Phường Ngọc Hà không chỉ là cầu nối quan trọng giữa khu hành chính – chính trị quốc gia với các khu dân cư truyền thống và đô thị hiện đại, mà còn là điểm hội tụ của các giá trị văn hóa – lịch sử – tôn giáo đặc sắc của mảnh đất Thăng Long xưa.

Việc lựa chọn tên gọi Ngọc Hà cho đơn vị hành chính mới mang ý nghĩa sâu sắc và chiến lược. "Ngọc Hà" nguyên là tên gọi của một tuyến phố và một phường cũ, vốn là đất trại Ngọc Hà thuộc tổng Nội, huyện Vĩnh Thuận xưa – một trong "Thập tam trại" (mười ba làng) bao quanh Hồ Tây, chuyên cung cấp nhu yếu phẩm cho kinh thành Thăng Long. Việc giữ lại tên này không chỉ bảo tồn giá trị lịch sử, truyền thống văn hóa mà còn đảm bảo tính kế thừa, hạn chế tối đa tác động đến người dân và doanh nghiệp trong việc chuyển đổi giấy tờ. Tên gọi Ngọc Hà cũng được đánh giá là dễ nhận diện, ngắn gọn, dễ đọc, dễ nhớ và đảm bảo tính hệ thống, khoa học.

Theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15, Phường Ngọc Hà mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của Phường Vĩnh Phúc (0,72 km², 23.733 người), Liễu Giai (0,68 km², 23.401 người), cùng với phần lớn diện tích và dân số của các phường Ngọc Hà (0,42 km², 12.409 người), Đội Cấn (0,19 km², 8.527 người), Kim Mã (0,24 km², 7.364 người), Cống Vị (0,25 km², 12.881 người) (tất cả thuộc quận Ba Đình). Ngoài ra, một phần diện tích và dân số của phường Ngọc Khánh (0,08 km², 2.534 người) (quận Ba Đình) và một phần đất giao thông của phường Nghĩa Đô (0,10 km², 2.687 người) (quận Cầu Giấy) cũng được nhập vào. Sau sáp nhập, Phường Ngọc Hà có tổng diện tích tự nhiên là 2,68 km² và quy mô dân số lên tới 93.536 người.

Vị trí đắc địa của phường Ngọc Hà mở ra cánh cửa cho hàng loạt tiện ích, giúp cư dân dễ dàng tiếp cận các địa danh lịch sử, văn hóa quan trọng cũng như các cơ quan hành chính đầu não. Mạng lưới giao thông tại đây cũng được đầu tư đồng bộ, với các tuyến đường huyết mạch như Kim Mã, Nguyễn Thái Học, Ngọc Hà, Đội Cấn, Liễu Giai được nâng cấp, mở rộng. Điều này không chỉ giảm thiểu tình trạng ùn tắc mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển đến các quận lân cận và trung tâm thành phố, khẳng định vai trò là nút giao thông quan trọng của Ngọc Hà. Chính tiềm năng vượt trội này đã biến phường trở thành thỏi nam châm thu hút các nhà đầu tư bất động sản, với hàng loạt dự án nhà ở, văn phòng và trung tâm thương mại đang dần hình thành, hứa hẹn một diện mạo đô thị sầm uất và năng động.

Sau sáp nhập, Phường Ngọc Hà đã khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn mới với cơ sở hạ tầng được đầu tư mạnh mẽ. Các tuyến đường nội khu được mở rộng, hệ thống đèn giao thông và biển báo được lắp đặt đồng bộ, góp phần đáng kể vào việc đảm bảo an toàn giao thông và nâng cao chất lượng sống. Bên cạnh đó, các công trình công cộng như công viên nhỏ, khu vui chơi, nhà văn hóa cũng được xây mới hoặc nâng cấp, tạo nên những không gian sinh hoạt cộng đồng xanh, sạch, đẹp. Hệ thống tiện ích đa dạng với sự hiện diện của các siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi, cùng các trường học, bệnh viện và chợ truyền thống như chợ Ngọc Hà được duy trì và cải tạo, đáp ứng mọi nhu cầu thiết yếu của người dân. Đặc biệt, phường còn tự hào sở hữu Bệnh viện Phổi Trung ương – một trong những bệnh viện tuyến đầu của cả nước, cùng hệ thống trạm y tế đạt chuẩn quốc gia. Về giáo dục, các trường phổ thông như THPT Phạm Hồng Thái, THCS Ba Đình, THCS Hoàng Hoa Thám, THCS Thăng Long, THCS Thống Nhất – Ba Đình, THCS Thực Nghiệm, Tiểu học Vạn Phúc – Ba Đình cũng góp phần kiến tạo môi trường học tập chất lượng cao cho thế hệ trẻ.

