Sự kiện đánh dấu niềm vui lần đầu tiên địa phương đón nhận văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý do Cục Sở hữu trí tuệ cấp ngày 3/6/2024. Đây cũng là dịp để nhìn lại quá trình quản lý, bảo tồn, phát huy các giá trị về di sản tại địa phương trong những năm qua và xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Ghi nhận dưới góc độ giá trị kinh tế bên cạnh giá trị văn hóa, lịch sử

Tại buổi lễ, bà Nguyễn Thị Anh Thi – Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng - đánh giá về việc được cấp văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Nam Ô” cho sản phẩm nước mắm của TP Đà Nẵng là động lực cho bà con làng nghề thúc đẩy sản xuất , nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng quy mô thương mại.

“Có thể nói rằng, bảo tồn di sản văn hóa là phương tiện để giới thiệu, quảng bá về hình ảnh, vùng đất, con người Liên Chiểu, Đà Nẵng cho du khách trong và ngoài nước, tạo điều kiện thực hiện chiến lược phát triển du lịch Đà Nẵng, góp phần tăng trưởng kinh tế - xã hội của quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng”, bà Nguyễn Thị Anh Thi phát biểu.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, với di sản nghề làm nước mắm, bằng sự nỗ lực và trách nhiệm, chính quyền quận Liên Chiểu nói riêng, TP Đà Nẵng nói chung sẽ chung tay cùng cộng đồng và bà con làng nghề hành động mạnh mẽ hơn, hiệu quả hơn để di sản nghề làm nước mắm Nam Ô sẽ được bảo tồn và phát triển xứng tầm giá trị của danh tiếng sản vật dâng vua.

Ông Trần Lê Hồng - Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ - thay mặt Cục Sở hữu trí tuệ gửi lời chúc mừng tới TP Đà Nẵng, đặc biệt là những người sản xuất nước mắm khẳng định được sản phẩm nổi trội về chất lượng, có danh tiếng.

“Nếu như phương pháp sản xuất nước mắm Nam Ô đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể thì hôm nay chúng ta thừa nhận nước mắm Nam Ô dưới góc độ của giá trị vật thể và kinh tế rất có giá trị mà chúng ta cần tập trung để phát triển”, ông Trần Lê Hồng khẳng định.

Nguồn cảm hứng mới

Nước mắm là sản phẩm quốc hồn quốc túy của Việt Nam được phổ biến từ Bắc vào Nam, thế nhưng đến nay sản phẩm nước mắm Nam Ô chỉ mới là sản phẩm thứ 3 được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bảo hộ chỉ dẫn địa lý.

Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ đồng thời nhấn mạnh việc chỉ dẫn địa lý có mang lại giá trị kinh tế cao giúp cho đời sống bà con sản xuất tốt hơn hay không thì cần hết sức chú trọng 2 vấn đề về đảm bảo chất lượng và phát triển thương hiệu sản phẩm. Xác định phát triển thương hiệu sản phẩm địa phương là biện pháp quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Năm 2020, trên cơ sở đề xuất của UBND quận Liên Chiểu, Sở Khoa học và Công nghệ tham mưu UBND TP Đà Nẵng đề xuất Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt nhiệm vụ “Đăng ký bảo hộ, quản lý, phát triển chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm nước mắm Nam Ô của TP Đà Nẵng” thuộc Chương trình phát triển tài sản trí tuệ Quốc gia.

Nhiệm vụ được triển khai từ năm 2022 bởi Trung tâm Tiết kiệm năng lượng và Tư vấn chuyển giao công nghệ Đà Nẵng thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng chủ trì.

Sau gần 2 năm thực hiện, chỉ dẫn địa lý “Nam Ô” cho sản phẩm nước mắm được cấp bảo hộ sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ sở sản xuất, kinh doanh nước mắm truyền thống Nam Ô nâng cao danh tiếng, phát triển thị trường, bảo vệ giá trị về chất lượng, nguồn gốc của sản phẩm nước mắm truyền thống có lịch sử hàng trăm năm. Từ đây, nâng cao sức cạnh tranh và sự tiêu thụ rộng rãi trên thị trường trong nước và xuất khẩu.

