Chương trình nhằm phân tích xu hướng mới của chuỗi cung ứng quốc tế dưới tác động của tái cấu trúc sản xuất, cạnh tranh thương mại, xung đột địa chính trị và yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung, qua đó thảo luận giải pháp để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Hà Khắc Minh - Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính doanh nghiệp nhận định, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, chuỗi cung ứng toàn cầu đang điều chỉnh mạnh mẽ dưới tác động của địa chính trị, chính sách thương mại, công nghệ và xu hướng xanh hóa. Với độ mở kinh tế cao, đây là cơ hội để Việt Nam thu hút đầu tư, mở rộng thị trường nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ và cải thiện quản trị. Diễn đàn được tổ chức nhằm góp phần triển khai Nghị quyết 02/NQ-CP ngày 8/1/2026 của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, đồng thời tạo không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội, ngân hàng và doanh nghiệp. Ban Tổ chức cũng gửi lời cảm ơn đến các đơn vị đồng hành gồm Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Tổng Công ty Khí Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tổng Công ty Lọc hóa Dầu Việt Nam.

Tại Phiên 1, các chuyên gia tập trung phân tích xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, những tác động và cơ hội đối với Việt Nam, đồng thời trao đổi về các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Chia sẻ tại diễn đàn, ThS. Nguyễn Anh Dương - Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế (Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược) cho biết Việt Nam tiếp tục đạt kết quả tích cực trong thu hút FDI. Năm 2025, Singapore dẫn đầu với 6,98 tỷ USD, tiếp đến là Trung Quốc 5,19 tỷ USD và Hàn Quốc 4,20 tỷ USD; trong 8 tháng đầu năm 2026, các đối tác đầu tư chủ yếu gồm Singapore, Hàn Quốc, Hồng Kông, Malaysia, Trung Quốc và Nhật Bản. Dòng vốn FDI đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu và phát triển hạ tầng logistics, kết nối số. Tuy nhiên, Việt Nam cũng đối diện thách thức từ chính sách thuế nhập khẩu của Hoa Kỳ từ năm 2025, các tiêu chí kỹ thuật, cạnh tranh trong ASEAN và liên kết hạn chế giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước. Do đó, ông Nguyễn Anh Dương kiến nghị chuyển từ tư duy thu hút FDI theo số lượng sang lựa chọn có chọn lọc các dự án công nghệ cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực logistics và hạ tầng số.

Cùng bàn về giải pháp vĩ mô, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam cho biết, hệ thống chính sách thuế hiện có nhiều ưu đãi như thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm cho lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, AI; cơ chế tính chi phí R&D tối đa 200%; hoàn thuế GTGT hàng xuất khẩu đạt khoảng 120.000-130.000 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, chính sách hiện hành vẫn còn điểm cần hoàn thiện do hàng xuất khẩu nội địa chủ yếu tập trung vào ngành giá trị gia tăng thấp như may mặc, thủy sản, nông sản. Bà Hải đề xuất chuyển trọng tâm chính sách thuế sang nâng cấp năng lực doanh nghiệp Việt và đưa ra 8 nhóm giải pháp gồm: tăng cường ưu đãi R&D khấu trừ thuế 10-20%; cho phép khấu hao nhanh máy móc và AI tối đa 2 lần; thiết kế ưu đãi thuế TNDN cho chuỗi cung ứng ở mức 10-12%; đổi mới ưu đãi công nghiệp hỗ trợ theo tiêu chí kỹ thuật và tỷ lệ nội địa hóa; hỗ trợ đơn hàng dịch chuyển; cải cách hoàn thuế GTGT tự động; mở rộng miễn giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu, máy móc tự động hóa; và khuyến khích chi phí đào tạo nhân lực kỹ thuật cao, ESG.

Tại Phiên 2, các diễn giả tập trung phân tích từ góc nhìn doanh nghiệp về yêu cầu phát triển công nghiệp hỗ trợ và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Theo TS. Phạm Văn Quân - Phó cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), kinh tế Việt Nam đạt nhiều bước tiến với GDP danh nghĩa năm 2025 khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người khoảng 5.026 USD; 6 tháng đầu năm 2026 GDP tăng 8,18% và IIP 8 tháng tăng 11,9%. Dù vậy, khu vực doanh nghiệp FDI chiếm tới 79,9% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm 20,1%, cho thấy mức độ tham gia vào các công đoạn giá trị gia tăng cao còn hạn chế. Do đó, ông Quân nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển từ gia công, lắp ráp sang phát triển sản xuất trong nước thông qua tăng tỷ lệ nội địa hóa, hoàn thiện thể chế, thúc đẩy liên kết FDI - nội địa, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đồng thời thực hiện Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035.

Tiếp nối góc độ này, TS. Đỗ Diệu Hương - Phó giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách (Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới) chỉ ra rằng giai đoạn 2021-2025 kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh từ 336,25 tỷ USD lên 475,04 tỷ USD, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp nội địa liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu lại giảm từ khoảng 35% năm 2009 xuống 18% năm 2023. Yêu cầu đối với nhà cung cấp nay đã mở rộng sang nguồn gốc nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, môi trường, lao động và quản trị rủi ro. Từ đó, bà Đỗ Diệu Hương đề xuất 5 nhóm năng lực nền tảng gồm chất lượng - công nghệ - năng suất; chi phí - quy mô - độ tin cậy giao hàng; quản trị - dữ liệu - truy xuất nguồn gốc; môi trường - carbon - lao động và trách nhiệm xã hội; đổi mới - thích ứng - chống chịu; đồng thời nhấn mạnh việc nhận diện chính xác “khoảng cách tiêu chuẩn” để giúp doanh nghiệp vượt qua điểm nghẽn, gia nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thông qua các tham luận và phiên thảo luận, Diễn đàn đã cung cấp góc nhìn đa chiều về những thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu, qua đó kết nối các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp để tìm kiếm giải pháp thực chất nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của kinh tế Việt Nam.

PV