Rõ ràng hành vi xâm phạm

Sau quá trình theo dõi, Công ty cổ phần tư vấn, xây dựng và dịch vụ Điện Việt (Công ty Điện Việt) đã phát hiện sự việc: Hàng loạt trạm biến áp (TBA) một cột – thuộc dòng TBA Hợp bộ kiểu đứng - đã được đầu tư xây dựng và đang khai thác ở dự án “Đường bao biển” trên địa bàn thành phố Hạ Long cũ, đã xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của Công ty. Cụ thể, các TBA được xây dựng đã xâm phạm bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp (BĐQKDCN) số 30210 đối với Tên kiểu dáng được bảo hộ là: “Trạm biến áp hợp bộ kiểu đứng” được Cục Sở hữu trí tuệ cấp cho chủ sở hữu là Công ty cổ phần tư vấn, xây dựng và dịch vụ Điện Việt theo Quyết định số: 1108w/QĐ-SHTT, ngày 17/02/2020.

Kết luận giám định Sở hữu công nghiệp số: KD 052-26YC/KLGĐ ngày 21/7/2026 của Viện Sở hữu trí tuệ Quốc gia tại kết luận: “Kiểu dáng Trạm biến áp đèn đường bao biển là yếu tố xâm phạm quyền (theo quy định tại Điều 76 Nghị định 65/2023/NĐ-CP sửa đổi) đối với KDCN “Trạm biến áp hợp bộ kiểu đứng” đang được bảo hộ theo BĐQKDCN số 30210 của Công ty CP tư vấn, xây dựng và dịch vụ Điện Việt.”

Điều 126 Luật SHTT (sửa đổi, bổ sung) quy định về “Hành vi xâm phạm quyền đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí”. Theo đó, các hành vi sau đây bị coi là xâm phạm quyền của chủ sở hữu sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí:

“1. Sử dụng sáng chế được bảo hộ, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc kiểu dáng công nghiệp không khác biệt đáng kể với kiểu dáng đó, thiết kế bố trí được bảo hộ hoặc bất kỳ phần nào có tính nguyên gốc của thiết kế bố trí đó trong thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu;

2. Sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mà không trả tiền đền bù theo quy định về quyền tạm thời quy định tại Điều 131 của Luật này.”

Như vậy, hành vi sử dụng kiểu dáng công nghiệp TBA Hợp bộ kiểu đứng tại dự án đèn đường bao biển Hạ Long khi mà KDCN này đang trong thời hạn hiệu lực của văn bằng và không được sự cho phép của Chủ sở hữu là Công ty Điện Việt là đủ cấu thành hành vi xâm phạm quyền đối với BĐQKDCN theo quy định tại Điều 126 Luật SHTT hiện hành.

Các ảnh được chụp thực tế tại dự án đường bao biển:

Chủ đầu tư có vô can?

Theo phản ánh và ghi nhận, đơn vị đã thi công xây lắp các TBA nêu trên là Công ty Cổ phần Xây dựng hạ tầng T&D. Đơn vị này có trụ sở tại KĐT Moon City – Thành phố Hạ Long cũ. Thời điểm PV đặt lịch làm việc xác minh thông tin là 21/5/2026, Công ty T&D “rục rịch” chuyển văn phòng, đã nhận nội dung đăng ký làm việc nhưng sau đó PV không thể liên hệ được, văn phòng đã chuyển, công ty có biểu hiện né tránh.

Còn chủ đầu tư hạng mục dự án đèn đường bao biển khi đó là: Ban QLDA Đầu tư xây dựng các công trình giao thông Quảng Ninh; sau này được tổ chức lại, sáp nhập với đơn vị khác thành Ban QLDA ĐTXD Khu vực II – Tỉnh Quảng Ninh.

Theo thông tin từ Ban QLDA ĐTXD Khu vực II – Tỉnh Quảng Ninh, công trình xây lắp các TBA được hoàn thành, bàn giao và đưa vào sử dụng từ năm 2024; sau khi nhận bàn giao từ đơn vị thi công xây dựng, chủ đầu tư bàn giao cho đơn vị vận hành; từ đó tới nay các TBA hoạt động bình thường, không có vấn đề gì về mặt kỹ thuật; nhà thầu thi công cũng không quay trở lại làm việc với Ban Quản lý.

Tuy nhiên, khi được hỏi sâu về đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát dự án, về việc phân cấp trách nhiệm về sở hữu trí tuệ đối với các hàng hóa, vật tư, thiết bị điện được phê duyệt, xây dựng, kiểm tra, nghiệm thu, thanh toán, PV không nhận được câu trả từ phía Ban QLDA ĐTXD Khu vực II.

