Nhận thức rõ tầm quan trọng của khoa học công nghệ như một trụ cột cho sự phát triển, Chính phủ đã ban hành các Nghị định 132/2025/NĐ và 133/2025/NĐ-CP, quy định rõ về phân định và phân cấp thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN). Để tháo gỡ những khó khăn ban đầu, Bộ KH&CN đã thành lập 12 đoàn công tác, làm việc với 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 12/8 đến 22/8/2025.

Bức tranh tổng thể: Những kết quả đáng ghi nhận 

Theo báo cáo chi tiết từ ông Hồ Hồng Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ KH&CN), các đoàn công tác đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực tại các địa phương. Về hạ tầng kỹ thuật, hầu hết các tỉnh đã hoàn tất kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng tới cấp xã, trang bị đủ máy tính cho cán bộ tại bộ phận “một cửa”. Nhiều địa phương đã đồng bộ phần mềm một cửa điện tử, tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia, và đạt tỷ lệ số hóa hồ sơ trên 90%. Đây là những bước tiến quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi số.

Về bố trí nhân lực và tổ chức thực hiện, các tỉnh đã tích cực tuyển dụng, điều động cán bộ, đồng thời tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ cấp huyện, xã về quản lý KH&CN và kỹ năng triển khai chuyển đổi số. Sở KH&CN các địa phương cũng đã rà soát chức năng, nhiệm vụ, đảm bảo phân công cụ thể, rõ ràng từng đầu việc, từ tiếp nhận hồ sơ đến xử lý các lĩnh vực chuyên ngành.

Nút thắt và giải pháp: Vượt qua những rào cản 

Bên cạnh những kết quả tích cực, các đoàn công tác cũng thẳng thắn chỉ ra những vướng mắc còn tồn tại:

Hạ tầng thiếu đồng bộ: Tại nhiều xã, phường sáp nhập, hạ tầng kỹ thuật còn chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc kết nối dữ liệu. Việc kết nối giữa cổng dịch vụ công quốc gia và hệ thống của các tỉnh cũng còn gặp nhiều trở ngại.

Thiếu hụt và yếu kém về nhân lực: Tình trạng thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ thông tin và chuyển đổi số tại cấp xã, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, là một vấn đề nhức nhối. Cán bộ được giao nhiệm vụ thường thiếu kinh nghiệm và chưa được đào tạo chuyên sâu về các lĩnh vực như viễn thông, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng… Thậm chí, nhiều xã còn thiếu cán bộ chuyên trách về KH&CN.

Trên cơ sở những vướng mắc này, Bộ KH&CN đã đề ra hàng loạt giải pháp quyết liệt. Các đơn vị thuộc Bộ sẽ ban hành các văn bản hướng dẫn hành chính, hoặc sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp quy còn bất cập. Đối với các vấn đề ngoài thẩm quyền, Bộ sẽ chuyển tới các cơ quan liên quan để kịp thời xử lý.

Đặc biệt, Bộ sẽ tiếp tục hướng dẫn các địa phương thông qua các hình thức làm việc trực tiếp, hội nghị, khóa đào tạo, bồi dưỡng về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng AI và các chuyên môn nghiệp vụ khác. Một tổ thường trực và các nhóm tương tác trực tuyến 24/7 cũng sẽ được duy trì để tiếp nhận, giải đáp các kiến nghị từ cơ sở.

Bên cạnh đó, Bộ KH&CN cũng đưa ra các kiến nghị và đề xuất quan trọng lên Chính phủ, bao gồm:

Hỗ trợ tài chính: Đề xuất cơ chế hỗ trợ ngân sách mục tiêu hoặc đưa vào chương trình đầu tư công trung hạn để phát triển hạ tầng.

Chính sách nhân lực: Có chính sách ưu tiên đào tạo, phân bổ biên chế cho cán bộ KH&CN, chuyển đổi số ở cơ sở.

Hệ thống dữ liệu: Chia sẻ, kết nối, tích hợp đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống của các Bộ, ngành.

Cơ sở vật chất: Sửa đổi, bổ sung quy định về chứng thực, đồng thời tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị cho việc giải quyết thủ tục hành chính.

Những nỗ lực của Bộ KH&CN cho thấy sự quyết tâm cao trong việc tháo gỡ các rào cản, giúp mô hình chính quyền hai cấp vận hành một cách trơn tru, hiệu quả. Đây không chỉ là bước đi nhằm hiện đại hóa nền hành chính mà còn là nền tảng vững chắc để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng một Việt Nam số, văn minh và hiện đại.

Minh Vân