Ngày 26/8/2026, tại Hà Nội, Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tổ chức Buổi trao đổi kỹ thuật về Báo cáo toàn cảnh sáng chế cho công nghệ chiến lược. Chương trình nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa hai bên nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng bản đồ sáng chế đối với các công nghệ chiến lược.

Buổi làm việc tập trung giới thiệu tổng quan về phân tích sáng chế, từ khái niệm, mục tiêu, ứng dụng, đối tượng sử dụng đến các cơ sở dữ liệu và công cụ phân tích; đồng thời trao đổi về quy trình xây dựng báo cáo toàn cảnh sáng chế và các nguồn tài nguyên của WIPO. Bên cạnh đó, đại diện các bên chia sẻ về tình hình phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược tại Việt Nam và kết quả đánh giá sơ bộ của WIPO đối với một số lĩnh vực có tiềm năng.

Phân tích sáng chế để nhìn rõ bức tranh công nghệ 

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lê Huy Anh cho biết, báo cáo toàn cảnh sáng chế là công cụ phân tích chuyên sâu, cho phép nhận diện tình trạng đăng ký, bảo hộ, xu hướng phát triển cũng như các chủ thể đang hoạt động trong từng lĩnh vực công nghệ.

Theo Phó Cục trưởng Lê Huy Anh, sau chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam của Tổng Giám đốc WIPO Daren Tang năm 2025, hợp tác giữa Việt Nam và WIPO trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ tiếp tục được thúc đẩy theo hướng thực chất. Một trong những nội dung được hai bên thống nhất là WIPO hỗ trợ Việt Nam xây dựng báo cáo toàn cảnh sáng chế cho 3 công nghệ chiến lược.

Các báo cáo này được kỳ vọng trở thành nguồn tham khảo hữu ích cho cơ quan quản lý trong quá trình hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực. Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học, thông tin từ phân tích sáng chế có thể hỗ trợ xác định những khoảng trống công nghệ. Trong khi đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở để lựa chọn hướng nghiên cứu, phát triển phù hợp.

Từ kết quả phân tích và thảo luận tại buổi làm việc, các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục tham mưu lựa chọn 3 lĩnh vực để WIPO hỗ trợ xây dựng báo cáo chuyên sâu.

Hơn 100 triệu tài liệu sáng chế, nguồn dữ liệu lớn cho phát triển công nghệ

Tại chương trình, ông Christopher Harrison, Trưởng Bộ phận Phân tích sở hữu trí tuệ của WIPO, nhấn mạnh rằng dữ liệu sáng chế không chỉ phản ánh các quyền pháp lý mà còn chứa lượng lớn thông tin về quá trình phát triển công nghệ.

Thông qua phân tích dữ liệu, có thể nhận diện hướng dịch chuyển của công nghệ, nơi tập trung hoạt động sáng tạo, những chủ thể đang dẫn dắt lĩnh vực và các năng lực mới đang hình thành.

Theo ông Christopher Harrison, giá trị của phân tích sáng chế không nằm ở số lượng dữ liệu, mà ở việc đặt đúng câu hỏi, lựa chọn phương pháp phù hợp và chuyển kết quả phân tích thành thông tin có thể sử dụng trong thực tế. Đây có thể là một nguồn căn cứ hỗ trợ việc xác định ưu tiên R&D, đầu tư, xây dựng năng lực, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ, bên cạnh các phân tích về khoa học, chính sách và kinh tế.

Đại diện WIPO cũng giới thiệu phương pháp khai thác các nhóm thông tin như chủ đơn, nhà sáng chế, lĩnh vực công nghệ, thời điểm và phạm vi bảo hộ để nhận diện xu hướng phát triển, thị trường tiềm năng, các chủ thể dẫn dắt cũng như cơ hội hợp tác.

Kết quả phân tích có thể phục vụ nhiều nhóm đối tượng khác nhau, từ cơ quan hoạch định chính sách, doanh nghiệp, nhà đầu tư đến các viện nghiên cứu và trường đại học.

