Các nhà nghiên cứu tại Đại học Cornell (Mỹ) và TU Delft (Hà Lan) đang phát triển một thế hệ robot lai sinh học – kết hợp giữa vật liệu tổng hợp và mô sống – có khả năng tự phục hồi sau hư hỏng, giống như cơ thể sinh học. Thay vì chỉ là những cỗ máy cơ khí, robot lai sử dụng tế bào thật như một phần cấu trúc, giúp chúng sống động hơn, thích nghi linh hoạt và chữa lành tổn thương.

Khác với robot mềm truyền thống, robot lai sinh học không cần nguồn điện lớn hay hệ thống điều khiển phức tạp. Chúng có thể di chuyển nhờ co bóp của các bó cơ sinh học được nuôi cấy nhân tạo. Khi xảy ra rách hoặc hư tổn, mô sống trong robot có thể tự tái cấu trúc và nối lại mô sau vài giờ hoặc vài ngày, tuỳ mức độ.

Một mẫu robot nguyên mẫu dài 3 cm đã được tạo thành công bằng mô cơ chuột và polymer sinh học. Khi cắt rời phần cơ, mẫu robot này vẫn có thể hồi phục chuyển động nhờ khả năng tái tạo tế bào. Nhóm nghiên cứu cho biết mục tiêu tiếp theo là tạo robot có khả năng phát hiện vết thương và chủ động tái cấu trúc mô bị tổn thương mà không cần can thiệp bên ngoài.

Ứng dụng của công nghệ này rất rộng:

Trong y học, có thể phát triển robot nội soi mềm có thể tự lành trong quá trình hoạt động trong cơ thể người.

Trong môi trường, các robot sinh học có thể phân hủy tự nhiên sau nhiệm vụ hoặc sửa chữa khi bị tổn hại dưới nước, đất hoặc không gian hẹp.

Trong kỹ thuật quân sự và cứu hộ, robot tự chữa lành sẽ hoạt động bền bỉ hơn ở điều kiện nguy hiểm mà không cần thay thế linh kiện.

Tuy nhiên, vấn đề đạo đức cũng bắt đầu được đặt ra: Khi robot chứa mô sống, liệu chúng có được coi là “sinh vật”? Liệu có phải cấp quyền sinh học tối thiểu cho chúng? Đó không chỉ là câu hỏi của luật pháp, mà còn là định nghĩa lại ranh giới giữa sinh học và máy móc trong thời đại hậu-công nghiệp.

Đức Tài