Trình tạo video Sora 2 của OpenAI ra đời đã “gây bão” trên mạng, đặc biệt trong giới người dùng tạo ra các video anime có phong cách giống hệt Studio Ghibli và nhiều tác phẩm có bản quyền khác.

Lo ngại mối đe dọa đối với một trong những ngành xuất khẩu văn hóa quý giá nhất, Nhật Bản được cho là đã chính thức yêu cầu công ty Mỹ này dừng hành động đó.

Bộ trưởng phụ trách Chiến lược Sở hữu trí tuệ Minoru Kiuchi tiết lộ rằng chính phủ Nhật Bản đã gửi yêu cầu chính thức tới OpenAI thông qua Ban Thư ký Xúc tiến Chiến lược Sở hữu trí tuệ thuộc Văn phòng Nội các vào tuần trước, theo truyền thông Nhật Bản.

“Anime và manga là những kho báu không thể thay thế mà chúng ta tự hào giới thiệu ra thế giới,” ông Kiuchi phát biểu tuần trước, theo trang tin công nghệ ITMedia. “Chúng tôi đã yêu cầu OpenAI không thực hiện bất kỳ hành động nào có thể cấu thành hành vi vi phạm bản quyền.”

Sora 2, là công cụ tạo ảnh và video mới nhất của OpenAI, được ra mắt vào cuối tháng trước và ngay lập tức khiến các chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ (IP) “kêu trời”.

Ngay sau khi ứng dụng này ra mắt, mạng xã hội tràn ngập video có các nhân vật thuộc sở hữu của Nintendo, trong những nội dung mà có lẽ hãng này sẽ không bao giờ cho phép như Pikachu đổ bộ lên bãi biển Normandy, hay Mario bị cảnh sát chặn vì lái xe điên cuồng (đúng như phong cách của anh trong Mario Kart). Nintendo được biết cũng là một trong những công ty đầu tiên lên tiếng phản đối.

Trước khi chính thức phát hành ứng dụng, OpenAI được cho là đã thông báo với các chủ sở hữu bản quyền rằng họ phải chủ động yêu cầu loại trừ nếu không muốn nội dung của mình bị Sora 2 “hấp thụ và tái tạo”, nhưng làn sóng phản đối buộc CEO Sam Altman nhanh chóng rút lại quan điểm và hứa sẽ trao nhiều quyền kiểm soát hơn cho các chủ sở hữu nội dung.

Altman cũng đặc biệt nhắc đến Nhật Bản trong bài đăng blog ngày 3/10, cho biết OpenAI muốn “ghi nhận những thành tựu sáng tạo phi thường của Nhật Bản” và rằng ông “bị ấn tượng sâu sắc bởi mối liên kết giữa người dùng toàn cầu và nội dung Nhật Bản.”

Tuy nhiên, theo nghị sĩ Akihisa Shiozaki, lời thừa nhận này chỉ xuất hiện sau sức ép chính trị.

“Khi tôi thử nhập gợi ý vào Sora 2, công cụ này tạo ra một loạt hình ảnh các nhân vật anime nổi tiếng với chất lượng cao đến mức không thể phân biệt được thật – giả,” Shiozaki viết trong bài blog đăng vài ngày sau phát biểu của Altman. “Tuy nhiên, vì lý do nào đó, các nhân vật có bản quyền của các công ty Mỹ như Mickey Mouse hay Superman lại không xuất hiện.”

Shiozaki cho rằng sự khác biệt trong cách Sora đối xử với bản quyền Mỹ và Nhật là “một vấn đề nghiêm trọng theo luật bản quyền”, đặc biệt là theo Đạo luật Thúc đẩy AI mới được ban hành đầu năm nay. Điều 16 của đạo luật này cho phép chính phủ can thiệp với các doanh nghiệp vi phạm quyền và lợi ích của công dân Nhật Bản do sử dụng AI không phù hợp.

Ông Shiozaki cho biết đã trực tiếp gặp gỡ các lãnh đạo của OpenAI để bày tỏ lo ngại về việc Sora 2 xử lý vấn đề bản quyền khi cung cấp dịch vụ cho người dùng Nhật, và rằng bài đăng của Altman được công bố ngay sau cuộc trao đổi đó.

“Đúng như lời hứa, ngay sau tuyên bố đó, việc tạo trái phép các nhân vật anime và game Nhật Bản đã bắt đầu bị chặn hàng loạt, cho thấy bộ lọc được siết chặt đáng kể,” Shiozaki viết. “Rõ ràng chính sách mới của công ty xuất phát từ sức ép mạnh mẽ của phía Nhật Bản.”

Tuy nhiên, việc Bộ trưởng Kiuchi khẳng định Văn phòng Nội các Nhật Bản đã tự mình liên hệ với OpenAI cho thấy chính phủ vẫn chưa hài lòng với mức độ kiểm soát bản quyền hiện tại của Sora 2.

Tính đến thời điểm hiện tại, khi thử yêu cầu Sora tạo video có các nhân vật mang phong cách Nhật Bản, cụ thể như Cloud Strife trong Final Fantasy VII, người dùng sẽ nhận được cảnh báo vi phạm bản quyền và bị từ chối tạo video. Tuy nhiên, nếu chỉ yêu cầu hình ảnh “theo phong cách của các hãng hoạt hình Nhật nổi tiếng” như Ghibli của Hayao Miyazaki, công cụ này vẫn tạo ra kết quả.

Nhiều video phong cách anime mô phỏng các hãng phim Nhật vẫn xuất hiện trên ứng dụng Sora, cho thấy Nhật Bản có thể sẽ còn phải tiếp tục nỗ lực để ngăn chặn việc lạm dụng “những kho báu không thể thay thế” của mình.

OpenAI hiện chưa đưa ra phản hồi nào cho câu chuyện này.   

Quỳnh Trang