Tiến sĩ Đặng Quang Vinh, giảng viên Khoa Khoa học Máy tính & Công nghệ tại Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) và nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, nhận định phổ điểm năm nay có tính phân hóa cao và hợp lý hơn so với các năm trước.

Dù phổ điểm có vẻ thấp hơn năm ngoái, nhưng đây lại là tín hiệu tích cực trong giáo dục. Việc đề thi không quá dễ, không tạo ra hiện tượng nhiều thí sinh đạt điểm tuyệt đối, giữ được chức năng phân loại và đánh giá năng lực học sinh thực sự. Điểm số tuy phản ánh năng lực ở mức tương đối, nhưng sự chênh lệch rõ ràng giữa điểm số cao và thấp vẫn phản ánh sự khác biệt trong chuẩn bị và tư duy học tập của các em. Nếu đề quá dễ, thí sinh có thể đạt điểm tối đa mà không thể phân biệt rõ trình độ, làm mất đi tính hiệu quả của kỳ thi. Một phổ điểm phân bố đều giúp phân loại thí sinh tốt hơn, đồng thời khuyến khích các em thể hiện tối đa năng lực của mình.

Tuy nhiên, nhìn vào phổ điểm không thể kết luận năng lực dạy và học Toán có thay đổi đáng kể trong một năm. Sự khác biệt này chủ yếu đến từ việc thiếu chuẩn hóa đề thi. Mỗi năm, đề thi lại khác nhau nên so sánh trực tiếp điểm số giữa các năm như so sánh táo với cam, không thể hiện đúng năng lực thực tế. Muốn đánh giá chính xác hơn, cần có hệ thống đề thi chuẩn hóa tương tự như SAT hay IELTS ở nước ngoài, cho phép so sánh điểm số giữa các vùng miền, các năm và kỳ thi khác nhau một cách công bằng. Điều này cũng giúp giảm áp lực tổ chức thi đồng loạt trên toàn quốc và nâng cao tính khách quan trong đánh giá kết quả.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phát triển mạnh mẽ, việc đưa thêm câu hỏi tự luận vào đề thi Toán năm 2025 được xem là bước đi đúng đắn và kịp thời. AI có thể đưa ra kết quả nhanh chóng nhưng chưa thể giải thích rõ quá trình suy luận logic của mình, làm giảm độ tin cậy trong các lĩnh vực cần lập luận chặt chẽ. Khả năng suy luận vẫn là thế mạnh đặc biệt của con người mà AI đang cố gắng bắt kịp. Do vậy, giáo dục cần phát huy và khuyến khích năng lực suy luận này, đặc biệt thông qua các bài thi tự luận.

Quá trình suy luận trong toán học có giá trị quan trọng hơn cả kết quả cuối cùng. Chỉ quan tâm đến đáp án mà bỏ qua cách lập luận là đi ngược lại tinh thần tư duy toán học. AI chắc chắn sẽ vượt trội về khả năng tính toán và truy xuất dữ liệu, nhưng không thể thay thế con người trong việc trình bày quá trình tư duy logic một cách mạch lạc, ít nhất là hiện tại. Tại BUV, sinh viên ngành Khoa học Máy tính & Công nghệ không chỉ cần đưa ra đáp án mà còn phải trình bày và giải thích cách giải, qua bài viết hoặc thuyết trình. Điều này giúp phát triển tư duy phản biện và kỹ năng lập luận logic – những kỹ năng quan trọng trong thời đại số.

Tiến sĩ Vinh cũng gửi lời khuyên đến các sĩ tử sinh năm 2007 rằng bên cạnh nỗ lực đạt điểm cao trong kỳ thi, việc trau dồi năng lực học tập suốt đời và tìm kiếm đam mê nghề nghiệp là vô cùng quan trọng. Khi chọn ngành học, cần cân nhắc rằng bạn sẽ gắn bó với nghề nghiệp trong khoảng 40 năm, một quãng thời gian rất dài với nhiều biến động xã hội và thị trường lao động. Ngành “hot” hôm nay có thể không còn phù hợp trong tương lai xa, nên năng lực tự học liên tục để thích ứng với thay đổi và niềm đam mê bền vững với nghề mới là chìa khóa thành công.

Thế kỷ 21 là thời đại của công nghệ, vì vậy các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật phần mềm, khoa học dữ liệu hay các ngành công nghệ tích hợp đều được dự báo có nhu cầu nhân lực cao và ổn định trong 10-20 năm tới. Tuy nhiên, việc lựa chọn ngành nghề cũng cần cân nhắc dựa trên sở thích cá nhân, khả năng và yếu tố thị trường để đảm bảo sự thành công lâu dài.

Về phía phụ huynh, tiến sĩ khuyên nên giữ tâm thế cởi mở khi đồng hành cùng con trong quá trình chọn ngành nghề. Các ngành nghề mới xuất hiện ngày càng nhiều, và có thể con em bạn đam mê một lĩnh vực mà bạn chưa từng nghe tới, như trí tuệ nhân tạo hay công nghệ tài chính. Điều này không có nghĩa những ngành đó không có triển vọng. Quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp giữa năng lực, sở thích của con và yêu cầu thị trường lao động, thay vì dựa vào kỳ vọng của người lớn.

Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) là một trong những môi trường giáo dục quốc tế hỗ trợ sinh viên ngành Công nghệ phát triển toàn diện. Sinh viên tại BUV được đào tạo theo chương trình cấp bằng của các trường đại học Anh quốc uy tín, đảm bảo chuẩn đầu ra và phương pháp giảng dạy theo tinh thần đào tạo đại học châu Âu. Môi trường học tập hiện đại với phòng máy và hạ tầng công nghệ tốt, giảng viên có kinh nghiệm quốc tế, giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm và tự học.

Bên cạnh đó, sinh viên có cơ hội tham gia các chương trình trao đổi quốc tế ngắn hạn, mở rộng trải nghiệm học thuật và văn hóa. Nhà trường cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên khởi nghiệp và tham gia các dự án liên ngành, phối hợp cùng các khoa khác như kinh doanh, thiết kế, quản trị. Mạng lưới hơn 500 đối tác doanh nghiệp trong và ngoài nước cũng giúp sinh viên tiếp cận môi trường thực tế, phát triển kỹ năng nghề nghiệp ngay từ khi còn học.

Tóm lại, kỳ thi THPT Quốc gia năm 2025 môn Toán thể hiện sự tiến bộ trong cách thức đánh giá năng lực học sinh với phổ điểm phân bố hợp lý, đề thi có tính phân hóa cao và hướng phát triển đề thi gắn với suy luận logic qua câu hỏi tự luận. Đồng thời, bài học về chuẩn hóa đề thi và năng lực học tập suốt đời là những điểm nhấn quan trọng để học sinh, phụ huynh và nhà trường cùng đồng hành xây dựng nền giáo dục hiện đại, thích ứng với bối cảnh công nghệ phát triển và nhu cầu xã hội trong tương lai.