Trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực khắc phục cảnh báo thẻ vàng của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh Quảng Ninh tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Với tinh thần làm thực chất, không hình thức, các cấp, ngành trong tỉnh tập trung siết chặt quản lý, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Theo cập nhật đến ngày 13/2/2026 của Sở NN&MT, toàn tỉnh hiện có 4.114 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã được đăng ký và cập nhật 100% trên hệ thống dữ liệu nghề cá quốc gia. Tỷ lệ tàu cá được cấp giấy phép khai thác đạt 100%; 100% tàu cá từ 15m trở lên đã lắp đặt và kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS). Công tác rà soát, làm sạch dữ liệu, cập nhật thông tin chủ tàu và đồng bộ giữa các hệ thống quản lý được thực hiện thường xuyên, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”.

Đáng chú ý, tỉnh yêu cầu rà soát toàn bộ các hồ sơ đã khép liên quan đến xử lý vi phạm khai thác IUU, nhằm bảo đảm đúng căn cứ pháp lý, đúng trình tự, thủ tục. Quan điểm được quán triệt rõ ràng là kiên quyết không chấp nhận việc khép hồ sơ mang tính hình thức; không xử phạt hoặc xử phạt sai quy định; tuyệt đối không báo cáo “đã xử lý 100%” khi thực tế chưa giải quyết dứt điểm.

Song song với việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, Quảng Ninh tiếp tục siết chặt quản lý đội tàu cá đến từng phương tiện. Các địa phương ven biển được giao nắm chắc tình hình, xác định cụ thể vị trí neo đậu của từng tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động như chưa đăng ký, đăng kiểm, chưa được cấp phép hoặc chưa lắp thiết bị VMS. Danh sách tàu vi phạm được lập chi tiết theo từng xã, thôn, niêm yết công khai tại cộng đồng; đồng thời giao cán bộ, đảng viên giám sát chặt chẽ vị trí neo đậu. Đối với các tàu chưa đủ điều kiện hoạt động, địa phương áp dụng các biện pháp quản lý nghiêm như niêm phong, khóa tàu, không để ngư cụ, trang thiết bị trên tàu, bảo đảm các phương tiện này không thể tham gia khai thác khi chưa đáp ứng đầy đủ quy định.

Trên biển, các lực lượng chức năng tăng cường biện pháp nghiệp vụ để theo dõi chặt chẽ hoạt động của tàu cá, đặc biệt là những tàu có nguy cơ vi phạm cao. Hằng ngày, cơ quan chức năng kiểm tra, trích xuất dữ liệu từ hệ thống VMS để phát hiện các tàu mất tín hiệu kết nối. Hằng tuần, danh sách các tàu có nguy cơ vi phạm được tổng hợp, phối hợp xác minh, xử lý. Những trường hợp vượt ranh giới khai thác, mất kết nối VMS kéo dài, hoạt động sai vùng, chưa đăng ký, đăng kiểm… đều được củng cố hồ sơ, xử lý nghiêm theo quy định. Đối với các vụ việc nghiêm trọng, tỉnh nhấn mạnh sẽ xem xét truy tố, đưa ra xét xử nhằm tăng tính răn đe trong cộng đồng ngư dân ven biển.

Song song với đó, Quảng Ninh đẩy mạnh kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Hoạt động tàu cá cập, rời cảng được giám sát thông qua hệ thống điện tử; dữ liệu ra, vào cảng được đối soát chặt chẽ giữa các lực lượng nhằm hạn chế sai lệch. Việc kiểm soát này không chỉ phục vụ quản lý trong nước mà còn đáp ứng các yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc của thị trường xuất khẩu, đặc biệt là thị trường châu Âu.

Không chỉ tập trung vào biện pháp hành chính và xử phạt, Quảng Ninh xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp phải gắn với các giải pháp căn cơ, lâu dài. Tỉnh định hướng chuyển dần từ khai thác sang nuôi biển, phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá và du lịch sinh thái, qua đó tạo sinh kế bền vững cho ngư dân, giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến đầu tư hệ thống cảng cá, khu neo đậu tập trung, đồng thời tăng cường phương tiện kiểm ngư nhằm nâng cao năng lực quản lý và tuần tra, kiểm soát trên biển.

Kết quả chống khai thác IUU cũng được xác định là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương. Các trường hợp đùn đẩy trách nhiệm, né tránh hoặc chậm trễ trong xử lý vi phạm sẽ bị xem xét trách nhiệm cụ thể. Cách làm này thể hiện quyết tâm chính trị cao của tỉnh trong việc huy động cả hệ thống chính trị cùng tham gia.

Đáng chú ý, Quảng Ninh đã đưa vào chương trình đầu tư công giai đoạn 2026-2030 việc xây dựng 3 cảng cá tại phường Hà Tu, xã Đường Hoa và đặc khu Vân Đồn; đồng thời, triển khai dự án đóng mới 2 tàu, xuồng kiểm ngư, nhằm nâng cao năng lực tuần tra, kiểm soát trên địa bàn. Đây được xem là bước đi quan trọng để tăng cường hạ tầng nghề cá, nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác thủy sản, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo thẻ vàng IUU của EC.

Lê Nam