Những kết quả tích cực trong thời gian qua, đặc biệt là sự chuyển mình mạnh mẽ từ các cơ sở giáo dục đại học, đã khẳng định vai trò trung tâm của tri thức trong việc giải quyết các bài toán thực tiễn của xã hội.

Sự ra đời của Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo nên một bước ngoặt quan trọng, thay đổi căn bản tư duy và nhận thức của các bên liên quan. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số giờ đây không còn là những khái niệm tách rời mà được lồng ghép chặt chẽ thông qua cơ chế hợp tác “3 Nhà”. Tại các cơ sở giáo dục đại học (GDĐH) trọng điểm, mối quan hệ này đã sớm kết tinh thành những hoạt động cụ thể, từ việc điều chỉnh chương trình giảng dạy sát với thực tế đến việc mời chuyên gia từ doanh nghiệp trực tiếp đứng lớp.

Số liệu từ năm học 2024–2025 cho thấy một tín hiệu lạc quan khi nhóm ngành công nghệ – kỹ thuật thu hút hơn 685.800 sinh viên, chiếm tới 1/3 quy mô đào tạo đại học cả nước. Điều này không chỉ minh chứng cho sức hút của lĩnh vực KHCN mà còn cho thấy nguồn cung nhân lực chất lượng cao đang sẵn sàng để đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường lao động trong kỷ nguyên 4.0.

Không dừng lại ở đào tạo, mô hình hợp tác này đã trực tiếp sản sinh ra những giá trị kinh tế cụ thể thông qua nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Những trung tâm tri thức lớn như Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP.HCM đã tiên phong trong việc ký kết hàng trăm thỏa thuận hợp tác, mang về nguồn kinh phí chuyển giao lên tới hàng chục tỷ đồng. Trong khi đó, Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Đà Nẵng lại khẳng định vị thế thông qua các nhiệm vụ nghiên cứu chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo (AI), robot, năng lượng xanh và y sinh học.

Sự chủ động của các trường đại học đã biến họ thành "mắt xích" kết nối hiệu quả giữa chính sách của Nhà nước và nguồn lực của doanh nghiệp. Điển hình là sự hình thành của 13 mạng lưới trung tâm đào tạo xuất sắc về công nghệ 4.0 theo Quyết định 374/QĐ-TTg. Các mạng lưới này không chỉ kết nối gần 300 đối tác trong và ngoài nước mà còn tập trung giải quyết những lĩnh vực mang tính chiến lược quốc gia như bán dẫn, hydrogen và hạ tầng thông minh.

Để hiện thực hóa và nhân rộng mô hình này, trong tháng 3/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai các đợt làm việc chuyên sâu với các đơn vị nòng cốt. Các cuộc gặp gỡ giữa Bộ với hai Đại học Quốc gia, Đại học Bách khoa Hà Nội và Đà Nẵng, cùng sự phối hợp với Sở KH&CN Hà Nội, đã mở ra lộ trình thí điểm cụ thể cho mô hình hợp tác “3 Nhà”.

Thành quả bước đầu với hơn 100 sản phẩm công nghệ chiến lược được đề xuất nghiên cứu là minh chứng rõ nét nhất cho tính đúng đắn của hướng đi này. Khi Nhà nước giữ vai trò kiến tạo cơ chế, doanh nghiệp đặt hàng nguồn lực và nhà trường cung ứng giải pháp tri thức, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện sẽ dần thành hình. Đây chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam không chỉ bắt kịp mà còn có thể dẫn đầu trong một số lĩnh vực công nghệ mới, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế nước nhà.

Phạm Tuấn