Động thái này cho thấy, dường như Ban QLDA ĐTXD Khu vực II – Quảng Ninh, mặc dù là đơn vị đại diện Nhà nước chi tiêu ngân sách, nhưng không mấy quan tâm (như là coi thường) sự phản biện xã hội đối với về vấn đề chấp hành pháp luật về quyền SHTT trong dự án đầu tư công; hoặc Ban này không đưa vấn đề SHTT vào quản trị dự án (không biết/không nhận thức được) cho đến khi tiếp nhận thông tin phản ánh từ Tạp chí Sở hữu trí tuệ (nếu điều này xảy ra thì thật là đáng tiếc, khi ngành điện là ngành kỹ thuật, sử dụng rất nhiều các sáng chế, giải pháp hữu ích).

Đặt vấn đề ở góc độ tài chính công, khi Ngân sách nhà nước tỉnh Quảng Ninh đã quyết toán dự án và hồ sơ Ban Quản lý còn lưu trữ (chắc chắn, vì dự án mới hoàn thành năm 2024), hoàn toàn có thể kiểm tra được có mục chi cho nghĩa vụ về sử dụng tài sản (bản quyền) sở hữu trí tuệ hay không? Nếu không có thì trách nhiệm của phía Tỉnh Quảng Ninh sẽ như thế nào với tư cách chủ đầu tư đang sử dụng sản phẩm xâm phạm quyền SHTT của Công ty Điện Việt? Nếu trường hợp ngân sách nhà nước tỉnh Quảng Ninh đã giải ngân cho khoản chi về quyền sở hữu trí tuệ phát sinh từ dự án, thì số tiền đó đang ở đâu, đơn vị nào chiếm giữ trái phép (?)

Kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với việc xâm phạm quyền KDCN tại dự án đèn đường bao biển Hạ Long

Kết luận giám định cho thấy có yếu tố xâm phạm quyền đối với BĐQKDCN số 30210 đối với Tên kiểu dáng được bảo hộ là: “Trạm biến áp hợp bộ kiểu đứng” của Công ty Điện Việt. Hồ sơ sự việc cho thấy hành vi đủ cấu thành xâm phạm quyền (đối với KDCN được bảo hộ) theo quy định tại Khoản 1 Điều 126 Luật SHTT.

Nghị định số 99/2013/NĐ-CP ngày 29 tháng 8 năm 2013 của Chính phủ Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp (được sửa đổi, bổ sung nhiều lần) quy định mục riêng về xử lý các hành vi “xâm phạm quyền và cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp”. Theo đó, Điều 11 tại mục này quy định như sau:

“Điều 11. Xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, kiểu dáng công nghiệp

1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây vì mục đích kinh doanh trong trường hợp giá trị hàng hóa, dịch vụ vi phạm đến 3.000.000 đồng:

a) Buôn bán: chào hàng; tàng trữ để bán; trưng bày để bán; vận chuyển không bao gồm quá cảnh hàng hóa, dịch vụ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp;”.

b) Đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện hành vi quy định tại Điểm a Khoản này.

...

13. Phạt tiền bằng 1,2 lần mức tiền phạt quy định từ Khoản 1 đến Khoản 12 Điều này nhưng không vượt quá 250.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Sản xuất bao gồm: Thiết kế, chế tạo, gia công, lắp ráp, chế biến, đóng gói và các hoạt động khác làm ra hàng hóa mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp;

b) In, dán, đính, đúc, dập khuôn hoặc bằng hình thức khác tem, nhãn, vật phẩm khác mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp, tên thương mại lên hàng hóa;

c) Nhập khẩu hàng hóa mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, kiểu dáng công nghiệp;

d) Đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện hành vi quy định tại các Điểm a, b và c Khoản này.

…”.

“17. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm và tiêu hủy yếu tố vi phạm đối với hành vi vi phạm quy định từ khoản 1 đến khoản 15 Điều này;

b) Buộc tiêu hủy tang vật, phương tiện vi phạm nếu không loại bỏ được yếu tố vi phạm; hàng hóa vi phạm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường; tem, nhãn, bao bì, vật phẩm vi phạm đối với hành vi vi phạm quy định từ khoản 1 đến khoản 15 Điều này;

..

d) Buộc thay đổi tên doanh nghiệp, loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên doanh nghiệp đối với hành vi vi phạm quy định từ khoản 1 đến khoản 14, khoản 15 Điều này;

đ) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định từ khoản 1 đến khoản 13 Điều này.

e) Buộc trả tiền đền bù tương đương với giá chuyển giao quyền sử dụng kiểu dáng công nghiệp bị xâm phạm trong phạm vi và thời hạn sử dụng tương ứng đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 14a Điều này.”

