Mới đây, các cơ quan chức năng Mỹ cùng các liên minh công nghệ toàn cầu đã tung ra một chiến dịch quy mô lớn chưa từng có, giáng đòn nặng nề vào hệ thống phát sóng lậu trực tuyến. Không chỉ dừng lại ở việc đánh sập các tên miền, liên minh chống vi phạm bản quyền lần này đã áp dụng một chiến lược đặc biệt: Cắt đứt hoàn toàn dòng tiền quảng cáo – nguồn tiền duy trì sự sống của các trang web bất hợp pháp.

Theo báo cáo mới nhất từ tờ The Athletic, tổ chức chống gian lận quảng cáo toàn cầu Trustworthy Accountability Group (TAG) đã chính thức kích hoạt một chiến dịch quy mô lớn, thành công ngắt nguồn thu quảng cáo của 1.376 website phát lậu các trận đấu World Cup 2026. Đây được coi là một bước đi mang tính bước ngoặt, thay đổi hoàn toàn cục diện cuộc chiến chống vi phạm bản quyền số vốn luôn rơi vào tình trạng "chặt đầu này, mọc đầu khác".

Bà Rachel Nyswander Thomas, Giám đốc điều hành của TAG, nhấn mạnh rằng các sự kiện thể thao tầm cỡ hành tinh như World Cup luôn là mục tiêu béo bở cho tội phạm mạng. Các đối tượng này lợi dụng lượng truy cập khổng lồ của người hâm mộ để trục lợi hàng triệu USD từ tiền quảng cáo – nguồn kinh phí đáng ra phải thuộc về các đơn vị sở hữu bản quyền truyền hình hợp pháp. Để đối phó, TAG đã vận hành hệ thống trao đổi dữ liệu AdSec Threat Exchange. Bằng cách huy động mạng lưới thành viên gồm các tập đoàn công nghệ quảng cáo, các thương hiệu lớn và nhà xuất bản trên toàn thế giới, TAG đã lập nên một danh sách đen các tên miền vi phạm. Danh sách này được gửi thẳng tới các đối tác trong hệ sinh thái quảng cáo số để chặn đứng việc phân phối biểu ngữ quảng cáo cũng như phong tỏa mọi dòng tiền thanh toán doanh thu cho các trang web lậu trong thời gian thực.

Biện pháp kinh tế cứng rắn của TAG tạo thành thế gọng kìm hoàn hảo với chiến dịch truy quét hình sự "Operation Offsides" (Chiến dịch Vi vị) do Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) phối hợp với Trung tâm Điều phối Quyền Sở hữu Trí tuệ Quốc gia thực hiện. Chỉ vài ngày trước khi TAG ra tay, các đặc vụ liên bang Mỹ đã chính thức tịch thu gần 400 tên miền đang livestream trái phép các trận đấu World Cup ngay khi chúng đang diễn ra.

Chiến dịch hình sự này không chỉ giới hạn trong biên giới nước Mỹ mà được mở rộng thành một cuộc càn quét quốc tế thông qua mạng lưới ICHIP (Mạng lưới Công tố viên Quốc tế về Bản quyền và Tội phạm Công nghệ cao). Với sự hỗ trợ thông tin từ Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) và các ông lớn truyền thông như beIN Media Group, NBCUniversal hay Warner Bros., lực lượng chức năng đã triệt phá hàng loạt hạ tầng máy chủ và mạng lưới điều hành phát lậu đặt tại nhiều quốc gia bao gồm Peru, Bulgaria, Croatia, Romania, Ba Lan và Colombia.

Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Mỹ, ông A. Tysen Duva, khẳng định việc thu giữ hàng trăm tên miền này không chỉ nhằm phá vỡ các tổ chức tội phạm quốc tế trục lợi từ World Cup, mà còn thể hiện nghĩa vụ và cam kết nghiêm túc của Mỹ với tư cách là một trong ba quốc gia chủ nhà của ngày hội bóng đá năm 2026. Bên cạnh đó, giới chức Mỹ cũng đưa ra lời cảnh báo đanh thép tới người tiêu dùng: Các website xem lậu không chỉ vi phạm pháp luật mà còn là "ổ chứa" mã độc, các bẫy lừa đảo chiếm đoạt thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng của người xem.

Thực tế, chiến dịch càn quét tại World Cup 2026 là sự tiếp nối thành công từ cột mốc lịch sử vào tháng 9/2025. Thời điểm đó, Liên minh Sáng tạo và Giải trí (ACE) – tổ chức gồm 50 tập đoàn truyền thông hàng đầu thế giới như Amazon, Apple TV+, Netflix, Sony Pictures – đã phối hợp với cảnh sát Ai Cập triệt phá thành công Streameast, nền tảng phát lậu thể thao lớn nhất thế giới với hơn 1,6 tỷ lượt truy cập mỗi năm. Cuộc đột kích tại Cairo năm ngoái không chỉ chấm dứt hoạt động của 80 tên miền thuộc hệ thống này mà còn phơi bày các đường dây rửa tiền quảng cáo bất hợp pháp trị giá hơn 6 triệu USD thông qua các công ty bình phong và tiền điện tử.

Việc kết hợp giữa biện pháp thu giữ tên miền của chính phủ và chiến lược phi mậu dịch hóa (demonetization) từ các liên minh quảng cáo đang tạo ra một bộ tiêu chuẩn mới trong việc bảo vệ tài sản trí tuệ toàn cầu, khiến những kẻ vận hành web lậu đối mặt với áp lực chưa từng có khi nguồn tài chính bị bóp nghẹt.

Phạm Tuấn