Từ nguồn nguyên liệu đặc hữu, quy trình sản xuất chuẩn hóa, đến câu chuyện văn hóa, lịch sử ẩn sau từng sản phẩm, OCOP Quảng Ninh đã và đang góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, khẳng định giá trị nông sản địa phương trên thị trường trong và ngoài nước.

Nơi núi đồi các xã vùng cao biên giới, cây dong riềng đỏ đã gắn bó với đời sống của đồng bào nhiều thế hệ. Từ nguồn nguyên liệu thuần khiết, không hóa chất, người dân đã tạo nên sản phẩm miến dong mang hương vị đặc trưng mà không vùng nào có được, đó chính là miến dong Bình Liêu sợi óng, dai, khi nấu không nát. Điều làm nên sự khác biệt chính là quy trình sản xuất thủ công kết hợp cải tiến công nghệ, giữ trọn chất tinh bột của cây dong riềng.

Những năm gần đây, các hợp tác xã, cơ sở sản xuất miến dong Bình Liêu ở các xã vùng cao như Lục Hồn, Húc Động, Bình Liêu… đã mạnh dạn đầu tư thiết bị lọc tinh bột, dây chuyền sấy sạch, đồng thời hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc, bảo hộ thương hiệu. Nhờ đó, miến dong Bình Liêu đã được chứng nhận là sản phẩm OCOP 5 sao, có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị lớn và được tiêu thụ ổn định qua các sàn thương mại điện tử.

Không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao, miến dong Bình Liêu còn trở thành biểu tượng của nông nghiệp sạch, phát huy thế mạnh bản địa và tạo nên sức sống mới cho kinh tế nông thôn miền núi Quảng Ninh. Ông Nguyễn Xuân Tùng, Phó Giám đốc Công ty CP Thương mại và dịch vụ Bình Liêu, chia sẻ: Chúng tôi đầu tư máy lọc tinh bột, hệ thống sấy và tiêu chuẩn hóa quy trình để giữ đúng chất lượng truyền thống mà vẫn phù hợp thị trường hiện đại. Mỗi gói miến là câu chuyện của người vùng cao gửi gắm vào đó.

Còn ở vùng nông nghiệp phía Đông của tỉnh, sản phẩm chế biến từ thịt lợn Móng Cái từ lâu đã là niềm tự hào của người dân địa phương và là một trong những sản phẩm tiêu biểu của OCOP Quảng Ninh. Lợn Móng Cái là giống lợn bản địa quý hiếm, nổi bật với khả năng thích ứng tốt, sinh sản khỏe, chất lượng thịt thơm mềm, giàu giá trị dinh dưỡng.

Nhận thức được giá trị nguồn gen đặc hữu, tỉnh đã triển khai các dự án bảo tồn giống lợn Móng Cái gốc, đồng thời xây dựng vùng chăn nuôi an toàn sinh học, hướng tới sản xuất theo chuỗi giá trị. Các trang trại, cơ sở chăn nuôi đã đưa ra thị trường những sản phẩm chế biến mang thương hiệu "Lợn Móng Cái" như thịt cấp mát, giò chả, xúc xích… đạt tiêu chuẩn OCOP 3-4 sao.

Bên cạnh việc thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, sản phẩm OCOP "Lợn Móng Cái" còn là biểu trưng của quá trình gìn giữ giá trị bản địa, gắn nông nghiệp với thương hiệu vùng miền trong thời kỳ hội nhập. Bà Nguyễn Thị Loan, Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ An Lộc (xã Hải Ninh) cho biết: Lợn Móng Cái là giống vật nuôi truyền thống, nhưng để đứng vững trên thị trường, chúng tôi buộc phải nâng tiêu chuẩn chăn nuôi, áp dụng an toàn sinh học, chế biến sâu để tạo sản phẩm giá trị cao.

Sự đa dạng về địa hình từ miền núi đến biển đảo cũng tạo lợi thế cho Quảng Ninh phát triển những sản vật đặc hữu. Tại đặc khu Vân Đồn, hàu Vân Đồn từ lâu đã nổi tiếng nhờ vị ngọt thanh và hàm lượng khoáng chất cao. Vùng biển kín gió, dòng nước sạch là điều kiện lý tưởng để con hàu sinh trưởng theo hướng tự nhiên.

Ông Đào Văn Vũ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND đặc khu Vân Đồn, nhận định: Tham gia OCOP đã tạo động lực để các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu. Hàu không chỉ bán tươi, mà còn được chế biến đa dạng thành hàu nướng đông lạnh, ruốc hàu, hàu sấy… giúp tăng giá trị và mở rộng thị trường. Nhờ vậy, hàu Vân Đồn ngày càng khẳng định vị thế trong phân khúc sản phẩm thủy sản cao cấp và đang từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Tính đến nay, Quảng Ninh đã phát triển được 432 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có 8 sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia. Với sự chung sức của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, sản phẩm OCOP của Quảng Ninh sẽ tiếp tục phát triển rộng mở, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời lan tỏa những câu chuyện về văn hóa, con người từng vùng, miền trong tỉnh.

Nguyên Ngọc