Tại hội thảo "Sở hữu trí tuệ - Công cụ đắc lực thúc đẩy đổi mới công nghệ ở doanh nghiệp", TS. Lương Minh Huân, Viện trưởng - Viện Phát triển doanh nghiệp, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã chia sẻ về vấn đề: Trình độ công nghệ và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp Việt Nam. 

Theo đó, đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp (DN) là nội dung quan trọng trong việc thực hiện những bước đi cụ thể của quá trình công nghiệp hóa đất nước. Do vậy, trong thời gian qua Đảng và Nhà nước đã có những biện pháp nhằm khuyến khích DN đổi mới công nghệ. Quyết định số 677/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Đổi mới công nghệ Quốc gia đến năm 2020, trong đó đề ra mục tiêu Việt Nam có 80.000 kỹ sư, kỹ thuật viên và cán bộ quản lý DN nhỏ và vừa được đào tạo về quản lý công nghệ, quản trị công nghệ và cập nhật công nghệ mới vào năm 2020.

Đặc biệt, về vấn đề nhận thức của doanh nghiệp về vai trò của công nghệ, ông cho biết theo kết quả khảo sát của VCCI năm 2015 trong khuôn khổ đề tài “Đánh giá nhu cầu đào tạo về quản lý công nghệ, quản trị công nghệ và cập nhật công nghệ mới trong các DN Việt Nam” (mã số: ĐM.13.DA/15), việc chưa coi trọng yếu tố công nghệ hiện vẫn còn tồn tại trong nhận thức của DN.

Theo đó yếu tố về công nghệ được xếp hàng thứ 5 về tầm quan trọng, sau các yếu tố như: Thị trường, nguồn tài chính, chiến lược kinh doanh, nguồn nhân lực. Trong khi đó, nhiều khảo sát gần đây của các DN hàng đầu thế giới đã chỉ ra rằng yếu tố công nghệ gần như chiếm vị trí hàng đầu trong việc quyết định thành công của DN. Điều này một lần nữa cho thấy, các DN Việt Nam vẫn chưa nhận thức được đầy đủ những vấn đề liên quan đến đổi mới thiết bị, công nghệ.

Kết quả của đề tài ĐM.13.DA/15 cho thấy hai lý do chính khiến DN chưa nhận thức đúng về vai trò của việc đổi mới công nghệ (ĐMCN) là: Thứ nhất, đa số các DN đều cho rằng kinh phí để ĐMCN là vấn đề lớn đối với DN vì đầu tư cho một dây chuyền công nghệ là khá tốn kém. Thứ hai, có một bộ phận DN cho rằng ở thời điểm này chưa thấy có vấn đề gì hoặc không thấy có nhu cầu ĐMCN. Thậm chí trong ngành chế biến thực phẩm, các DN cho rằng đây là ngành sản xuất chủ yếu theo phương pháp truyền thống nên nhu cầu ứng dụng công nghệ không cao, ngoài ra, một số DN khác có quy mô còn nhỏ, mới khởi nghiệp nên chưa có định hướng về vấn đề này.

Kết quả khảo sát thuộc khuôn khổ Tiểu dự án 1(b) “Hoàn thiện hệ thống thống kê, đánh giá, đo lường KH&CN và đổi mới sáng tạo” của Dự án “Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo thông qua nghiên cứu, khoa học và công nghệ” (gọi tắt là dự án FIRST) đã cho thấy các mục tiêu mà DN đặt ra khi thực hiện các hoạt động đổi mới sáng tạo. Theo đó, mục tiêu quan trọng nhất mà DN tiến hành các hoạt động đổi mới sáng tạo đó là để cải thiện chất lượng của hàng hóa dịch vụ. Thực trạng này cũng phù hợp với nhận xét trong một nghiên cứu năm 2015 của Ngân hàng thế giới (World Bank, 2017), theo đó, đặc điểm quan trọng nhất của các sản phẩm mới mà các DN nhỏ và vừa Việt Nam giới thiệu là nhằm nâng cao chất lượng, giống như các nước khác (Lào, Cămpuchia, Malaysia, Philippin, Thái Lan); tuy nhiên, đổi mới sản phẩm tại Việt Nam tập trung nhiều vào cắt giảm chi phí sản phẩm, nhưng lại ít tập trung cho nghiên cứu để có được những tính năng hoàn toàn mới của sản phẩm.

 Minh Thư