Meta Platforms vừa công bố một đơn đăng ký sáng chế mô tả hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng lắng nghe giọng nói của người dùng trong suốt cả ngày để phân tích trạng thái cảm xúc, ghi nhận các thay đổi theo thời gian và kết hợp với nhiều dữ liệu cá nhân khác nhằm xây dựng hồ sơ cảm xúc chi tiết.

Đơn sáng chế mang số US 2026/0182881, được Meta nộp vào tháng 12/2025 và được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) công bố ngày 2/7/2026. Nhà sáng chế duy nhất được ghi nhận là Lachlan Dunn, với hồ sơ ưu tiên từ đơn tạm thời nộp cuối năm 2024.

Điều đáng chú ý là Meta hiện chưa công bố bất kỳ sản phẩm thương mại nào ứng dụng công nghệ này. Giống nhiều đơn sáng chế khác, đây là bước đi nhằm bảo vệ ý tưởng công nghệ trước khi doanh nghiệp quyết định phát triển thành sản phẩm thực tế.

AI lắng nghe giọng nói để lập hồ sơ cảm xúc

Đơn sáng chế có tên gọi kết hợp giữa phân tích trạng thái cảm xúc và huấn luyện thể chất theo thời gian thực. Tuy nhiên, nội dung bảo hộ cho thấy trọng tâm chính là công nghệ nhận diện cảm xúc.

Trong tổng số 20 yêu cầu bảo hộ, ba yêu cầu độc lập đều tập trung vào việc phân tích cảm xúc từ giọng nói, trong khi tính năng huấn luyện luyện tập chỉ xuất hiện ở các yêu cầu phụ thuộc.

Theo mô tả, hệ thống có thể hoạt động trên nhiều thiết bị như kính thông minh, điện thoại thông minh, đồng hồ thông minh, tai nghe hoặc loa thông minh trong gia đình.

Thiết bị sẽ thu thập lời nói của người dùng trong ngày, chuyển thành văn bản rồi sử dụng AI để phân tích đồng thời cả nội dung và đặc điểm giọng nói, bao gồm: Ngữ điệu; Tốc độ nói; Tiếng thở dài; Tiếng cười; Các tín hiệu biểu cảm khác.

Sau đó, AI sẽ gắn nhãn cảm xúc cho từng đoạn hội thoại, liên kết với bối cảnh diễn ra và tổng hợp thành báo cáo theo ngày, tuần hoặc tháng.

Mỗi cảm xúc đều có "bằng chứng"

Một điểm đáng chú ý trong sáng chế là AI không chỉ kết luận người dùng đang tức giận hay căng thẳng.

Mỗi đánh giá cảm xúc đều đi kèm "citation", tức đoạn lời nói cụ thể làm cơ sở cho kết luận đó.

Ví dụ, nếu hệ thống xác định người dùng đang tức giận, báo cáo sẽ hiển thị chính xác những câu nói mang tính gay gắt đã dẫn tới đánh giá này.

Trong một ví dụ minh họa của sáng chế, AI theo dõi hoạt động của một người trong suốt một ngày bao gồm: Buổi sáng tham gia cuộc họp trực tuyến tại nhà với cách nói thiếu tích cực; Buổi tối cười nói với bạn bè trong bữa ăn; 21 giờ 15 phút thở dài khi ở nhà và được loa thông minh ghi nhận.

Dữ liệu được gắn dấu thời gian và lưu trữ để tạo báo cáo như: "Bạn thường thở dài trước giờ đi ngủ. Bạn cảm thấy hạnh phúc nhất khi ở cùng bạn bè. Trong tháng này bạn đã thể hiện nhiều sự biết ơn hơn."

Không chỉ giọng nói

Đáng chú ý, phạm vi của sáng chế còn mở rộng sang nhiều nguồn dữ liệu khác. Cụ thể, hệ thống có thể kết hợp: Dữ liệu sinh trắc học; Theo dõi chuyển động mắt; kích thước đồng tử; tần suất chớp mắt; độ ẩm của mắt nhằm phát hiện căng thẳng hoặc khóc. 

Ngoài ra, AI còn theo dõi cách người dùng sử dụng thiết bị số, bao gồm: Nội dung đã xem; Bài viết đã thích; Thời lượng sử dụng màn hình; Tốc độ chuyển đổi giữa các ứng dụng. 

