Trong bối cảnh Chính phủ đang quyết liệt triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cùng với các chỉ đạo của UBND tỉnh Quảng Ngãi về tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, câu chuyện minh bạch nguồn gốc hàng hóa và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đang tiếp tục được đặt ra. 

Ghi nhận thực tế tại nhiều điểm kinh doanh

Theo ghi nhận của phóng viên sohuutritue.net.vn, các tuyến đường Nguyễn Nghiêm, Quang Trung cùng nhiều khu vực kinh doanh thuộc các phường Cẩm Thành, Đức Phổ và Kon Tum, hoạt động mua bán thời trang, mỹ phẩm, túi xách và phụ kiện diễn ra khá sôi động với lượng hàng hóa lớn được bày bán công khai. 

Bên cạnh những sản phẩm thể hiện tương đối đầy đủ thông tin hàng hóa, thực tế vẫn xuất hiện nhiều mặt hàng có nhãn mác bằng tiếng nước ngoài hoặc chưa thể hiện đầy đủ thông tin nguồn gốc hàng hóa theo hình thức dễ nhận biết đối với người tiêu dùng tại thời điểm khảo sát. 

Đáng chú ý, qua trao đổi trực tiếp với một số cơ sở kinh doanh, phóng viên ghi nhận điểm chung là nhiều sản phẩm được giới thiệu có nguồn từ Quảng Châu (Trung Quốc) hoặc được nhập thông qua các đầu mối trung gian. 

Tại cửa hàng Phương Thiện (315 Nguyễn Nghiêm, phường Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi), trong vai người có nhu cầu lấy hàng về kinh doanh, phóng viên đặt câu hỏi về nguồn gốc hàng hóa. Theo lời giới thiệu của người bán, nhiều sản phẩm được nhập từ các đầu mối hàng Quảng Châu. Khi được hỏi về hồ sơ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, người bán cho biết hàng hóa chủ yếu được lấy qua trung gian nên cơ sở chỉ lưu giữ các chứng từ giao dịch thông thường. 

Trong khi đó, tại cửa hàng Thế Giới Túi Xách (354 Nguyễn Nghiêm, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi), chủ cửa hàng cho biết phần lớn sản phẩm đang kinh doanh là hàng Quảng Châu. Khi được hỏi về chính sách đổi trả, người bán cho biết cửa hàng hỗ trợ đổi sản phẩm trong một số trường hợp nhưng không áp dụng hình thức hoàn trả hàng hóa. 

Tại Shop Mỹ phẩm Thanh Trâm 2 (324 Nguyễn Nghiêm, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi), trong vai người mua hàng, phóng viên trực tiếp trao đổi với chủ cửa hàng về các dòng nước hoa và mỹ phẩm được giới thiệu là hàng nhập khẩu. Theo lời chủ cửa hàng, cơ sở vẫn có nhiều sản phẩm được giới thiệu là hàng nhập khẩu, hàng xách tay chính hãng. Tuy nhiên, số lượng sản phẩm được trưng bày công khai không nhiều. Chủ cửa hàng cho biết một số mặt hàng hiện được lưu giữ bên trong thay vì trưng bày rộng rãi như trước do hoạt động kiểm tra thị trường thời gian gần đây được tăng cường. 

Khảo sát thực tế cũng ghi nhận một số sản phẩm mang dấu hiệu nhận diện, kiểu dáng hoặc cách thể hiện thương hiệu tương đồng với các nhãn hiệu đã được người tiêu dùng biết đến rộng rãi trên thị trường. Tuy nhiên, việc các sản phẩm này có vi phạm quy định về sở hữu trí tuệ hay không cần được cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh theo quy định. 

Từ góc độ nghiên cứu thị trường, ba nhóm hàng khác nhau gồm thời trang, túi xách và mỹ phẩm nhưng lại cho thấy một điểm giao nhau đáng chú ý: nguồn hàng được giới thiệu chủ yếu thông qua các đầu mối trung gian, trong khi thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc chưa phải lúc nào cũng được thể hiện đầy đủ hoặc sẵn sàng cung cấp ngay cho người tiêu dùng. 

