Một chiến dịch do các ngôi sao nhạc pop, trong đó có Elton John và Dua Lipa, dẫn dắt nhằm bảo vệ tác phẩm của nghệ sĩ khỏi việc bị khai thác để huấn luyện các mô hình AI mà không có sự đồng ý đã nhận được cú hích lớn, sau khi gần như toàn bộ người tham gia một cuộc tham vấn của chính phủ bày tỏ sự ủng hộ đối với lập trường này.

95% trong số hơn 10.000 người đóng góp ý kiến về cách bảo vệ âm nhạc, tiểu thuyết, phim ảnh và các tác phẩm khác trước nguy cơ vi phạm bản quyền từ các công ty công nghệ đã kêu gọi tăng cường bảo hộ bản quyền và yêu cầu phải có cấp phép trong mọi trường hợp, hoặc giữ nguyên luật bản quyền hiện hành.

Ngược lại, chỉ có 3% ủng hộ phương án ban đầu mà chính phủ ưu tiên, vốn được xem là thân thiện với các công ty công nghệ, theo đó yêu cầu nghệ sĩ và chủ sở hữu bản quyền phải chủ động từ chối nếu không muốn tác phẩm của mình bị đưa vào các hệ thống AI “khát dữ liệu”.

Sau làn sóng phản đối dữ dội, các bộ trưởng đã buộc phải từ bỏ phương án này. Các nhà vận động bảo vệ bản quyền cho nghệ sĩ cũng bày tỏ lo ngại rằng chính phủ đã dành quá nhiều sự chú ý tới lợi ích của các công ty công nghệ Mỹ.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố: “Chúng ta phải cho phép AI sử dụng kho tri thức có bản quyền đó mà không phải trải qua sự phức tạp của các cuộc đàm phán hợp đồng”, đồng thời cảnh báo các chính phủ trên thế giới không nên “đặt ra những quy định và luật lệ khiến các công ty AI không thể kinh doanh”.

Tháng trước, Paul McCartney đã đẩy mạnh chiến dịch bảo vệ bản quyền bằng cách phát hành một bản thu mới, gần như hoàn toàn im lặng, ngoài một vài âm thanh lộn xộn trong phòng thu, như một hình thức phản đối việc các công ty AI đánh cắp bản quyền.

Liz Kendall, Bộ trưởng Bộ Khoa học, Đổi mới và Công nghệ, cho biết trước quốc hội vào thứ Hai rằng hiện “chưa có sự đồng thuận rõ ràng” về vấn đề này và chính phủ sẽ “dành thời gian để làm cho đúng”, đồng thời cam kết sẽ đưa ra các đề xuất chính sách vào ngày 18 tháng 3 năm 2026.

“Cách tiếp cận của chúng tôi đối với bản quyền và AI phải hỗ trợ sự thịnh vượng cho mọi công dân Anh, đồng thời thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng cho các lĩnh vực trong toàn bộ nền kinh tế, bao gồm cả các ngành công nghiệp sáng tạo,” bà nói. “Điều này có nghĩa là giữ cho Vương quốc Anh luôn ở tuyến đầu của khoa học và công nghệ, để người dân có thể hưởng lợi từ những đột phá lớn, đổi mới mang tính chuyển đổi và mức độ thịnh vượng cao hơn.

“Đồng thời, điều đó cũng có nghĩa là tiếp tục hỗ trợ các ngành công nghiệp sáng tạo của chúng ta, những lĩnh vực đóng góp kinh tế to lớn, định hình bản sắc quốc gia và mang lại cho chúng ta vị thế độc đáo trên trường quốc tế.”

Tuy nhiên, các nhà vận động cho quyền lợi của chủ sở hữu bản quyền cho rằng kết quả tham vấn đã vạch ra một lộ trình rõ ràng để chính phủ hành động.

“Đây là sự ủng hộ áp đảo dành cho quan điểm hợp lý rằng các công ty AI phải trả tiền cho những nguồn lực mà họ sử dụng, đồng thời là sự bác bỏ hoàn toàn ‘phương án ưu tiên’ của chính phủ, vốn trao miễn phí tác phẩm của các nhà sáng tạo Anh cho các công ty AI,” Ed Newton-Rex, nhà soạn nhạc và nhà vận động vì công bằng bản quyền, nhận định.

“Liz Kendall nên lắng nghe tiếng nói của người dân và loại bỏ việc thay đổi luật bản quyền theo hướng có lợi cho các công ty AI.”

Owen Meredith, Giám đốc điều hành Hiệp hội Truyền thông Mới, kêu gọi bà Kendall loại trừ mọi ngoại lệ bản quyền mới và chấm dứt tình trạng bất định do “quy trình kéo dài” này gây ra.

“Điều này sẽ gửi đi một thông điệp rõ ràng tới các nhà phát triển AI rằng họ phải ký kết các thỏa thuận cấp phép với các chủ sở hữu bản quyền truyền thông và sáng tạo của Vương quốc Anh, từ đó mở khóa dòng vốn đầu tư và củng cố thị trường nội dung chất lượng cao, thành phần giá trị nhất để tạo ra các mô hình AI an toàn và đáng tin cậy,” ông nói.

Tháng trước, bà Kendall cho biết bà đồng tình với yêu cầu của các nghệ sĩ rằng các tác phẩm có bản quyền của họ không nên bị các công ty AI cào dữ liệu mà không trả tiền, đồng thời mong muốn “thiết lập lại” cuộc tranh luận. “Mọi người có quyền mong được trả công xứng đáng cho công việc mà họ làm,” bà nói, và “chúng ta phải tìm ra con đường để cả hai lĩnh vực có thể cùng tăng trưởng và phát triển trong tương lai”.   

Khánh An