Các báo cáo thường niên 2025 Research Frontiers và 2025 Research Frontiers Heat Index, vừa được Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) và công ty phân tích Clarivate công bố toàn cầu vào ngày 3/12, đã đánh giá hiệu suất nghiên cứu của các cường quốc khoa học như Mỹ, Trung Quốc, Anh, Đức và Canada. Dữ liệu được phân tích dựa trên các bài báo nghiên cứu được trích dẫn nhiều nhất trong giai đoạn 2019-2024, tập trung vào 110 lĩnh vực tiên phong điểm nóng và 18 lĩnh vực tiên phong mới nổi thuộc 11 lĩnh vực khoa học chính.

Trong cuộc cạnh tranh vị trí số một, Trung Quốc đã cho thấy sự đầu tư mạnh mẽ và hiệu quả trong nhiều ngành mũi nhọn. Quốc gia này hiện đang xếp hàng đầu ở 6 lĩnh vực khoa học chính: Khoa học Nông nghiệp, Thực vật học và Động vật học; Sinh thái học và Khoa học Môi trường; Hóa học và Khoa học Vật liệu; Vật lý; Khoa học Thông tin; Kinh tế học, Tâm lý học và các ngành Khoa học Xã hội khác.

Sự vượt trội này cho thấy chiến lược tập trung vào công nghệ lõi và các ngành khoa học ứng dụng của Trung Quốc đang phát huy tác dụng.

Mặc dù bị Trung Quốc vượt qua ở một nửa số lĩnh vực được khảo sát, Mỹ vẫn khẳng định được vị thế cường quốc khoa học số một thế giới. Mỹ dẫn đầu ở 5 lĩnh vực quan trọng còn lại: Khoa học Địa chất; Y học Lâm sàng; Khoa học Sinh học; Thiên văn học và Vật lý Thiên văn; Toán học.

Báo cáo cho biết, xét về hiệu suất tổng thể trên cả 11 lĩnh vực học thuật chính, Mỹ vẫn dẫn đầu, trong khi Trung Quốc giữ vững vị trí thứ 2. Tuy nhiên, khoảng cách giữa hai quốc gia đang được thu hẹp một cách rõ rệt.

Báo cáo cũng chỉ ra những lĩnh vực mà Trung Quốc cần tiếp tục tăng cường đầu tư. Hai lĩnh vực Trung Quốc còn tương đối yếu so với các cường quốc khác là: Y học Lâm sàng (xếp thứ 4); Thiên văn học và Vật lý Thiên văn (xếp thứ 5).

Các quốc gia khác trong nhóm đầu cũng được đánh giá cao: Anh, Đức và Canada lần lượt xếp từ thứ 3 đến thứ 5 về hiệu suất nghiên cứu tổng thể.

Việc Trung Quốc liên tục cải thiện vị trí trong nghiên cứu khoa học cho thấy sự dịch chuyển đáng kể trong cán cân quyền lực học thuật toàn cầu, báo hiệu một kỷ nguyên cạnh tranh khốc liệt và đổi mới không ngừng trong thập kỷ tới.

Phạm Tuấn