Ngoài ra, Phường Ngọc Hà tự hào là một trong những khu vực tập trung mật độ di tích văn hóa – lịch sử – tín ngưỡng cao hàng đầu Thủ đô, mang trong mình bề dày lịch sử của vùng "Thập tam trại" xưa. Đây là nơi lưu giữ một kho tàng di sản văn hóa vật thể đồ sộ, với hệ thống đình – đền – chùa phong phú, đa dạng về loại hình và có giá trị đặc biệt trong việc nhận diện bản sắc văn hóa Thăng Long – Hà Nội. Nổi bật là các di tích cấp Quốc gia và thành phố như đình Ngọc Hà, đình Đại Yên, đình Hữu Tiệp, đền Cát Triệu, đền Đống Nước, chùa Bát Mẫu. Không thể không kể đến các địa danh gắn liền với lịch sử như đình Vĩnh Phúc, đền Liễu Giai, chùa Vĩnh Khánh, đình Cống Vị, đình Kim Mã Thượng, đình Kim Mã, chùa Kim Sơn, đền Voi Phục (Thủ Lệ – một trong “Thăng Long Tứ Trấn”), đình Ngọc Khánh, chùa Quang Ân, đền Trung Nha, đền Quán Đôi.

Bên cạnh đó, Ngọc Hà còn là nơi ghi dấu những di sản cách mạng hào hùng. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bảo tàng Hồ Chí Minh – hai di tích Quốc gia đặc biệt, có sức lan tỏa lớn về ý nghĩa chính trị – tinh thần. Hồ Hữu Tiệp, nằm giữa làng hoa Ngọc Hà, nơi lưu giữ xác máy bay B52, là biểu tượng chiến thắng của Hà Nội trong kháng chiến chống Mỹ. Đặc biệt, khu vực lễ đài Quảng trường Ba Đình chính là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 lịch sử.

Đời sống văn hóa tại Ngọc Hà cũng vô cùng sôi động với các lễ hội đình làng được duy trì hằng năm tại Cống Vị, Kim Mã, Voi Phục, thu hút đông đảo nhân dân và du khách. Những lễ hội như lễ hội làng Ngọc Hà (thờ Thánh Huyền Thiên Hắc Đế), lễ hội đình Đại Yên, đình Vạn Phúc, lễ hội đền Voi Phục (thờ Linh Lang Đại Vương), lễ hội giỗ nghĩa quân Tây Sơn tại chùa Kim Sơn, lễ hội làng Cống Vị (thờ Đức thánh Phúc Trung) không chỉ bảo tồn giá trị phi vật thể mà còn là dịp để các trò chơi dân gian như chọi gà, bắt vịt, thi thổi xôi, cờ người,... được tái hiện sống động. Dù trải qua nhiều biến đổi, làng hoa Ngọc Hà vẫn giữ được nét đặc trưng, tạo nên thương hiệu văn hóa độc đáo cho phường.

Với cơ cấu kinh tế chủ yếu là dịch vụ – thương mại – hành chính – văn hóa, Phường Ngọc Hà đang phát triển đa dạng và tương đối ổn định. Vị trí thuận lợi cùng kho tàng di tích văn hóa, cơ sở lưu trú và các khu vực phố thương mại, làng nghề đúc đồng Ngọc Hà, các phố ẩm thực truyền thống như Liễu Giai, Ngọc Hà, Đội Cấn, Cống Vị mang đến tiềm năng to lớn cho ngành du lịch văn hóa, ẩm thực và thương mại dịch vụ. Các di tích và làng hoa cũng biến nơi đây thành điểm đến lý tưởng cho các tour du lịch khám phá Hà Nội xưa, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các homestay và dịch vụ lưu trú nhỏ. 

 Hương Mi