Ông Christopher Harrison cho biết, hiện có hơn 100 triệu tài liệu sáng chế được công bố trên toàn thế giới, tạo thành nguồn thông tin kỹ thuật quy mô lớn có thể phục vụ hoạt động nghiên cứu và hoạch định chính sách.

Việt Nam có khoảng 9.000 nhóm sáng chế liên quan đến 10 công nghệ chiến lược

Đối với Việt Nam, dữ liệu được WIPO phân tích cho thấy trong khoảng 11.000 nhóm sáng chế của các chủ đơn trong giai đoạn 2006-2026, có khoảng 9.000 nhóm liên quan đến 10 công nghệ chiến lược.

Việc khai thác dữ liệu sáng chế trong nước kết hợp với kho dữ liệu toàn cầu có thể giúp Việt Nam có cái nhìn rõ hơn về diễn biến công nghệ, nhận diện những khoảng trống cần bổ sung và tìm kiếm cơ hội mua, cấp phép, hợp tác hoặc chuyển giao công nghệ.

Đáng chú ý, để đánh giá tiềm năng của Việt Nam, WIPO không chỉ xem xét dữ liệu sáng chế mà còn kết hợp với các chỉ số về năng lực đổi mới sáng tạo. Từ cách tiếp cận này, 5 lĩnh vực được xác định có tiềm năng để tiếp tục xem xét gồm công nghệ số; bán dẫn; đường sắt tốc độ cao; năng lượng và vật liệu tiên tiến; robot và tự động hóa.

Đây là những lĩnh vực được WIPO đánh giá sơ bộ trên cơ sở kết hợp giữa thông tin sáng chế và năng lực đổi mới sáng tạo, qua đó tạo cơ sở để các bên tiếp tục thảo luận, lựa chọn lĩnh vực phù hợp cho bước phân tích tiếp theo.

Làm rõ thế mạnh, khoảng trống và cơ hội hợp tác

Theo định hướng được trao đổi tại chương trình, giai đoạn tiếp theo dự kiến lựa chọn 1 lĩnh vực ưu tiên để phân tích chuyên sâu và tối đa 2 lĩnh vực bổ sung.

Các báo cáo chuyên sâu sẽ hướng tới trả lời những câu hỏi có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình phát triển công nghệ chiến lược của Việt Nam, trong đó tập trung xác định Việt Nam đang có thế mạnh ở đâu, còn thiếu năng lực nào, công nghệ nào cần tiếp cận từ bên ngoài và những đối tác nào có tiềm năng hợp tác.

Cách tiếp cận này cho thấy bản đồ sáng chế không chỉ nhằm thống kê số lượng bằng sáng chế hay các chủ thể sở hữu quyền, mà hướng tới cung cấp một bức tranh có tính phân tích về năng lực công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Từ dữ liệu đó, Việt Nam có thể nhận diện những lĩnh vực đã hình thành năng lực nghiên cứu, phát triển và ứng dụng; đồng thời phát hiện những khoảng trống cần được ưu tiên đầu tư hoặc bổ sung thông qua hợp tác quốc tế, chuyển giao và tiếp nhận công nghệ.

Đối với cơ quan quản lý, kết quả phân tích có thể trở thành một nguồn thông tin tham khảo trong hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực. Với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, dữ liệu sáng chế có thể hỗ trợ xác định hướng R&D, đối tác và cơ hội thương mại hóa phù hợp.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển các công nghệ chiến lược, việc kết hợp dữ liệu sở hữu trí tuệ với các chỉ số về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng thông tin phục vụ quá trình ra quyết định.

Buổi trao đổi giữa Cục Sở hữu trí tuệ và WIPO vì vậy không chỉ là hoạt động chia sẻ phương pháp phân tích sáng chế, mà còn mở thêm một hướng tiếp cận dựa trên dữ liệu, giúp Việt Nam từng bước xác định rõ vị trí công nghệ của mình, lựa chọn lĩnh vực ưu tiên và tìm kiếm các cơ hội hợp tác phù hợp trên phạm vi quốc tế.

Phạm Tài - Thái An