Tất cả các dữ liệu này sẽ được tổng hợp để xây dựng một hồ sơ cảm xúc toàn diện của người dùng.

Huấn luyện viên thể thao biết "đọc" cảm xúc

Một ứng dụng khác được đề cập trong sáng chế là huấn luyện luyện tập thể chất.

Thông qua kính thông minh, AI có thể quan sát tư thế luyện tập của người dùng trước gương, đưa ra hướng dẫn điều chỉnh động tác và động viên trong quá trình tập luyện.

Đặc biệt, hệ thống còn điều chỉnh cách huấn luyện dựa trên trạng thái cảm xúc.

Nếu AI nhận thấy người dùng mệt mỏi hoặc mất động lực, cường độ luyện tập sẽ được giảm xuống.

Ngược lại, nếu đánh giá người dùng vẫn còn nhiều năng lượng nhưng đang thiếu nỗ lực, AI thậm chí có thể đưa ra những lời nhắc nhở mang tính thúc giục.

Theo đơn sáng chế, hệ thống này có khả năng theo dõi và phản hồi liên tục với độ chính xác mà huấn luyện viên con người khó có thể duy trì trong thời gian dài.

Gợi nhớ công nghệ từng bị Amazon khai tử

Ý tưởng phân tích cảm xúc qua giọng nói không hoàn toàn mới.

Năm 2020, Amazon từng giới thiệu tính năng Halo Tone trên vòng đeo thông minh Halo. Công nghệ này phân tích cao độ và nhịp điệu giọng nói để đánh giá cảm xúc như bình tĩnh hay bực bội.

Dữ liệu khi đó được xử lý ngay trên điện thoại và xóa sau khi phân tích mà không gửi lên máy chủ.

Dù vậy, Halo vẫn vấp phải nhiều chỉ trích về quyền riêng tư. Cuối năm 2020, Thượng nghị sĩ Mỹ Amy Klobuchar đã yêu cầu cơ quan quản lý xem xét việc Amazon thu thập dữ liệu giọng nói và quét cơ thể của người dùng.

Đến năm 2023, Amazon chính thức ngừng toàn bộ dòng sản phẩm Halo, dù không khẳng định nguyên nhân liên quan đến các vấn đề về quyền riêng tư.

So với Halo, hệ thống của Meta có phạm vi rộng hơn đáng kể khi không chỉ phân tích giọng nói mà còn khai thác dữ liệu từ mắt, các chỉ số sinh trắc học và hành vi sử dụng thiết bị số.

AI đọc cảm xúc đang đối mặt rào cản pháp lý

Trong khi các doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu công nghệ nhận diện cảm xúc, các cơ quan quản lý ngày càng tỏ ra thận trọng.

Theo Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU AI Act), từ tháng 2/2025, việc sử dụng AI để suy luận cảm xúc của con người trong môi trường làm việc và trường học đã bị cấm, trừ các mục đích y tế hoặc bảo đảm an toàn.

Quy định này xuất phát từ quan điểm rằng biểu hiện cảm xúc chịu ảnh hưởng lớn bởi văn hóa, hoàn cảnh và đặc điểm cá nhân, khiến độ chính xác của công nghệ vẫn còn gây tranh cãi.

Từ tháng 8/2026, EU cũng sẽ yêu cầu các hệ thống AI sử dụng tín hiệu sinh trắc học để nhận diện cảm xúc phải công khai rõ với người dùng rằng họ đang bị phân tích.

Hiện Meta chưa đưa ra bình luận về việc liệu đơn sáng chế này có phản ánh kế hoạch phát triển sản phẩm thương mại trong tương lai hay cách thức xử lý dữ liệu người dùng nếu công nghệ được triển khai.

Dù mới chỉ dừng ở giai đoạn đăng ký bảo hộ sáng chế, công nghệ này tiếp tục cho thấy xu hướng các hãng công nghệ lớn đang mở rộng nghiên cứu AI từ việc hiểu nội dung giao tiếp sang phân tích cảm xúc và hành vi con người, đồng thời đặt ra những câu hỏi mới về ranh giới giữa đổi mới công nghệ và quyền riêng tư.

Quỳnh Trang