Việc áp dụng tem điện tử không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý thuế, hải quan mà còn tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc, phòng chống gian lận thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy chuyển đổi số.

Ngày 1/7/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 93/2026/TT-BTC gồm 3 chương, 9 điều quy định việc in, phát hành, quản lý và sử dụng tem điện tử đối với rượu và thuốc lá.

Thông tư quy định việc in, phát hành, quản lý và sử dụng tem điện tử đối với rượu và thuốc lá nhập khẩu, đồng thời áp dụng đối với rượu và thuốc lá sản xuất để tiêu thụ trong nước.

Đối tượng áp dụng gồm doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu rượu, sản phẩm thuốc lá thuộc trường hợp phải dán tem theo quy định của pháp luật, cơ quan thuế, cơ quan hải quan và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo quy định, tem điện tử rượu và tem điện tử thuốc lá có dấu hiệu nhận biết bằng mắt thường, được tích hợp mã QR chứa toàn bộ dữ liệu điện tử của tem. Mã QR phải bảo đảm khả năng đọc, tra cứu và xác thực bằng phương tiện kỹ thuật phù hợp. Thông tin trên tem được kết nối với Hệ thống thông tin quản lý thuế và Cổng Thông tin điện tử của Cục Hải quan, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người tiêu dùng tra cứu, xác thực thông tin trong quá trình lưu thông hàng hóa.

Về nguyên tắc quản lý, Cục Hải quan thực hiện in, phát hành và bán tem điện tử đối với rượu, thuốc lá nhập khẩu cho các doanh nghiệp, tổ chức được phép nhập khẩu hoặc được mua hàng tịch thu, bán đấu giá theo quy định. Đối với hàng hóa sản xuất trong nước, Cục Thuế thực hiện in, phát hành và bán tem điện tử cho các tổ chức, cá nhân sản xuất rượu và doanh nghiệp có giấy phép sản xuất sản phẩm thuốc lá.

Doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu rượu, thuốc lá có trách nhiệm quản lý, sử dụng tem điện tử đúng quy định, đồng thời truyền đầy đủ dữ liệu thông tin về tem điện tử đến cơ quan quản lý.

Về kinh phí in tem điện tử, cơ quan hải quan thực hiện bán tem điện tử đối với hàng nhập khẩu, cơ quan thuế thực hiện bán tem điện tử đối với hàng sản xuất trong nước. Giá bán tem được xác định theo nguyên tắc bảo đảm bù đắp toàn bộ chi phí in tem và nghĩa vụ thuế theo quy định, không bao gồm chi phí đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống quản lý dữ liệu do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Cục trưởng Cục Thuế và Cục trưởng Cục Hải quan quyết định giá bán tem điện tử phù hợp với nhu cầu thực tế của từng thời kỳ, từng đợt in và phát hành. Kinh phí in tem điện tử được ngân sách nhà nước bố trí, toàn bộ số tiền thu được từ bán tem sau khi thực hiện nghĩa vụ thuế được nộp vào ngân sách nhà nước.

Thông tư cũng quy định rõ nguyên tắc sử dụng tem điện tử. Theo đó, tổ chức, cá nhân phải sử dụng tem đúng mục đích, đúng đối tượng, không được trao đổi, mua bán, cho vay, mượn tem điện tử và không được cố ý làm mất hoặc làm hư hỏng tem.

Đối với các hành vi vi phạm, doanh nghiệp nhập khẩu rượu, doanh nghiệp nhập khẩu thuốc lá, tổ chức, cá nhân sản xuất rượu trong nước và doanh nghiệp sản xuất thuốc lá trong nước nếu làm mất, cháy, hỏng tem điện tử hoặc không thực hiện đúng quy định về báo cáo, hủy tem với cơ quan thuế, cơ quan hải quan sẽ bị xử phạt theo Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 102/2021/NĐ-CP và Nghị định số 310/2025/NĐ-CP.

Trao đổi với phóng viên Sở Hữu Trí Tuệ, đại diện cơ quan chuyên môn nhận định việc triển khai tem điện tử là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý đối với các mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Hệ thống dữ liệu điện tử sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện nghĩa vụ và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý.

Theo chuyên gia trong lĩnh vực quản lý thị trường và sở hữu trí tuệ, việc số hóa công tác quản lý tem sẽ hình thành cơ chế kiểm soát xuyên suốt từ sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông hàng hóa. Dữ liệu được kết nối đồng bộ giúp nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, phát hiện hàng giả, hàng nhập lậu và các hành vi gian lận về tem, qua đó góp phần bảo vệ thương hiệu, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với hàng hóa hợp pháp.

Việc áp dụng tem điện tử đối với rượu và thuốc lá được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu số, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, tăng tính minh bạch của thị trường và hỗ trợ hiệu quả công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh.

Với vai trò là cơ quan báo chí chuyên ngành trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và phát triển tài sản trí tuệ, sohuutritue.net.vn sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý trong việc tuyên truyền, phổ biến chính sách, phản ánh thực tiễn thi hành pháp luật, góp phần lan tỏa các giá trị của đổi mới sáng tạo, phát triển tài sản trí tuệ, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, phát triển bền vững.

                                     Lê Tâm