Đây là nhận định chung của các chuyên gia tại hội thảo chuyên sâu diễn ra trong hai ngày 3 và 4/6 tại Hà Nội.

Hội thảo chuyên đề "Giải pháp công nghệ và mô hình triển khai phục vụ Nông nghiệp xanh - ESG - Net Zero - Chuyển đổi số & AI" do Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) phối hợp cùng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội (HHT) tổ chức đã thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo. Tại đây, các đại biểu đều khẳng định, quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp phát thải thấp không còn là xu hướng khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Chuyển đổi xanh là điều kiện sống còn của doanh nghiệp

Chia sẻ về định hướng chiến lược chuyển đổi xanh, Net Zero và kinh tế tuần hoàn, ông Đặng Huy Đông - Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) nhấn mạnh, chuyển đổi xanh hiện đã trở thành yêu cầu sống còn đối với mỗi doanh nghiệp. Nếu như chuyển đổi số được xem là lựa chọn để nâng cao hiệu quả vận hành, thì chuyển đổi xanh chính là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh và tiếp cận thị trường. Doanh nghiệp có thể lựa chọn các mức độ số hóa khác nhau, nhưng nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn xanh, nguy cơ bị loại khỏi thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu là hiện hữu.

Trên thế giới, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang được tiếp cận như một quá trình “chuyển đổi kép” bổ trợ lẫn nhau nhằm tạo ra các giá trị kinh tế mới. Việc ứng dụng công nghệ không thể dừng lại ở khẩu hiệu cảm tính mà phải lượng hóa được bằng các chỉ số cụ thể về giảm phát thải carbon. Doanh nghiệp cần chứng minh được hiệu quả cải tiến quy trình qua từng công đoạn.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp trong hệ sinh thái VGA đã bắt đầu thay thế thiết bị tiết kiệm điện, ứng dụng giải pháp số, sử dụng năng lượng tái tạo và triển khai kinh tế tuần hoàn, giúp vừa tối ưu hóa chi phí sản xuất, vừa đáp ứng các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu.

Khoa học - công nghệ thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp 

Phát biểu tại hội thảo, ông Phùng Đức Tiến - nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhận định, mặc dù đạt nhiều thành tựu xuất khẩu, nông nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với những rào cản xanh từ các nước sở tại. Để thích ứng, việc ứng dụng khoa học - công nghệ được xem là nền tảng cốt lõi để xây dựng nền nông nghiệp thông minh, phát thải thấp.

Các đại biểu đánh giá cao vai trò của các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain và công nghệ sinh học trong việc minh bạch dữ liệu, kiểm soát phát thải và truy xuất nguồn gốc. Việc thực thi kiểm toán carbon và áp dụng tiêu chuẩn ESG đang dần trở thành một “tấm hộ chiếu xanh”, tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam tiến sâu hơn vào thị trường toàn cầu cũng như tiếp cận các nguồn vốn xanh quốc tế.

Nằm trong khuôn khổ sự kiện, Triển lãm Công nghệ xanh với gần 20 gian hàng đã mang đến góc nhìn thực tiễn sinh động về hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn tích hợp. Khách tham quan được tiếp cận từ các mô hình sản xuất vi sinh, nông nghiệp chính xác bằng thiết bị bay không người lái (drone), hệ thống tưới tự động, cho đến các giải pháp cốt lõi để đo lường, thẩm định carbon kỹ thuật số theo tiêu chuẩn quốc tế.

Chuẩn bị nguồn nhân lực và mô hình “Trường học ESG - Net Zero”

Để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050 như Việt Nam đã cam kết tại COP26, các chuyên gia khẳng định vai trò then chốt của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế xanh.

NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội (HHT) chia sẻ, trong quá trình chuyển đổi kép, nhà trường không chỉ đào tạo kỹ năng nghề mà còn phải tiên phong ứng dụng công nghệ. Thời gian qua, HHT đã đẩy mạnh đổi mới chương trình, thu hút hơn 700 học viên và 43 giảng viên tham gia các khóa bồi dưỡng về chuyển đổi số và công nghệ xanh. Sinh viên ngành Công nghệ thông tin của trường cũng tích cực tham gia hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng nền tảng số và quản lý dữ liệu.

Đặc biệt, HHT là cơ sở giáo dục nghề nghiệp đầu tiên mạnh dạn xây dựng đề án triển khai mô hình “Trường ESG - Net Zero” giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới giảm 50% lượng phát thải vào năm 2028 và đạt trung hòa carbon vào năm 2030. Trường đã thành lập Trung tâm Chuyển đổi xanh ESG Agritech nhằm nghiên cứu, trình diễn nông nghiệp tuần hoàn, đồng thời cung cấp dịch vụ kiểm kê khí nhà kính, tư vấn ESG cho các đơn vị trên địa bàn Hà Nội.

Từ thực tiễn này, TS. Phạm Xuân Khánh kỳ vọng các cơ quan quản lý sẽ sớm nghiên cứu ban hành bộ tiêu chí ESG dành riêng cho khối giáo dục nghề nghiệp, từ đó nhân rộng mạng lưới trường học phát thải thấp, tạo bệ phóng vững chắc cho công cuộc chuyển đổi xanh quốc gia.