Câu chuyện, theo tài liệu điều tra được Bộ Công an công bố giữa tháng 5/2026, bắt đầu rất bình thường: ông Nguyễn Hải Bình, với tư cách người đại diện pháp luật của BH Media, ký hợp đồng với nhiều phòng trà và đơn vị tổ chức đêm nhạc. Đó là bước đi hợp pháp và phổ biến trong ngành - các công ty truyền thông vẫn thường xuyên hợp tác với các đơn vị tổ chức sự kiện để ghi hình, sản xuất nội dung.

Vấn đề nằm ở bước tiếp theo. Sau khi ghi âm, ghi hình các tác phẩm âm nhạc được trình diễn trong những đêm nhạc đó, BH Media chỉnh sửa, sao chép rồi đăng tải lên các kênh YouTube - mà theo cáo buộc của cơ quan điều tra, không có sự cho phép của tác giả hay chủ sở hữu tác phẩm.

Với trường hợp Công ty TNHH Mây Sài Gòn, hai đồng giám đốc Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy đã xin phép đầy đủ để tổ chức chương trình biểu diễn - nhưng việc xin phép đó dừng lại ở khâu tổ chức, không mở rộng ra việc ghi hình và khai thác thương mại lâu dài trên nền tảng số.

"Trước khi làm lĩnh vực này, tôi rất mơ hồ... Đây là bài học đắt giá của tôi cũng như công ty", lời khai của bị can Nguyễn Trung Trường Huy tại cơ quan điều tra.

Con số sáu tỷ đồng mà cơ quan điều tra xác định bước đầu là khoản BH Media và những người liên quan đã hưởng lợi từ toàn bộ hoạt động này. Công ty sau đó chi trả lại cho các đối tác theo tỷ lệ đã thỏa thuận trước, mỗi đối tác nhận về con số lên tới hàng tỷ đồng. Đây là vụ án chính trong năm vụ án mà C03 khởi tố đồng loạt ngày 15 và 16/5, với tổng cộng bảy bị can - bao gồm cả ca sĩ Quang Lập (tên thật Diệp Văn Lập), chủ Trung tâm Giọng ca để đời, và những cá nhân đứng đầu các đơn vị Lululola Entertainment và nhóm 1900 Group.

Nhưng cơ chế kỹ thuật đứng sau những cáo buộc này rộng hơn nhiều so với một vài phòng trà. BH Media từng là một trong số ít đơn vị tại Việt Nam được YouTube cấp tư cách Multi-Channel Network - cho phép công ty đăng ký dấu vân tay âm thanh vào hệ thống Content ID, thuật toán tự động quét và gán cảnh báo bản quyền lên bất kỳ video nào có âm thanh trùng khớp, hoàn toàn không cần một phán quyết pháp lý nào.

Trong đơn kiện nộp tại tòa án liên bang Mỹ ngày 16/4 - trước cả khi vụ án hình sự trong nước được khởi tố hai tuần - hãng đĩa Lang Van, Inc. có trụ sở tại California mô tả một thủ đoạn kỹ thuật cụ thể và tinh vi hơn: gỡ bỏ mã ISRC, tức mã định danh bản ghi âm quốc tế dùng để các nền tảng phân bổ doanh thu, của 5.252 bản ghi mang mã đăng ký cho Lang Van, rồi thay bằng mã riêng của BH Media. Đơn kiện còn cáo buộc công ty lập một nhãn nhạc vỏ bọc mang tên "SOXO" để gán mã ISRC giả cho các bản sao, đồng thời lợi dụng cơ chế MCN để né hệ thống Content ID của chính YouTube.

Với một kênh YouTube cá nhân bị dính vào hệ thống claim tự động này, quy trình kháng cáo có thể kéo dài nhiều tuần và phải thực hiện thủ công cho từng video, trong khi video vẫn bị chiếm giữ doanh thu hoặc tạm khóa suốt thời gian chờ đợi. Ba lần bị cảnh báo vi phạm đồng nghĩa kênh bị xóa vĩnh viễn - mất trắng những gì đã xây dựng trong nhiều năm. Đó là một bất cân xứng có tính cấu trúc của chính nền tảng số, không riêng gì một doanh nghiệp nào, nhưng một MCN có quy mô lớn nắm trong tay lợi thế đàm phán gần như tuyệt đối trước một cá nhân sáng tạo đơn lẻ.

Và ở lớp cuối cùng của chuỗi thủ đoạn, thời gian tự nó trở thành vũ khí. Vụ tranh chấp giữa nhạc sĩ Giáng Son và BH Media khởi nguồn từ năm 2021, kéo dài gần năm năm trước khi có phán quyết sơ thẩm. Vụ kiện giữa Lang Van và VNG Corporation - chủ sở hữu nền tảng Zing MP3, một tranh chấp khác không liên quan trực tiếp đến BH Media nhưng cùng dòng chảy pháp lý - bắt đầu từ năm 2014, từng bị bác vì lý do thẩm quyền tài phán, rồi được Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 9 khôi phục vào năm 2022. Khi thời gian tố tụng kéo dài hơn cả một thập niên, doanh thu vẫn tiếp tục chảy về phía bên đang khai thác, còn phía nguyên đơn phải gánh chi phí theo đuổi vụ kiện.

Phạm Tài