Tại buổi làm việc, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương thành phố đang triển khai ba nhiệm vụ quan trọng gồm xây dựng dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; xây dựng dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi để trình Quốc hội; và xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.

Theo Thủ tướng, Nghị quyết của Bộ Chính trị là nền tảng chính trị, Luật Thủ đô sửa đổi là nền tảng pháp lý, còn Quy hoạch tổng thể Thủ đô là nền tảng không gian phát triển. Các dự thảo đều được chuẩn bị công phu, có hàm lượng trí tuệ và tính thực tiễn cao, thể hiện quyết tâm lớn của thành phố. Công tác giải phóng mặt bằng cũng được đẩy mạnh, nhiều dự án lớn được thúc đẩy, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển.

Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc làm việc, trước đây Hà Nội xây dựng song song Quy hoạch Thủ đô theo Luật Quy hoạch 2017 và Quy hoạch chung Thủ đô theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn 2024, dẫn tới tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa chiến lược phát triển kinh tế – xã hội và tổ chức không gian, chưa xử lý triệt để các tồn tại như ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, gây lãng phí nguồn lực.

Để phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xu thế đô thị thông minh và liên kết vùng, quốc gia, quốc tế, việc tập trung xây dựng một Quy hoạch tổng thể Thủ đô thống nhất, bền vững, tầm nhìn 100 năm được xác định là yêu cầu cấp thiết.

Ngày 11/12/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 258/2025/QH15 cho phép lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và tích hợp Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô. Đến nay, hồ sơ quy hoạch đã được hoàn thiện, tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo, góp ý của các cấp có thẩm quyền, bảo đảm thống nhất với dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị và dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi.

Quy hoạch xác định các mốc: ngắn hạn đến năm 2035, trung hạn đến năm 2045, dài hạn đến năm 2065, tầm nhìn chiến lược 100 năm; đề ra 11 nhóm giải pháp đột phá, trong đó nhấn mạnh liên kết vùng; mô hình “Hạt nhân – Vệ tinh”; phát triển đường sắt đô thị, TOD; đô thị thông minh – xanh – bền vững; tái thiết đô thị; khai thác không gian đa tầng; phát triển trục sông Hồng; mở rộng cảng hàng không; giải quyết dứt điểm ô nhiễm môi trường; gắn quy hoạch với kế hoạch, chương trình hành động và cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô.

Quy hoạch cũng xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, 9 trục động lực, các vành đai, hành lang liên kết vùng và quốc gia; không gian di sản dọc các trục sông và vành đai xanh phía Tây.

Tại cuộc làm việc, các ý kiến đề nghị các bộ, ngành sớm hoàn thiện quy hoạch ngành quốc gia, xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật mới; các địa phương trong Vùng Thủ đô tăng cường phối hợp, tích hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Thành phố Hà Nội kiến nghị cho phép chủ động xây dựng, ban hành bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn quy hoạch – kiến trúc đặc thù để phục vụ quản lý và triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Người đứng đầu Chính phủ cho rằng quy hoạch tổng thể Thủ đô có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của Hà Nội, vùng và cả nước, thể hiện trí tuệ, văn hóa, bản sắc, con người và tầm nhìn phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Vì vậy, triết lý quy hoạch phải lấy con người làm trung tâm, hướng tới xây dựng đô thị giàu mạnh, văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ bản sắc, với tầm nhìn 100 năm. Hà Nội cần phát triển theo mô hình đa cực, đa tầng, đa lớp, đa trung tâm, đa hướng, đa chiều; đồng thời phát triển theo định hướng số, sáng, xanh, sạch, đẹp và văn hiến.

Quy hoạch phải hài hòa giữa con người, văn hóa, xã hội và thiên nhiên, với cấu trúc không gian "làng trong phố, phố trong làng", kết hợp bảo tồn, kế thừa và phát triển. Các đột phá được xác định là tái thiết đô thị, hiện đại hóa nông thôn, thông minh hóa dịch vụ và phát triển công nghiệp tiên tiến.

 Thủ tướng đề nghị Hà Nội nghiên cứu địa điểm xây dựng cung triển lãm quy hoạch để phục vụ công khai, giám sát quy hoạch, xúc tiến đầu tư và phát triển du lịch. Ông cũng lưu ý thành phố cần quy hoạch phát triển không gian kinh tế ở các tầng khác nhau, gồm không gian tầm thấp, tầm cao và không gian vũ trụ; phát triển không gian ngầm để ngầm hóa hạ tầng điện, nước, viễn thông và giao thông.

Không gian mặt đất cần được tối ưu hóa, đặc biệt tại các khu vực phía nam thành phố, Xuân Mai, Ba Vì, Sơn Tây, Sóc Sơn. Hà Nội cần phát triển kinh tế sân bay, khai thác hiệu quả trung tâm Hồ Tây và khôi phục các dòng sông theo hướng xanh, gắn với giải quyết các vấn đề môi trường, ùn tắc giao thông và úng ngập.

Bản sắc Hà Nội, khu phố cổ và các di tích lịch sử - văn hóa cần được tôn tạo, bảo tồn và phát huy giá trị. Thủ đô cũng cần tiên phong phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và giải trí. "Quy hoạch cần phát huy tối đa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội và lợi thế cạnh tranh của Hà Nội. Thực hiện nghiêm quy hoạch, làm cái gì ra cái đó, làm cái gì dứt cái đó", lãnh đạo Chính phủ nói.

Phạm Tuấn