Bộ trưởng Hùng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh mối quan hệ tương hỗ rõ ràng giữa hai luật: Luật Công nghệ cao xác định đối tượng để ưu tiên phát triển, còn Luật Chuyển giao công nghệ là luật điều chỉnh các hoạt động chuyển giao, thương mại hóa và quản trị công nghệ. Mục tiêu then chốt của việc sửa đổi hai luật này là nhằm giúp Việt Nam thực sự có công nghệ cao và tạo ra thị trường công nghệ một cách thực chất.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định một sự thay đổi trong nhận thức: Công nghệ cao không chỉ là lĩnh vực ưu đãi đầu tư mà còn là chiến lược về kinh tế, quốc phòng, an ninh và năng lực cạnh tranh vô giá, đồng thời được xem là chủ quyền quốc gia. Việc Việt Nam công bố danh mục các công nghệ chiến lược cần làm chủ được xem là một "tuyên ngôn" tự chủ, tự cường về công nghệ.

Luật Công nghệ cao sửa đổi lần này nhằm thể chế hóa quan điểm đó, bằng cách phân loại các công nghệ thành công nghệ cao, công nghệ chiến lược (ưu tiên quốc gia cần chính sách đặc biệt để tự chủ), và công nghệ lõi (cái chúng ta phải làm chủ).

Bốn bước đột phá thể hiện tư tưởng đổi mới của Đảng về khoa học công nghệ được bổ sung vào dự thảo Luật Công nghệ cao: Một là thêm khái niệm công nghệ chiến lược, xử lý tốt mối quan hệ giữa công nghệ cao và công nghệ chiến lược, công nghệ lõi. Hai là bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa, tăng hàm lượng công nghệ hiện nay; chuyển từ gia công lắp ráp sang nghiên cứu, thiết kế và sáng tạo sản phẩm công nghệ cao của Việt Nam. Ba là hướng vào các mục tiêu và chiến lược quốc gia để tăng trưởng 2 con số, năng suất lao động, làm chủ công nghệ. Bốn là hình thành khu đô thị công nghệ cao, là nơi đáng sống, làm việc sáng tạo trong môi trường công nghệ cao.

Đối với Luật Chuyển giao công nghệ, mục tiêu chính là hình thành thị trường công nghệ một cách thực chất, biến chuyển giao công nghệ thành cơ chế lan tỏa và thương mại hóa, đưa công nghệ vào sản xuất nhanh và mạnh hơn.

Tư duy quản lý cũng chuyển đổi mạnh mẽ từ kiểm soát chuyển giao sang thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giảm bớt thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm để tạo cơ chế thông thoáng. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh sự thay đổi từ tư duy công nghệ máy móc, thiết bị sang công nghệ tri thức, dữ liệu, thuật toán, phần mềm, và trí tuệ nhân tạo (AI), coi tất cả đều là đối tượng chuyển giao như nhau.

Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi cũng mở rộng các đối tượng và hình thức chuyển giao mới như công nghệ tái sinh, công nghệ đồng phát triển, chuyển giao tạm thời và chuyển giao theo kết quả, bổ sung các đối tượng vô hình như thiết kế, thuật toán, mô hình dữ liệu AI.

Để thúc đẩy thị trường khoa học công nghệ, luật sẽ quy định thêm về phát triển các tổ chức trung gian (môi giới, tư vấn, đánh giá, định giá công nghệ) và hỗ trợ ngân sách cho hoạt động đổi mới công nghệ. Đồng thời, công tác quản lý nhà nước sẽ được tăng cường năng lực thông qua chuyển đổi số toàn diện để giám sát, thống kê, đo lường và công bố công khai hiệu quả hoạt động công nghệ cao và chuyển giao công nghệ.

Hương Mi