Mùa mưa bão đang bước vào giai đoạn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với các khu vực miền núi, ven sông, vùng trũng thấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. Mưa lớn kéo dài có thể gây lũ quét, sạt lở đất, ngập sâu, chia cắt giao thông và phát sinh nhiều tình huống nguy hiểm.

Thực tế thiên tai trong những năm gần đây cho thấy mức độ rủi ro không chỉ xuất hiện tại những khu vực thường xuyên ngập lụt mà còn có thể phát sinh bất ngờ tại các tuyến đường miền núi, khu vực chân núi, sườn dốc và ven sông, suối.

Năm 2025, nhiều đợt mưa lớn, bão, lũ liên tiếp xảy ra trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, gây thiệt hại về người, tài sản, cơ sở hạ tầng và ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của Nhân dân.

Riêng đợt mưa, lũ từ ngày 25/10 đến ngày 2/11/2025 và ảnh hưởng của bão số 13 từ ngày 5 đến ngày 7/11/2025 đã khiến nhiều khu vực có lượng mưa rất lớn, mực nước trên các sông dâng cao, gây ngập diện rộng tại nhiều xã, phường và hàng nghìn nhà dân.

Đáng chú ý, ngày 20/8/2026, mưa lớn kéo dài tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi gây sạt lở tại tuyến tránh đèo Văn Rơi trên Quốc lộ 40B, đoạn qua xã Kon Đào. Đất, đá tràn xuống mặt đường, ảnh hưởng đến việc lưu thông và cho thấy nguy cơ sạt lở có thể xuất hiện bất ngờ khi thời tiết diễn biến cực đoan.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý khi thiên tai xảy ra mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa từ sớm, nhận diện nguy cơ và chuẩn bị phương án ứng phó trước khi tình huống xấu xảy ra.

Chủ động từ sớm để giảm thiểu thiệt hại

Công an tỉnh Quảng Ngãi khuyến cáo người dân thường xuyên theo dõi thông tin dự báo thời tiết, cảnh báo mưa lớn, bão, lũ, lũ quét và sạt lở đất từ các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương.

Đối với các gia đình sinh sống tại khu vực có nguy cơ ngập lụt, người dân cần chủ động di chuyển tài sản, giấy tờ quan trọng và các vật dụng thiết yếu lên vị trí cao, an toàn. Đồng thời chuẩn bị nước uống, lương thực, thuốc thiết yếu, đèn pin, phương tiện liên lạc và những vật dụng cần thiết trong trường hợp khu dân cư bị chia cắt.

Nhà cửa cũng cần được kiểm tra, gia cố trước khi bão đến. Những vật dụng có khả năng bị gió cuốn, đổ ngã cần được thu dọn hoặc cố định chắc chắn. Hệ thống điện, nguồn gas và các khu vực có nguy cơ phát sinh cháy, nổ cần được kiểm tra để hạn chế sự cố.

Đặc biệt, người dân tại khu vực ven sông, suối, chân núi, sườn dốc hoặc nơi từng xảy ra sạt lở cần quan sát những dấu hiệu bất thường của địa hình như đất xuất hiện vết nứt, đá lăn, cây nghiêng, nước suối đổi màu hoặc xuất hiện âm thanh bất thường.

Khi chính quyền địa phương phát cảnh báo hoặc yêu cầu sơ tán, người dân cần khẩn trương di chuyển đến nơi an toàn. Không nên chần chừ, quay trở lại khu vực nguy hiểm để lấy tài sản hoặc cố ở lại khi điều kiện an toàn không còn bảo đảm.

Mỗi gia đình cũng cần thống nhất trước phương án liên lạc, địa điểm tập trung khi xảy ra sự cố và ghi nhớ các số điện thoại cần thiết của lực lượng chức năng. Trong tình huống khẩn cấp về cháy, nổ, cứu nạn, cứu hộ, người dân có thể liên hệ số 114 và cung cấp chính xác vị trí, tình trạng sự cố để được hỗ trợ.

Không đánh đổi an toàn để di chuyển trong vùng nguy hiểm

Khi bão, lũ đang xảy ra, việc tuân thủ hướng dẫn của chính quyền và lực lượng chức năng có ý nghĩa quyết định đối với an toàn của người dân.

Trong thời điểm có gió mạnh, người dân không nên ra ngoài nếu không thực sự cần thiết. Cần tránh xa cây lớn, cột điện, biển quảng cáo, mái tôn, công trình tạm và những khu vực có nguy cơ đổ, sập hoặc bị vật thể cuốn bay.

Tại các khu vực ngập nước, tuyệt đối không tự ý đi bộ, bơi lội hoặc điều khiển phương tiện qua nơi nước sâu, nước chảy xiết, cầu tràn, ngầm tràn hoặc tuyến đường đã được cảnh báo nguy hiểm.

Đối với những khu vực xảy ra sạt lở, người dân không cố vượt qua đất đá trên đường hoặc tiếp cận khu vực đang có dấu hiệu tiếp tục sạt trượt. Việc quay lại hiện trường để lấy tài sản trong điều kiện chưa bảo đảm an toàn cũng tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng.

