Sức mạnh nội sinh và sức hút dài lâu của một điểm đến du lịch chưa bao giờ chỉ đong đếm bằng những đại dự án bất động sản đồ sộ, các khách sạn 5 sao lộng lẫy hay những lễ hội quy mô nghìn tỷ ngắn hạn. Giá trị thực sự tạo nên phần "hồn" của một vùng đất được nuôi dưỡng bền bỉ từng giờ, từng ngày bởi hàng ngàn tế bào kinh doanh nhỏ bé nhưng dẻo dai. Chính những cơ sở kinh doanh độc lập, tràn đầy nhiệt huyết này đang âm thầm tạo nên hàng loạt trải nghiệm sống động, chạm sâu vào cảm xúc của du khách mỗi khi đặt chân tới cố đô.

Vào lúc 23 giờ 30 phút, khi phần lớn thành phố bắt đầu chìm vào giấc ngủ thì Phố Tây Huế vẫn lung linh, huyền ảo dưới những vạt ánh đèn vàng. Thong dong rảo bước qua góc phố nhộn nhịp, tác giả  khựng lại trước một cửa hàng đồ da handmade nhỏ nhắn nhưng tỏa ra sự khác biệt kỳ lạ. Không có biển hiệu đèn LED hào nhoáng, không có loa đài phát nhạc vội vã, và tuyệt nhiên không cố chất đống thật nhiều hàng hóa ra mặt tiền để mời mọc hay chèo kéo.

Trong không gian ấm cúng ngập tràn hương thơm tự nhiên của da thuộc, các bạn  trẻ vẫn lặng lẽ, tỉ mỉ chăm chút từng đường kim mũi chỉ cho chiếc túi vừa cắt xong. Cuộc trò chuyện cởi mở sau đó mới hé lộ một thực tế đầy bất ngờ.

Chị Dung, người phụ nữ khiêm tốn bước ra từ góc nhà tiếp khách chính là chủ doanh nghiệp. Cửa hàng nhỏ này đã âm thầm đứng vững, phát triển qua tròn một thập kỷ. Mười năm sinh tồn liên tục trong ngành bán lẻ, thời trang và du lịch, nơi luôn chịu sóng gió dữ dội từ sự thay đổi nhanh chóng của xu hướng tiêu dùng, biến động công nghệ cho đến những đợt suy thoái kinh tế trong đại dịch Covid 19, là một kỳ tích đáng kinh ngạc đối với bất kỳ doanh nghiệp nhỏ nào.

Bài học quản trị đắt giá nhất ở đây không nằm ở quy mô hay doanh số bùng nổ, mà ở nghệ thuật cô đọng cùng sự tập trung tuyệt đối vào giá trị lõi. Thay vì biến mình thành một "tạp hóa du lịch" vội vã bán đủ loại quà lưu niệm thượng vàng hạ cám, cửa hàng chọn đi sâu vào việc làm chủ chất liệu da cao cấp, hoàn thiện kỹ thuật thủ công tinh xảo, tạo ra trải nghiệm cá nhân hóa sâu sắc và mang lại giá trị sử dụng lâu bền cho người dùng. Họ kiên trì giữ vững triết lý sản phẩm suốt 10 năm, duy trì cấu trúc vận hành tinh gọn để làm sâu hơn thay vì làm rộng, đồng thời chủ động xóa bỏ ranh giới địa lý bằng cách tối ưu hóa các kênh bán hàng trực tuyến nhằm tiếp cận và chăm sóc khách hàng trên khắp cả nước.

Ngoảnh lại bức tranh chung của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) Việt Nam, căn bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất vẫn là sự tham lam thiếu tập trung. Thấy du khách hỏi mặt hàng A thì lập tức nhập A, thấy xu hướng đòi mặt hàng B thì cuốn theo làm B, dần dần biến doanh nghiệp của mình thành một chiếc kho tạp hóa hỗn độn mà không hề hình thành được bất kỳ năng lực cốt lõi nào.

Mô hình cửa hàng đồ da nhỏ tại Huế lại chứng minh hiệu quả rực rỡ theo chiều ngược lại: họ mạnh lên và sống khỏe nhờ kiên định trở thành một chuyên gia sâu trong một phân khúc ngách hẹp. Dù vậy, thành công thực chiến này lại mở ra một nghịch lý vô cùng lớn đối với các chủ SME có tay nghề cao: càng giỏi chuyên môn bao nhiêu, người chủ lại càng bị mắc kẹt sâu trong chính bộ máy do mình tạo ra bấy nhiêu.