UBND quận Liên Chiểu là cơ quan được UBND thành phố trao quyền quản lý và phát triển chỉ dẫn địa lý này.

Bà Nguyễn Thị Ánh Thi – Phó Chủ tịch UBND TP - chỉ đạo: “Sau khi có văn bằng bảo hộ phía Sở Khoa học và Công nghệ - cơ quan chuyên môn giúp UBND TP quản lý Nhà nước về lĩnh vực sở hữu trí tuệ - sẽ tiếp tục hỗ trợ UBND quận Liên Chiểu triển khai một số nội dung phát triển chỉ dẫn địa lý “Nam Ô” như: Thiết lập mô hình quản lý, sử dụng, phát triển sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý theo chuỗi giá trị gắn với truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng sản phẩm được vận hành trên thực tế.

Đồng thời, Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục đăng ký quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý Nam Ô cho các tổ chức, cá nhân sản xuất sản phẩm; hướng dẫn vận hành mô hình quản lý, sử dụng và phát triển chỉ dẫn địa lý Nam Ô cho sản phẩm theo chuỗi giá trị gắn với truy xuất nguồn gốc,  quản lý chất lượng; quảng bá và giới thiệu sản phẩm.

Ông Trần Ngọc Vinh – Chủ tịch Hội làng nghề nước mắm truyền thống Nam Ô - bồi hồi nhớ lại, cách đây 5 năm, cũng vào khoảng thời gian này năm 2019, nghề làm nước mắm Nam Ô được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đánh một cột mốc son trong lịch sử phát triển làng nghề truyền thống lâu đời trên quê hương Liên Chiểu, ghi nhận xứng đáng giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống của làng nghề.

“Năm 2005 làng nghề chính thức được phôi phục trở lại. Từ chỗ làng nghề nhỏ hẹp, nay làng nghề mở rộng hơn và thành lập được Hội làng nghề nước mắm Nam Ô với 71 hội viên, trong đó có 3 Hợp tác xã, 10 cơ sở quy mô lớn, 17 cơ sở đăng ký thương hiệu riêng; 3 đơn vị có sản phẩm nước mắm tham gia chương tình OCOP đạt từ 3 - 4 sao.

“Việc được cấp chỉ dẫn địa lý là nguồn cảm hứng và động lực mạnh mẽ để hội viên làng nghề quyết tâm duy trì chất lượng sản phẩm, giữ gìn nghề truyền thống nổi tiếng của làng Nam Ô”, ông Vinh nói thêm.

Tổng kết sau 5 năm từ ngày được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Nước mắm Nam Ô được xây dựng và triển khai đề án, kế hoạch bảo tồn, phát triển di sản, hỗ trợ các cơ sở sản xuất nước mắm tại làng nghè trang bị máy móc, thiết bị tiên tiến, đầu tư dụng cụ, bao bì, nhãn mác; tổ chức tư vấn hướng dẫn một số cơ sở tham gia Chương trình OCOP, đạt chứng nhận HACCP.

Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm; xây dựng chuỗi cung ứng nước mắm an toàn; xây dựng đội tàu 06 chiếc có công suất từ 20-145 CV để đánh bắt cá cơm phục vụ nghuyên liệu đầu vào cho bà con làng nghề sản xuất nước mắm; xây dựng câu chuyện về sản xuất nước mắm truyền thống Nam Ô, hỗ trợ vẽ trang trí tranh bích họa giới thiệu lịch sử hình thành làng Nam Ô.

Nhiều hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm nước mắm Nam Ô trong và ngoài thành phố, hỗ trợ bà con làng nghề tham gia các đợt hội chợ và giao thương kết nối tại địa phương và các tỉnh lân cận; hình thành các điểm bán, trưng bày sản phẩm OCOP, hàng Việt trong đó có nước mắn Nam ô tại các siêu thị, chợ Hàn, chợ Cồn, kết nối các doanh nghiệp du lịch tiêu thụ sản phẩm làng nghề, đưa sản phẩm nước mắm Nam Ô vào khách sạn, resort nổi tiếng.

 Bảo Hòa