Đây không chỉ là sự kiện tôn vinh trí tuệ Việt mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về một mô hình tăng trưởng dựa trên chất xám và chuyển đổi số.

Trước đây, chúng ta vốn quen thuộc với ngày 18/5 là ngày hội của những người làm khoa học. Tuy nhiên, việc chính thức luật hóa tên gọi và nội hàm "Đổi mới sáng tạo" (Innovation) vào Điều 7 của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 đã đánh dấu một bước ngoặt về tư duy quản lý. Khoa học không còn chỉ nằm trong phòng thí nghiệm; nó phải gắn liền với thực tiễn sản xuất, với thị trường và khả năng thương mại hóa.

Năm 2026, với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đang gửi đi thông điệp rõ ràng: Việt Nam đang chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên tài nguyên và nhân công giá rẻ sang mô hình dựa trên năng suất tổng hợp (TFP), nơi mà chuyển đổi số đóng vai trò là "mạch máu" và đổi mới sáng tạo là "trái tim".

Điểm khác biệt lớn nhất của năm 2026 chính là quy mô và hình thức tổ chức. Theo kế hoạch từ Bộ KH&CN, chuỗi hoạt động kéo dài từ ngày 12 đến 18/5 không chỉ tập trung tại Thủ đô Hà Nội mà còn lan tỏa tới 34 điểm cầu trực tuyến tại các địa phương. Điều này đảm bảo tinh thần đổi mới sáng tạo được thấm nhuần từ cấp Trung ương đến từng sở, ban, ngành và doanh nghiệp địa phương.

Đặc biệt, sự kiện được mong chờ nhất chính là việc công bố Mạng lưới chuyên gia AI toàn cầu. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa lại mọi ngành công nghiệp, từ sản xuất thông minh đến quản lý báo chí, mạng lưới này được kỳ vọng sẽ là "cánh tay nối dài" giúp Việt Nam tiếp cận với nguồn tri thức tinh hoa của người Việt khắp thế giới. Đây chính là giải pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ trực tiếp cho các dự án hạ tầng số và nghiên cứu công nghệ lõi.

Việc đưa Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo vào luật không chỉ mang ý nghĩa hình thức. Nó tạo ra một hành lang pháp lý ổn định, thúc đẩy các cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư vào R&D (nghiên cứu và phát triển).

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày 18/5 sẽ trở thành diễn đàn thường niên - nơi các nhà khoa học gặp gỡ giới doanh chủ để "khớp lệnh" nhu cầu. Các bài toán về sở hữu trí tuệ, bảo hộ thương hiệu hay tiêu chuẩn hóa sản phẩm công nghệ sẽ được đưa ra thảo luận trực diện, giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến tay người tiêu dùng.

Bên cạnh các hội thảo chuyên sâu, công tác tuyên truyền năm nay sẽ được triển khai rộng khắp. Mục tiêu là giúp công chúng hiểu rằng: Khoa học công nghệ không hề xa vời. Đó là chiếc điện thoại thông minh với các ứng dụng công ích như iHanoi giúp kết nối người dân với chính quyền; đó là những giống cây trồng mới chịu hạn mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long; hay là những quy trình chuyển đổi số giúp nông sản Việt vươn ra thế giới.

Tôn vinh đội ngũ trí thức, nhà khoa học và các doanh nhân công nghệ trong dịp này cũng chính là cách để khơi dậy niềm đam mê sáng tạo trong thế hệ trẻ. Khi "đổi mới sáng tạo" trở thành một hằng số trong tư duy phát triển, Việt Nam sẽ có thêm niềm tin để vượt qua bẫy thu nhập trung bình, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Ngày 18/5/2026 không chỉ là một ngày kỷ niệm, mà là ngày khởi đầu cho một chương mới của khoa học nước nhà – chương của sự dấn thân, kết nối và bứt phá.

Hương Mi