Do phải dành từ 12 đến 14 tiếng mỗi ngày để trực tiếp cắt da, may vá, kiểm định chất lượng, tư vấn khách hàng và đóng gói đơn hàng, người chủ gần như không còn lấy một giờ rảnh rỗi để đứng bên ngoài quan sát biến động thị trường hay hoạch định chiến lược dài hạn. Khi người chủ chính là toàn bộ bộ máy vận hành, chỉ cần chủ nghỉ là doanh nghiệp lập tức dừng lại, chủ bận việc riêng hay mệt mỏi thì toàn bộ hệ thống ngay lập tức trệch nhịp và chậm đi.

Đây chính là 'điểm nghẽn chí mạng' khiến hàng ngàn cửa hàng tinh hoa, tràn đầy tiềm năng không thể nào bứt phá để lớn lên thành những thương hiệu mang tầm vóc. Dù chuyển đổi số đã giúp không gian khiêm tốn vài chục mét vuông mở rộng thị trường ra toàn quốc với doanh thu online chiếm tỷ trọng rất lớn, nhưng để tiến xa hơn nữa, người làm nghề bắt buộc phải được hỗ trợ bởi một cấu trúc vận hành đồng bộ chứ không thể mãi đơn độc gánh vác mọi công đoạn.

Tầm nhìn phát triển du lịch bền vững của cố đô Huế không thể chỉ dựa vào các dự án hoành tráng, mà phải được gánh vác bởi xương sống cấu thành từ hàng nghìn điểm chạm trải nghiệm (touch-points) nhỏ bé nhưng tinh tế. Đó có thể là một tách cà phê đậm đà trong hẻm sâu, một nụ cười hiền hậu của bác xích lô, một câu chuyện lịch sử truyền cảm từ chủ homestay, hay chiếc ví da khắc tên cá nhân hóa được mua vào lúc giữa đêm. Thực tế là Huế không hề thiếu những người làm nghề giỏi hay những sản phẩm tinh xảo, điều Huế đang thiếu chính là một cơ chế chủ động nhận diện, kết nối và nâng cấp các "tế bào" kinh doanh này.

Thay vì thụ động ngồi chờ các SME tự làm hồ sơ đăng ký xin hỗ trợ thủ tục phức tạp, các cơ quan quản lý nhà nước, các trường đại học và các hiệp hội doanh nghiệp cần chủ động "săn tìm" những mô hình có năng lực thực sự để kịp thời tiếp sức.

Nét đột phá trong tư duy hỗ trợ doanh nghiệp hiện đại chính là việc thay đổi góc nhìn về bản thân người làm nghề. Những người chủ sáng lập thực chất đã là những "chủ tướng" trong vùng năng lực của họ. Nhiệm vụ của hệ sinh thái hỗ trợ không phải là bắt họ đi học những môn quản trị đại trà để trở thành một người trung bình ở mọi khâu, mà là giúp họ trở thành "chiến tướng" thực sự trong chính lĩnh vực họ mạnh nhất, như thiết kế sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa, chế tác thủ công tinh xảo hay làm chủ công nghệ sản xuất chuyên sâu.

Bên cạnh vị chiến tướng sản phẩm ấy, hệ sinh thái cần cử đến những "chiến tướng" bổ trợ về Sales, Marketing, Storytelling, AI và Data. Khi vị chủ tướng làm nghề kết hợp cùng đội ngũ chiến tướng kinh doanh thực chiến, một đội hình tác chiến mạnh mẽ sẽ được hình thành, tạo nên cú hích kích hoạt những doanh nghiệp tốt bứt phá trở thành những doanh nghiệp xuất sắc.

Đây chính là tư duy mới trong đồng hành và tiếp sức: không làm nhụt đi tố chất nghệ nhân, mà chắp thêm cánh cho thế mạnh sẵn có của họ. Xây dựng một nền kinh tế du lịch thực chất không có nghĩa là cố ép tạo ra những "kỳ lân" công nghệ hay doanh nghiệp trăm tỷ. Một xưởng thủ công chỉ có 10 lao động nhưng hoạt động hiệu quả, phục vụ chu đáo hàng vạn du khách mỗi năm vẫn mang lại giá trị vô giá cho cộng đồng.

Giúp những doanh nghiệp nhỏ này trở nên khỏe mạnh hơn, đạt lợi nhuận tốt hơn và nâng tầm bản sắc văn hóa địa phương chính là chìa khóa cốt lõi để thắp sáng và duy trì sức sống dài lâu cho du lịch Huế.

Tác giả ThS Vũ Tuấn Anh

Chuyên Gia Tư Vấn Quốc Gia dự án Creative4Mekong

Mekong Insitute tại Việt Nam