Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ được tổ chức vào Chủ nhật ngày 15/3. Đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, nhằm lựa chọn những đại biểu tiêu biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân.

Tại Hội nghị tập huấn toàn quốc báo chí tuyên truyền cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hôm 6/2, ông Nguyễn Hải Long, Vụ trưởng Vụ Công tác đại biểu thuộc Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội cho biết theo cơ cấu, tổng số đại biểu Quốc hội khóa XVI là 500 người. Trong đó, số đại biểu ở các cơ quan Trung ương là 217 người (43,4%), số lượng đại biểu Quốc hội ở địa phương là 283 người (56,6%). 217 đại biểu Trung ương sẽ được chia về các tỉnh, thành phố.

Với 283 đại biểu địa phương, có 179 đại biểu, gồm các trưởng đoàn, phó trưởng đoàn và đại biểu khối MTTQ. Trong khối này không chỉ có lãnh đạo MTTQ mà còn gồm đại diện đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh, liên đoàn lao động…

Bên cạnh đó còn có đại biểu đại diện cho các khối tôn giáo, quân đội, công an, Tòa án, Viện kiểm sát, sở tư pháp, khối viện - trường, doanh nghiệp…

Đặc biệt, theo ông Long, mỗi tỉnh sẽ có một lãnh đạo chủ chốt làm trưởng đoàn (bí thư/phó bí thư tỉnh ủy, thành ủy). 34 địa phương sẽ có tổng số 55 phó trưởng đoàn, vì bên cạnh tỉnh, thành phố chỉ có 1 phó trưởng đoàn thì cũng có địa phương sau sáp nhập có 2-3 phó trưởng đoàn. 104 đại biểu địa phương còn lại là cơ cấu hướng dẫn do các địa phương giới thiệu.

Theo dự kiến, ngày 22/3 sẽ công bố kết quả bầu cử và kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI sẽ họp ngày 6/4 để làm công tác nhân sự cùng với nội dung về xây dựng pháp luật, theo ông Long.

Thông tin thêm về điểm mới trong công tác chuẩn bị bầu cử khoá XVI, ông Long nhấn mạnh việc lần đầu tiên lập danh sách cử tri trên ứng dụng VneID do Bộ Công an thực hiện.

“Trước đây không tránh khỏi trường hợp một cử tri vừa được lập danh sách ở nơi sinh sống, vừa được lập danh sách ở nơi làm việc hiện tại. Còn với việc lập danh sách cử tri trên VneID sẽ không có chuyện trùng lặp”, ông Long làm rõ.

Một điểm mới khác cũng được ông Long đề cập là tới đây, chỉ cần mở ứng dụng VneID, cử tri sẽ xem được toàn bộ thông tin của ứng cử viên nơi mình sinh sống mà không phải đi tìm xem như trước đây.

Việc cập nhật dữ liệu bầu cử, theo ông Long, dự kiến được cập nhật 2 tiếng/lần, các tổ bầu cử sẽ cập nhật số cử tri đi bầu trên hệ thống để Trung ương nắm được.

Tại cuộc tập huấn, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đinh Thị Mai cũng nêu thêm nhiều điểm nhấn quan trọng của cuộc bầu cử lần này.

Trong đó, một đổi mới quan trọng là rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026; ấn định ngày bầu cử vào ngày 15/3, sớm hơn khoảng 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước; rút ngắn thời gian từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử từ 70 còn 42 ngày.

Điểm mới khác là điều chỉnh thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử theo mô hình chính quyền 2 cấp; đa dạng hóa phương thức vận động bầu cử, bên cạnh hình thức tiếp xúc cử tri trực tiếp, cho phép tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến với điều kiện bảo đảm kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng.

Đặc biệt, theo bà Mai, điểm mới quan trọng là lần đầu tiên có cơ chế cho phép Hội đồng Bầu cử quốc gia chủ động điều chỉnh thời gian và hướng dẫn các tổ chức phụ trách bầu cử khi phát sinh tình huống thực tế, đảm bảo tiến độ và hiệu quả tổ chức bầu cử.

Về tiêu chuẩn, cơ cấu, số lượng đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nêu, cần gắn cơ chế “Đảng cử - dân bầu”, gắn kết quả nhân sự của Đại hội Đảng XIV với việc giới thiệu đại biểu ứng cử, nhằm lựa chọn những đại biểu đủ tiêu chuẩn về phẩm chất, năng lực, bản lĩnh chính trị.

Trong đó, bà Mai đặc biệt nhấn mạnh việc không giới thiệu, không đưa vào danh sách ứng cử những người có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực; người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hay những đối tượng đang bị thanh tra, kiểm tra, bị cấp có thẩm quyền kết luận không trung thực… 

Thiên Tuấn