3 cảng cá đồng loạt vận hành: Lời giải cho bài toán kiểm soát sản lượng

Chuyển động mạnh mẽ nhất trong nỗ lực hoàn thiện hạ tầng thủy sản của Quảng Ninh là việc UBND tỉnh chính thức ban hành Quyết định số 1532/QĐ-UBND công bố mở cảng cá Cái Rồng (khu 9, Vân Đồn). Đây là bước đi chiến lược nhằm tạo ra "cửa ngõ" cốt lõi để kiểm soát tàu cá ra vào, bốc dỡ thủy sản, ngăn chặn triệt để hải sản khai thác trái phép.

Ngay sau khi cảng Cái Rồng hoạt động, hai cảng cá khác là Tiến Tới (xã Đường Hoa) và Phúc Tiến (xã Đầm Hà) cũng đã nhanh chóng được công bố, kiện toàn bộ máy ban quản lý và hoàn thiện cơ chế vận hành.

Ông Trần Duy Chinh – Chi cục Phó Chi cục Biển, Hải đảo và Thuỷ sản, Kiểm ngư (Sở NN&PTNT) khẳng định: "Việc đưa 3 cảng cá này vào hoạt động không chỉ nâng cao năng lực hậu cần, phục vụ kinh tế biển bền vững mà còn gỡ đúng 'điểm nghẽn' trong quản lý nghề cá và phòng chống khai thác IUU. Ban Quản lý các cảng cá phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước địa phương về việc kiểm soát tàu cá và giám sát sản lượng thủy sản qua cảng."

Hiện tại, cảng Cái Rồng sở hữu tổng diện tích vùng nước lên tới 96,44ha (bao gồm khu neo đậu tránh trú bão) và 2,2ha vùng đất cảng. Cảng đang khẩn trương hoàn thiện các thủ tục để được công bố là cảng cá chỉ định, đồng thời khởi động giai đoạn II hướng tới mục tiêu trở thành cảng cá cấp vùng.

Tầm nhìn dài hạn và thách thức thu hút nguồn lực xã hội hóa

Theo Quy hoạch hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 582/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), tỉnh Quảng Ninh sẽ hình thành 11 khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá, gồm 2 khu kết hợp cảng cá cấp vùng và 9 khu cấp tỉnh.

Để hiện thực hóa quy hoạch này mà không phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách, Quảng Ninh đang tích cực đẩy mạnh xã hội hóa: Bến cá Tân An (Hà An): Định hướng xã hội hóa 100% trong dự án Khu đô thị Hạ Long Xanh. Cảng cá Tiến Tới (Đường Hoa): Đang xúc tiến đầu tư, thu hút doanh nghiệp vào các hạng mục hậu cần giai đoạn 2 thông qua đấu giá thuê tài sản công. Cảng cá Cái Rồng (Vân Đồn): Rà soát quỹ đất hậu cần 8ha sau bến để kêu gọi các nhà đầu tư dịch vụ.

Tuy nhiên, thực tế dòng vốn xã hội hóa vào hạ tầng hậu cần nghề cá tại các khu vực này hiện vẫn chưa có nhà đầu tư tham gia, là bài toán tỉnh cần tiếp tục tháo gỡ.

Ngoài ra, bến cá Hương Anh (Móng Cái) do doanh nghiệp đầu tư 100% vốn dù đang hoàn thiện thủ tục pháp lý để xây dựng hạ tầng chính, nhưng công trình này hiện vẫn chưa nằm trong quy hoạch hệ thống cảng cá chung của Thủ tướng Chính phủ cũng như Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh.

"Chìa khóa" minh bạch nguồn gốc thủy sản

Việc đưa các cảng cá vào vận hành chính thức và hướng tới công bố cảng cá chỉ định là điều kiện kiên quyết để Quảng Ninh xây dựng hệ thống xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác. Đây cũng là quy định bắt buộc đối với các tàu cá hoạt động từ vùng khơi trở ra khi cập bến.

Với hạ tầng đang dần hiện đại hóa, kết hợp với công tác tuyên truyền, tuần tra kiểm soát nghiêm ngặt từ lực lượng chức năng, Quảng Ninh kỳ vọng sẽ tạo nên bước chuyển biến mang tính bước ngoặt, chung tay cùng cả nước gỡ bỏ "thẻ vàng" EC trong thời gian sớm nhất.

Mạnh Tiến