Thực trạng đất nông nghiệp tại Hà Nội đang đối mặt với sự co hẹp đáng kể. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố hiện còn khoảng 197.428ha đất nông nghiệp, chiếm 58,8% diện tích tự nhiên. Tuy nhiên, trong hai năm gần đây, hàng nghìn héc-ta đất canh tác đã bị thu hẹp do nhu cầu xây dựng đô thị và hạ tầng. Việc chuyển đổi đất diễn ra nhanh chóng, thiếu đồng bộ với quy hoạch, dẫn đến tình trạng phân mảnh vùng sản xuất và đứt gãy chuỗi giá trị truyền thống.

Song song với áp lực đô thị hóa, biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động nghiêm trọng. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn bất thường và sâu bệnh gia tăng đã ảnh hưởng nặng nề đến nhiều vùng rau màu, cây ăn quả tại các xã như Mê Linh, Hồng Vân, Thanh Oai, Tam Hưng, Thư Lâm. Điều này không chỉ làm giảm năng suất mà còn tiềm ẩn rủi ro cao cho chuỗi sản xuất và cơ cấu cây trồng truyền thống.

Trong bối cảnh khó khăn đó, ngành Nông nghiệp Hà Nội đã có những bước chuyển mình đáng kể. Triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XVII Đảng bộ thành phố Hà Nội và Chương trình số 04-CTr/TU của Thành ủy về cơ cấu lại ngành Nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, Hà Nội đã tập trung vào sản xuất hàng hóa chất lượng cao, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi liên kết hiệu quả.

Thành phố hiện có hơn 900ha đất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Các mô hình nhà lưới, tưới nhỏ giọt và cảm biến tự động đã giúp tăng năng suất 15-20% và giảm chi phí sản xuất 10-30%, đồng thời kiểm soát chất lượng sinh học tốt hơn. 

Đáng chú ý, Hà Nội đang vận hành hơn 100 chuỗi sản phẩm khép kín, với sự tham gia của hơn 1.000 hợp tác xã trong sản xuất công nghệ cao hoặc chuỗi giá trị. Nhiều mô hình còn kết hợp du lịch sinh thái và giáo dục trải nghiệm, tạo thêm nguồn thu và lan tỏa giá trị văn hóa địa phương.

Về định hướng lâu dài, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền cho biết, đến năm 2045, Hà Nội sẽ xây dựng vành đai xanh quanh thành phố, bao gồm các khu nông nghiệp sinh thái gắn liền hành lang thoát lũ sông Hồng, khu du lịch sinh thái vùng ngoại thành và các khu bảo tồn văn hóa nông thôn. Điều này khẳng định quan điểm rằng nông nghiệp không thể bị đánh đổi để lấy đô thị bằng mọi giá, mà phải là cấu thành quan trọng trong hệ sinh thái đô thị.

Đặc biệt, vào ngày 9/7 vừa qua, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định hình thức sử dụng, khai thác quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi ở các tuyến sông có đê. Quyết định này mở ra hướng mới cho nông nghiệp xanh, sinh thái phát triển, cho phép sử dụng đất bãi sông, bãi nổi để sản xuất nông nghiệp truyền thống kết hợp du lịch và giáo dục trải nghiệm, đồng thời bảo đảm an toàn đê điều, phòng chống lũ lụt và bảo vệ môi trường, cảnh quan.

Có thể thấy, ngành Nông nghiệp Hà Nội đang kiên cường vượt qua những thách thức to lớn, mở ra một chương mới cho nông nghiệp đô thị hiện đại, bền vững và thông minh, góp phần vào sự phát triển hài hòa của Thủ đô.

Minh Tú