"Như có Bác trong ngày đại thắng" là giai điệu mà người Việt Nam không chỉ nghe bằng tai, mà còn chạm tới bằng ký ức. Được viết trong đêm 28/4/1975 dưới ánh đèn vàng đầu cầu thang khu tập thể Khương Thượng, chỉ với bút chì và mẩu giấy nhỏ, ca khúc đã kịp vang lên lúc 17 giờ 05 phút ngày 30/4/1975 trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, ngay sau bản tin lịch sử.

Ngay ngày 2/5/1975, Báo Nhân dân in trọn ca khúc, mở ra hành trình từ trang báo đến đời sống: vào sân trường, mái nhà, lễ kỷ niệm; vượt qua biên giới tới Italia, Liên Xô, Nhật Bản, Tiệp Khắc… để kể câu chuyện Việt Nam bằng một thứ ngôn ngữ ai cũng hiểu - niềm vui độc lập và đoàn tụ.

Khán thính giả gọi "Như có Bác trong ngày đại thắng" là "bài hát của nhân dân" bởi những lý do rất giản dị: nó cất lên đúng lúc lòng người cần một câu hát để gọi tên hạnh phúc chung; nó đủ giản dị để ai cũng có thể hát, và đủ chuẩn xác để nói thay cho cộng đồng về lòng biết ơn với Bác Hồ, với những thế hệ đã hy sinh; nó sống dài lâu ở những nơi bình dị nhất: sân trường, bếp nhà, con ngõ ngày lễ, nơi ký ức được truyền tay bằng giọng hát và ánh nhìn.

Bởi vậy, quyết định trao tặng quyền quản lý và sử dụng ca khúc cho Báo Nhân dân mang tính biểu tượng sâu sắc: trao về cộng đồng thông qua một thiết chế công đại diện cho tiếng nói của nhân dân.

Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh chia sẻ: "Trong rất nhiều bài hát hay, có lẽ "Như có Bác trong ngày đại thắng" được hát nhiều nhất trong bất kỳ sự kiện nào. Chúng tôi nghĩ rằng sẽ phải có nhiều trách nhiệm hơn trong việc gìn giữ và lan tỏa giá trị của bài hát bằng nhiều hình thức khác nhau. Việc tiếp nhận của Báo Nhân dân không chỉ là một thủ tục pháp lý, mà là một lời hứa gìn giữ và phát huy giá trị: đảm bảo ca khúc được cất lên đúng nơi, đúng lúc, đúng cách; tôn trọng nguyên bản và bối cảnh lịch sử; đồng thời mở ra những cách thức giới thiệu phù hợp với công chúng trẻ, để di sản không hóa thạch mà tiếp tục sống giữa đời sống đương đại".

Bà Phạm Hồng Tuyến - con gái nhạc sĩ Phạm Tuyên, cho biết: "Như có Bác trong ngày đại thắng" là bài hát của nhân dân. Cha tôi luôn giữ tâm niệm âm nhạc chỉ thật sự sống khi nó thuộc về cộng đồng. Vì thế khi chúng tôi quyết định tặng lại toàn bộ quyền quản lý và sử dụng ca khúc cho Báo Nhân dân, đó là cách chúng tôi tiếp nối tinh thần ấy: trao lại tác phẩm cho một cơ quan công - nơi có sứ mệnh và năng lực gìn giữ những giá trị chung, quản lý việc sử dụng vì nhân dân, phụng sự Tổ quốc và không vì mục đích thương mại".

Chia sẻ tại buổi lễ, Chủ tịch Ủy ban Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho biết: Ca khúc "Như có Bác trong ngày đại thắng" đã vang lên trong thời khắc thiêng liêng của Tổ quốc, gắn với sự nghiệp đấu tranh và bảo vệ đất nước vĩ đại của dân tộc. Ca khúc đã đi cùng năm tháng lịch sử, trở thành một giá trị tinh thần, chắp thêm hành trang cho biết bao thế hệ tiếp tục vững bước, tiếp tục phấn đấu trong hàng chục năm qua. "Các tác phẩm của nhạc sĩ Phạm Tuyên không chỉ sống mãi với thời gian mà còn gợi lên niềm tin, hy vọng của dân tộc khi cả đất nước bước sang một kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên vươn mình" - nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nói.

 "Như có Bác trong ngày đại thắng" là một ca khúc không dài, nhưng đủ để bắc một cây cầu giữa lịch sử và hiện tại. Mỗi lần ca khúc cất lên, ta nghe trong đó một lời tri ân hiền hòa, một bài học công dân mộc mạc, và một lời hứa về tương lai: rằng có những giá trị, càng gìn giữ chung, càng sáng rõ. Và mỗi khi lời ca ấy vang lên, chúng ta lại đứng gần nhau hơn, để nhớ về Bác, nhớ về ngày đại thắng, và tin vào những điều tốt đẹp mà chúng ta tiếp tục làm cùng nhau.

Thương Nguyễn