiến sĩ Hà Minh Hiệp, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), Luật mới áp dụng mô hình quản lý chất lượng dựa trên phân loại rủi ro thay vì phân loại hành chính như trước đây. Cụ thể, sản phẩm và hàng hóa sẽ được phân chia theo ba nhóm rủi ro: thấp, trung bình và cao.

Nhóm rủi ro thấp: Doanh nghiệp được quyền tự công bố tiêu chuẩn áp dụng.Nhóm rủi ro trung bình: Cần đánh giá sự phù hợp thông qua tự đánh giá hoặc chứng nhận từ tổ chức được công nhận.Nhóm rủi ro cao: Bắt buộc phải có chứng nhận từ tổ chức độc lập, đảm bảo an toàn và chất lượng tuyệt đối.Luật cũng đưa ra các quy định mới nhằm giảm thủ tục hành chính đối với hàng hóa nhập khẩu. Theo đó, với hàng hóa rủi ro trung bình, doanh nghiệp được phép công bố hợp quy một lần, không cần lặp lại cho từng lô hàng, trừ khi có thay đổi về quy chuẩn hoặc xuất hiện cảnh báo từ cơ quan chức năng.

Đáng chú ý, lần đầu tiên khái niệm Hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI) được luật hóa. Đây là một hệ sinh thái tích hợp các yếu tố như tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp, kiểm tra và chính sách hỗ trợ. NQI sẽ được xây dựng trên nền tảng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, giúp liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý chất lượng, hải quan, hệ thống truy xuất nguồn gốc, cảnh báo quốc tế và tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng.

Đặc biệt, luật mới đã chính thức luật hóa yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với các mặt hàng có mức độ rủi ro cao. Đây là bước tiến lớn nhằm nâng cao tính minh bạch, khả năng truy trách nhiệm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ngoài ra, hệ thống giám sát chất lượng hàng hóa cấp quốc gia sẽ được thiết lập, có khả năng thu thập phản ánh từ người tiêu dùng, hỗ trợ công tác hậu kiểm, cảnh báo và xử lý rủi ro một cách chủ động.

Đối với môi trường thương mại điện tử, Luật yêu cầu người bán công khai trung thực thông tin về sản phẩm, trong khi chủ sàn giao dịch phải có biện pháp kiểm tra, xử lý hàng hóa vi phạm, đồng thời xây dựng hệ thống tiếp nhận và giải quyết khiếu nại về chất lượng.

Tiến sĩ Hà Minh Hiệp nhấn mạnh: “Trước đây, các sàn thương mại điện tử cho phép các hộ kinh doanh đăng bán sản phẩm mà không cần kiểm chứng. Nhưng sắp tới, tất cả sản phẩm phải có chứng nhận tiêu chuẩn mới được phép niêm yết.”

Luật sửa đổi này thể hiện sự chuyển hướng trong tư duy quản lý nhà nước: từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ hành chính sang quản trị rủi ro, từ khuyến khích sang chế tài hợp lý, ứng dụng sâu công nghệ số để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

PV