Sự kiện đánh dấu một cột mốc lịch sử, tôn vinh những giá trị nhân văn và tinh thần bất diệt của dân tộc Việt Nam trên bản đồ di sản toàn cầu.

Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc từ lâu đã được biết đến là một không gian văn hóa, lịch sử và tâm linh đặc sắc. Nơi đây gắn liền với sự hình thành và phát triển của Thiền phái Phật giáo Trúc Lâm – dòng thiền thuần Việt do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập. Với tinh thần nhập thế sâu sắc, dòng thiền này không chỉ là một tôn giáo mà còn là biểu tượng của sự dung hợp hài hòa giữa triết lý Phật giáo và bản sắc văn hóa dân tộc, tạo nên một hệ giá trị tinh thần riêng biệt, bền vững qua nhiều thế kỷ.

Để đạt được sự vinh danh này, các tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh và thành phố Hải Phòng đã trải qua một hành trình bền bỉ kéo dài suốt 13 năm. Đây là quá trình chuẩn bị hồ sơ khoa học vô cùng công phu và nghiêm túc với khối lượng công việc đồ sộ, bao gồm hàng nghìn trang tài liệu cùng hàng trăm cuộc hội thảo, tọa đàm học thuật ở cả quy mô trong nước và quốc tế. Di sản này sở hữu phạm vi nghiên cứu rộng lớn, trải dài qua nhiều địa phương với địa hình phức hợp từ đồi núi đến sông suối, hàm chứa nhiều lớp giá trị lịch sử và tôn giáo gắn bó chặt chẽ với tiến trình phát triển của dân tộc.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, khẳng định việc ghi danh này không chỉ đơn thuần là sự tôn vinh những giá trị trong quá khứ mà còn mở ra một hành trình trách nhiệm cho tương lai. Ông nhấn mạnh đây là lời kêu gọi hành động để bảo vệ di sản trước những thách thức của biến đổi khí hậu và tốc độ phát triển du lịch. UNESCO cam kết sẽ luôn đồng hành, cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả quản lý liên tỉnh, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn các giá trị nguyên bản, đồng thời khuyến khích sự tham gia tích cực của cộng đồng bản địa.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính khẳng định Quần thể di tích này là một không gian di sản liên hoàn, thống nhất, phản ánh trọn vẹn sự lan tỏa của một hệ giá trị văn hóa - tinh thần đặc sắc. Đây là nơi kết tinh hài hòa giữa di sản vật thể và phi vật thể, giữa kiến trúc nghệ thuật và đời sống tín ngưỡng của nhân dân.

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng cam kết Việt Nam sẽ thực hiện nghiêm túc các khuyến nghị của UNESCO để bảo vệ tính toàn vẹn và xác thực của di sản. Trong thời gian tới, công tác quản lý sẽ được triển khai theo hướng tổng thể, liên ngành và liên vùng, nhằm hóa giải các mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển. Đồng thời, các địa phương như Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng cần phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động sáng tạo để di sản không chỉ được gìn giữ mà còn thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế - xã hội bền vững cho khu vực.

Phạm Tuấn