Điều 11 Nghị định 99/2023/NĐ-CP quy định điều kiện hành vi xâm phạm quyền trước hết là hành vi “vì mục đích kinh doanh”. Hành vi này có thể phát sinh ở các công đoạn của hàng hóa: từ sản xuất (Thiết kế, chế tạo, gia công, lắp ráp, chế biến, đóng gói và các hoạt động khác làm ra hàng hóa) đến thương mại (nhập khẩu, buôn bán; chào hàng; tàng trữ để bán; trưng bày để bán; vận chuyển; …), đến khâu lắp đặt, bàn giao sản phẩm đầy đủ.

Trong trường hợp này, có căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền đối với KDCN đã được bảo hộ, do Công ty Cổ phần Xây dựng hạ tầng T&D thực hiện với tư cách nhà thầu xây lắp (người xây lắp, bán sản phẩm cuối cùng cho Chủ đầu tư).

Căn cứ Điều 15 Nghị định 99/2013/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 186/2026/NĐ-CP), kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh tổ chức thực hiện kiểm tra, xử lý vi phạm xảy ra tại dự án đèn đường bao biển Hạ Long theo phản ánh của Công ty Điện Việt; xem xét trách nhiệm pháp lý đối với nhà thầu thi công là Công ty Cổ phần Xây dựng hạ tầng T&D, từ đó, phân hóa trách nhiệm của nhà cung cấp, nhà sản xuất; bảo vệ quyền của người sáng tạo và đảm bảo minh bạch trong quản lý nhà nước.

Về mặt quản lý dự án, kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, Giám đốc Sở Công thương Quảng Ninh, Giám đốc Điện lực tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo, chỉ đạo, cho kiểm tra vấn đề chấp hành pháp luật về bản quyền KDCN TBA tại Dự án đèn đường bao biển (đã được đầu tư xây dựng và hoàn thành năm 2024) đối với Chủ đầu tư là Ban QLDA ĐTXD Khu vực II – Quảng Ninh. Thiết nghĩ, đây là điều cần được thực hiện rõ và đầy đủ, để minh bạch hóa ngân sách và năng lực quản trị đối với các dự án đầu tư công hiện nay có liên quan đến sử dụng tài sản trí tuệ của đơn vị, cá nhân khác.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin.

Trước đó, Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo đã đăng tải bài viết “Kiến nghị làm rõ phản ánh về dấu hiệu xâm phạm kiểu dáng công nghiệp tại dự án xây lắp điện ở Quảng Ninh”, sau khi nhận được phản ánh của Công ty cổ phần tư vấn, xây dựng và dịch vụ Điện Việt (Công ty Điện Việt) - là Hội viên của Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam (VIPA), phản ánh về việc bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) là bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp.

Bài viết được thực hiện theo tinh thần Thực hiện Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ Về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là, Công điện số: 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, để góp phần làm rõ phản ánh, góp phần bảo vệ quyền lợi của hội viên VIPA.

TRÍCH MỘT SỐ NHIỆM VỤ CỦA ĐỊA PHƯƠNG TRONG XỬ LÝ XÂM PHẠM QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ THEO CÔNG ĐIỆN 38:

- Bộ Công Thương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền tập trung chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, giám sát, xử lý nghiêm các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là sở hữu công nghiệp, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, bảo đảm số vụ việc được xử lý tăng ít nhất 20% so với tháng 5 năm 2025.

- Sau ngày 30 tháng 5 năm 2026, các bộ, cơ quan, địa phương rà soát, đánh giá tình hình thực hiện và tiếp tục tăng cường, nâng cao hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đề ra trong các lĩnh vực liên quan và trên phạm vi cả nước, bảo đảm công tác đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện thường xuyên, liên tục, có hệ thống, trọng tâm, trọng điểm, đạt được các mục tiêu, yêu cầu đề ra.

- Đề nghị các đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy đảng, chính quyền và huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị trên địa bàn tích cực, chủ động tham gia công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm tạo chuyển biến rõ nét và có kết quả cụ thể. Yêu cầu các đồng chí Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố khẩn trương thành lập ngay Tổ công tác liên ngành tại địa phương do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố làm Tổ trưởng, quyết liệt chỉ đạo các lực lượng chức năng trên địa bàn phối hợp chặt chẽ, thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao theo quy định pháp luật và tại Công điện này; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với vấn đề vượt thẩm quyền./.

 Phúc Huy - Bắc Hiệp