Những sáng kiến mang hơi thở cuộc sống

Là một trong 5 đề tài đạt giải nhất cuộc thi, đề tài “Hệ thống phân loại rác thông minh sử dụng năng lượng mặt trời” của nhóm học sinh Trường THCS Chu Văn An (phường Gia Viên) được đánh giá cao bởi tính ứng dụng. Xuất phát từ thực tế rác thải sinh hoạt ngày càng tăng trong khi việc phân loại tại nguồn còn hạn chế và thùng rác truyền thống không thể hỗ trợ tách rác hay giảm thể tích.

Từ bất cập đó, nhóm học sinh nghiên cứu mô hình sử dụng băng tải tự động, cảm biến nhận diện rác, piton đẩy, nén rác và nguồn điện mặt trời, giúp phân loại rác hữu cơ, rác vô cơ và nén rác ngay tại chỗ, tiết kiệm nhân lực và tăng hiệu quả xử lý. Điểm nổi bật của mô hình nằm ở khả năng tự động hóa toàn bộ quy trình và vận hành bằng năng lượng mặt trời phù hợp xu hướng phát triển xanh, bền vững.

Cũng xuất phát từ thực tiễn, đề tài “Máy xay nông sản khô TK1 tốc độ chậm” của nhóm học sinh Trường THCS Phan Bội Châu (xã Tứ Kỳ) đoạt giải ba cuộc thi. Trước nhu cầu gia tăng sản lượng nông sản và chế biến sau thu hoạch ngày càng cao, trên thị trường hiện có nhiều loại máy nghiền nông sản khô thành dạng bột hoặc mảnh nhỏ. Tuy nhiên, một số loại lá, như: lá cải bó xôi, lá cần tây, lá tía tô , lá rau má… ở dạng khô quá nhẹ, không tự lọt xuống máy xay thông thường, cũng như dễ bị mất màu, mất mùi do nhiệt sinh ra khi xay tốc độ cao.

Từ thực tế này, nhóm tác giả nghiên cứu chế tạo chiếc máy xay tốc độ chậm, sử dụng cơ chế truyền động qua dây xích, hai buồng xay hoạt động đồng thời và hệ thống khuấy thông minh giúp nguyên liệu không bị tắc, bảo toàn màu sắc và dưỡng chất. Tính mới của sản phẩm là ở khả năng điều chỉnh lực ép để xay thô, mịn hoặc siêu mịn. Đồng thời, chỉ dùng một động cơ cho hai buồng xay, giúp tiết kiệm điện và tăng hiệu suất. Nhóm tác giả mong muốn được hỗ trợ hoàn thiện mẫu, thử nghiệm thực tế tại hợp tác xã và hướng tới thương mại hóa để phục vụ rộng rãi hơn.

Còn với dự án “Nhà ở thích ứng thông minh”, nhóm học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn (phường Hải An) và Trường THPT Trần Nguyên Hãn (phường An Biên) đưa ra giải pháp kiến trúc linh hoạt ứng phó biến đổi khí hậu. Theo đó, ngôi nhà có thể tự nâng lên khi lũ, hạ thấp khi bão và vận hành bằng năng lượng tái tạo, sử dụng hệ thống thủy lực và khung thép tiền chế. Thiết kế được thử nghiệm mô phỏng bão cấp 13, động đất cấp 5 và có khả năng tự chủ năng lượng tối thiểu 7 ngày. Em Vũ Minh Thư, đại diện nhóm tác giả cho biết, trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, ngôi nhà sẽ là giải pháp giúp người dân sống an toàn hơn trong mùa mưa bão.

Tạo môi trường để tuổi trẻ sáng tạo

Những năm qua, Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc do Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Trung ương Đoàn Thanh niên và Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp tổ chức trở thành sân chơi sáng tạo khoa học, kỹ thuật hấp dẫn, uy tín với học sinh toàn quốc. Qua 21 lần tổ chức, cuộc thi thu hút 11.857 đề tài tham dự và 1.848 đề tài xuất sắc được trao giải.

Năm nay, cuộc thi thu hút 847 đề tài tranh tài, trong đó, trao giải 105 đề xuất nổi bật thuộc 5 lĩnh vực: Đồ dùng dành cho học tập; sản phẩm thân thiện với môi trường; các giải pháp kỹ thuật nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế; phần mềm tin học; các dụng cụ sinh hoạt gia đình và đồ chơi dành cho trẻ em.

Ở cấp thành phố, Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng thành phố do Thành đoàn Hải Phòng chủ trì, phối hợp các sở, ngành tổ chức 2 năm/lần thu hút hàng trăm đề tài, giải pháp sáng tạo, góp phần khơi dậy tiềm năng và phát huy tư duy sáng tạo của thanh thiếu niên, nhi đồng thành phố. Đồng thời, giúp các em trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng sáng tạo, xây dựng ước mơ thành nhà sáng chế trong tương lai. Bên cạnh đó, Thành đoàn Hải Phòng và Tỉnh đoàn Hải Dương (trước đây) tích cực phối hợp các cơ quan, đơn vị tổ chức nhiều cuộc thi sáng tạo, như: Hội thi tin học trẻ, Cuộc thi robotacon WRO khu vực phía Bắc…

Tuy nhiên, không chỉ mong muốn đoạt giải thưởng mà kỳ vọng lớn nhất của nhiều học sinh là dự án được tiếp tục hỗ trợ kinh phí, kỹ thuật để có cơ hội hoàn thiện, cao hơn là được hỗ trợ thương mại hóa để có thể ứng dụng trong đời sống. Từ đó, tạo động lực để các bạn trẻ tiếp tục nghiên cứu, sáng tạo.

Em Đoàn Gia Thịnh, học sinh Trường THCS Chu Văn An mong muốn sản phẩm được sản xuất đại trà để dùng trong các gia đình, khu dân cư, khu công nghiệp và nơi thu gom rác của thành phố. Chúng em đang tiếp tục nghiên cứu để áp dụng các hình thức phát điện mặt trời, điện khí ở hệ thống trên sau khi thu được khí bioga từ hầm. Nếu có sự hỗ trợ từ các nhà khoa học và đơn vị môi trường, mô hình được hoàn thiện về mặt kỹ thuật và trở thành giải pháp phân loại rác phù hợp cho cộng đồng.

Để phong trào sáng tạo phát triển bền vững, đồng chí Hoàng Minh Cường, Phó chủ tịch UBND thành phố đề nghị các tổ chức Đoàn, Đội, các cơ sở giáo dục, nhà trường trên địa bàn thành phố đẩy mạnh phong trào thi đua học tập, lao động sáng tạo. Từ đó, tạo điều kiện cho các em học sinh, sinh viên phát huy trí tuệ, tích cực nghiên cứu đề xuất nhiều sáng kiến, giải pháp sáng tạo có giá trị cao phục vụ cho học tập, sản xuất và đời sống.

Tú Anh