Không chỉ ở các chợ truyền thống, hàng giả còn xuất hiện dày đặc trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream, núp bóng các thương hiệu uy tín. Theo số liệu từ Tổng cục Quản lý thị trường, chỉ riêng quý I/2025, cả nước đã xử lý gần 9.000 vụ việc vi phạm, thu nộp ngân sách trên 80 tỷ đồng. Dù vậy, đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm khi công nghệ làm giả ngày càng tinh vi và pháp lý chưa theo kịp thực tế.

Lỗ hổng trong phối hợp và giám sát

Một trong những vấn đề then chốt là sự thiếu đồng bộ giữa các lực lượng chức năng. Mỗi cơ quan nắm một phần nhiệm vụ, dẫn đến tình trạng “cha chung không ai khóc” hoặc chồng chéo thẩm quyền. Trong khi đó, kẽ hở về công nghệ truy xuất nguồn gốc, thiếu cơ sở dữ liệu chung khiến việc kiểm soát và xử lý tận gốc còn hạn chế.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, việc xử lý vi phạm chủ yếu vẫn dừng ở mức hành chính – tức là xử phạt để rồi vi phạm tái diễn. Thiếu cơ chế truy tố hình sự đối với hành vi làm giả có tổ chức đã tạo “vùng an toàn” cho các đường dây buôn bán hàng gian.

Khi hàng giả là mối đe dọa quốc gia

Tác hại của hàng giả không chỉ nằm ở việc người dân mất tiền oan hay doanh nghiệp thiệt hại về thương hiệu. Vấn đề nghiêm trọng hơn là nó bóp méo cạnh tranh, triệt tiêu động lực sáng tạo và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, thậm chí an ninh quốc gia trong các lĩnh vực như dược phẩm, thiết bị điện tử, linh kiện công nghệ cao.

Đặc biệt, Việt Nam đang hướng đến nền kinh tế số và công nghiệp hóa, nhưng nếu nền tảng thị trường bị xói mòn bởi hàng giả, nỗ lực chuyển đổi số hay hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ không thể bền vững.

Cần cuộc tổng tiến công thực sự

Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ lập tổ công tác đặc biệt mở đợt cao điểm truy quét hàng giả, gian lận thương mại là bước đi quyết liệt đúng lúc. Tuy nhiên, để tạo ra chuyển biến thực chất, cần song hành ít nhất ba trụ cột: hoàn thiện pháp luật, đầu tư công nghệ truy xuất nguồn gốc, và minh bạch hóa quy trình xử lý.

Ngoài ra, việc xây dựng cơ chế trách nhiệm cụ thể – “ai không làm hết trách nhiệm thì phải bị xử lý” – cần được coi là nguyên tắc bắt buộc trong quản trị nhà nước. Vai trò của chính quyền địa phương và lực lượng công an cơ sở cần được kích hoạt tối đa, đặc biệt trong phát hiện và điều tra nguồn gốc hàng giả ngay từ điểm phát sinh.

TH