Một vấn đề khác cần được đặc biệt lưu ý là nguy cơ điện giật tại các khu vực ngập nước. Người dân không tự ý tiếp cận dây điện bị đứt, cột điện nghiêng hoặc thiết bị điện đang ngập nước. Khi phát hiện sự cố cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng.

Trong trường hợp gặp nạn hoặc phát hiện người cần cứu hộ, người dân cần cung cấp rõ vị trí, số người gặp nạn và tình trạng hiện tại cho lực lượng chức năng, đồng thời giữ liên lạc và thực hiện theo hướng dẫn của lực lượng cứu nạn, cứu hộ.

Không chủ quan khi nước bắt đầu rút

Theo khuyến cáo của lực lượng Công an, nguy hiểm không chấm dứt ngay khi mưa giảm hoặc nước bắt đầu rút.

Sau bão, lũ, nguy cơ sạt lở, cây đổ, công trình hư hỏng, điện rò rỉ và nước lũ dâng trở lại vẫn có thể xảy ra. Người dân chỉ nên trở về nhà khi khu vực được xác định bảo đảm an toàn.

Trước khi sử dụng lại hệ thống điện, gas và các thiết bị sinh hoạt, cần kiểm tra kỹ tình trạng hư hỏng, rò rỉ. Không sử dụng các thiết bị điện đã bị ngập nước hoặc còn ẩm ướt khi chưa được kiểm tra, xử lý an toàn.

Các gia đình cần đặc biệt quản lý trẻ em, không để trẻ tự ý đến gần sông, suối, ao hồ, cống thoát nước, khu vực sạt lở hoặc những nơi còn ngập sâu.

Khi tham gia giao thông sau mưa, lũ, người dân cần tuân thủ biển cảnh báo và hướng dẫn phân luồng của lực lượng chức năng. Không tự ý đi vào những tuyến đường đang bị ngập, sạt lở, có cây đổ hoặc chướng ngại vật.

Xây dựng ý thức phòng ngừa từ cộng đồng

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo, đại diện Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết công tác phòng ngừa, ứng phó thiên tai luôn được đặt trong yêu cầu bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân.

Theo đại diện đơn vị, trong điều kiện thời tiết ngày càng diễn biến khó lường, ý thức chủ động của người dân có vai trò rất quan trọng. Khi mỗi gia đình nắm được thông tin cảnh báo, nhận diện được nguy cơ tại nơi mình sinh sống và chủ động chuẩn bị phương án ứng phó, khả năng hạn chế thiệt hại sẽ được nâng lên.

Cùng với việc tuyên truyền, lực lượng Công an tiếp tục phối hợp với chính quyền và các lực lượng chức năng nắm tình hình địa bàn, chủ động phương án bảo đảm an ninh, trật tự, hỗ trợ sơ tán người dân khi cần thiết, tham gia cứu nạn, cứu hộ và xử lý các tình huống phát sinh do thiên tai.

Tinh thần chủ động cũng cần được thể hiện từ chính cộng đồng dân cư. Người dân khi phát hiện dấu hiệu bất thường về sạt lở, ngập úng, ách tắc giao thông hoặc các nguy cơ mất an toàn cần kịp thời thông báo cho chính quyền và lực lượng chức năng để có phương án xử lý.

Phòng ngừa tốt hơn xử lý hậu quả

Nhìn từ những thiệt hại do thiên tai gây ra trong thời gian qua, yêu cầu phòng ngừa không còn là câu chuyện riêng của lực lượng chức năng mà cần trở thành ý thức thường xuyên của từng hộ gia đình và cộng đồng.

Một mái nhà được gia cố trước bão, một gia đình chủ động di chuyển tài sản trước khi nước dâng, một người dân kịp thời rời khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở hay một tuyến đường được cảnh báo sớm đều có thể góp phần ngăn ngừa hậu quả nghiêm trọng.

Trong công tác phòng, chống thiên tai, thời điểm quyết định nhiều khi không phải lúc sự cố xảy ra mà là những giờ, những ngày trước đó. Chủ động theo dõi thông tin, chuẩn bị phương án và chấp hành yêu cầu sơ tán chính là những hành động thiết thực nhất để bảo vệ tính mạng.

Với đặc thù địa bàn có cả khu vực miền núi, đồng bằng, ven sông và các tuyến giao thông qua địa hình phức tạp, việc nâng cao khả năng cảnh báo, chủ động ứng phó và phối hợp giữa các lực lượng có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an toàn cho người dân.

Công an tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục khuyến cáo người dân không chủ quan trước bão, lũ, lũ quét và sạt lở đất. Mỗi người dân cần chủ động cập nhật thông tin, chuẩn bị từ trước và nghiêm túc chấp hành hướng dẫn của chính quyền, lực lượng chức năng khi có tình huống nguy hiểm.

Chủ động từ sớm, ứng phó đúng cách và đặt an toàn tính mạng lên trên tài sản không chỉ giúp mỗi gia đình giảm thiểu thiệt hại mà còn góp phần xây dựng cộng đồng có khả năng chống chịu tốt hơn trước thiên tai.

Là cơ quan báo chí chuyên ngành trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo sẽ tiếp tục phản ánh những mô hình, cách làm hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời lan tỏa các giải pháp ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với những thách thức trong thực tiễn.

      Phan Hải