Minh bạch nguồn gốc hàng hóa không chỉ là yêu cầu pháp lý

Theo các chuyên gia, trong nền kinh tế hiện đại, thông tin về nguồn gốc hàng hóa không còn đơn thuần là nội dung ghi trên nhãn sản phẩm mà đã trở thành một phần của tài sản thương hiệu và niềm tin thị trường. 

Khi người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin về xuất xứ hàng hóa, đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường hoặc cơ chế bảo đảm quyền lợi sau bán hàng, rủi ro không chỉ dừng lại ở quyết định mua sắm mà còn tác động trực tiếp đến môi trường cạnh tranh lành mạnh. 

Đối với các doanh nghiệp tuân thủ nghiêm túc quy định về nhãn hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và quyền sở hữu trí tuệ, tính minh bạch chính là một lợi thế cạnh tranh. Ngược lại, những khoảng trống về thông tin có thể làm suy giảm niềm tin thị trường và ảnh hưởng tới nỗ lực xây dựng môi trường kinh doanh hiện đại, văn minh và bền vững. 

 Chi cục Quản lý thị trường Quảng Ngãi nói gì?

Với tư cách là cơ quan báo chí chuyên ngành trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và phát triển tài sản trí tuệ, phóng viên sohuutritue.net.vn đã chuyển đến Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi các thông tin, hình ảnh và tư liệu ghi nhận được trong quá trình khảo sát thực tế thị trường trên địa bàn.  

Trên cơ sở các thông tin được cung cấp, ông Trần Xuân Thương, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi đã có cuộc trao đổi riêng với phóng viên sohuutritue.net.vn về công tác đấu tranh chống hàng giả, gian lận thương mại, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn.

Phóng viên: Thưa ông, thời gian qua lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai công tác kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến nguồn gốc xuất xứ, nhãn hàng hóa, hàng giả và gian lận thương mại như thế nào?

Ông Trần Xuân Thương: Thời gian qua lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi đã tăng cường kiểm tra, xử lý nhiều trường hợp vi phạm liên quan đến nguồn gốc xuất xứ, nhãn hàng hóa, hàng giả và các hành vi gian lận thương mại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vì động cơ lợi nhuận, một số cơ sở kinh doanh vẫn tìm cách tiếp tục hoạt động hoặc tái diễn các hành vi vi phạm sau khi đã được nhắc nhở, kiểm tra hoặc xử lý.

Phóng viên: Trước thực trạng đó, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi sẽ triển khai những giải pháp gì trong thời gian tới?

Ông Trần Xuân Thương: Thời gian tới, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục rà soát địa bàn, tăng cường kiểm tra đối với các nhóm hàng có nguy cơ cao. Đối với các trường hợp cố tình vi phạm, tái phạm hoặc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, đơn vị sẽ xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, xem xét áp dụng các tình tiết tăng nặng khi đủ căn cứ. Trường hợp phát hiện dấu hiệu tội phạm và đủ cơ sở theo quy định, hồ sơ sẽ được chuyển cơ quan Công an để điều tra, xử lý theo thẩm quyền.

Phóng viên: Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi có thông điệp gì đối với người dân, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí trong công tác phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm trên thị trường?

Ông Trần Xuân Thương: Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi luôn sẵn sàng tiếp nhận thông tin phản ánh từ người dân, doanh nghiệp và cơ quan báo chí nhằm kịp thời kiểm tra, xác minh và xử lý các hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.

Tăng cường minh bạch thị trường trong bối cảnh thực thi Công điện 38

Thực tiễn khảo sát cho thấy yêu cầu minh bạch hóa thông tin hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật đang trở thành đòi hỏi tất yếu của thị trường. Cùng với sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ, UBND tỉnh Quảng Ngãi và sự vào cuộc của các lực lượng chức năng, việc chủ động tiếp nhận phản ánh từ thực tiễn, tăng cường hậu kiểm và nâng cao tính minh bạch của hàng hóa được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh công bằng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ tài sản trí tuệ và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường. 

                                              Lê Tâm