Dạo quanh các tuyến đường trọng điểm và các khu chợ sầm uất như Bình Tây, Bà Chiểu hay Tân Định những ngày đầu tháng 1/2026, người tiêu dùng dễ dàng bị choáng ngợp bởi sắc màu rực rỡ của các loại bánh mứt, thực phẩm khô. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài bắt mắt ấy là những lỗ hổng lớn về an toàn vệ sinh. Tại một sạp hàng trên đường Nguyễn Đình Chiểu, những dây lạp xưởng đỏ rực hay tôm khô vàng ươm được chào mời với mức giá rẻ đến bất ngờ, chỉ bằng một phần hai so với hàng có thương hiệu.

Điểm chung của các tiểu thương là luôn khẳng định hàng "nhà làm" để tạo lòng tin, lấy đó làm lý do cho việc thiếu bao bì, nhãn mác. Thậm chí, ngay cả những mặt hàng nhạy cảm như thịt heo sống cũng được bày bán tràn lan trên vỉa hè đường Võ Văn Kiệt chỉ với giá 50.000 đồng/kg dưới danh nghĩa "heo mọi nhà nuôi". Tâm lý chuộng đồ rẻ và sự tin tưởng cảm tính vào hai chữ "thủ công" của người dân vô tình trở thành mảnh đất màu mỡ cho thực phẩm "3 không" (không nguồn gốc, không nhãn mác, không hạn sử dụng) hoành hành.

Sự chủ quan không chỉ đến từ người mua mà còn ở thái độ của người bán. Hình ảnh những khay mứt, thau tôm khô phơi mình giữa bụi đường, mặc kệ ruồi nhặng, hay việc người bán dùng tay trần bốc thực phẩm rồi thu tiền đã không còn hiếm gặp. Nhiều tiểu thương vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng thực phẩm khô qua xử lý nhiệt sẽ "diệt hết vi khuẩn", bất chấp quy trình bảo quản sơ sài có thể khiến nấm mốc và độc tố phát triển.

Không chỉ dừng lại ở chợ truyền thống, các hội chợ cuối năm và "chợ mạng" cũng trở thành điểm nóng. Những ly trà sữa giá rẻ, những túi kẹo dẻo đổ đống không hạn sử dụng hay các loại đặc sản vùng miền được quảng cáo "bí truyền" trên sàn thương mại điện tử đang đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý. Việc kiểm soát chất lượng thực phẩm qua màn hình điện thoại gần như là nhiệm vụ bất khả thi đối với người tiêu dùng nếu chỉ dựa vào những lời cam kết suông.

Trước tình trạng bát nháo của thị trường, các cơ quan chức năng TP.HCM đã triển khai chiến dịch tổng kiểm tra cao điểm kéo dài đến tháng 3/2026. Những con số vừa được công bố khiến dư luận không khỏi rùng mình: hơn 30,5 tấn nội tạng và thịt động vật không hóa đơn chứng từ vừa bị triệt phá tại các kho lạnh từ Bình Hưng Hòa đến Thủ Đức. Từ vú heo, trứng gà non đến hải sản đông lạnh đều mang nhãn mác nước ngoài nhưng thiếu thông tin kiểm định, chuẩn bị tung ra thị trường để phục vụ nhu cầu ăn uống tăng cao dịp Tết.

Đáng lo ngại hơn, kết quả kiểm nghiệm tại một số hộ kinh doanh thực phẩm chế biến sẵn đã cho thấy sự hiện diện của các vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella và E. coli. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy thực phẩm bẩn không còn là nguy cơ xa vời mà đã trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng qua từng bữa ăn hàng ngày. 

Cuộc chiến với thực phẩm bẩn mùa Tết sẽ vẫn chỉ như “muối bỏ bể” nếu thiếu đi sự quyết liệt từ gốc rễ và ý thức tự bảo vệ của người tiêu dùng. Trong khi chờ đợi những giải pháp căn cơ hơn từ pháp luật và quản lý thị trường, mỗi người dân cần trở thành một người tiêu dùng thông thái: kiên quyết nói không với hàng hóa thiếu minh bạch và không để cái giá "rẻ" đánh lừa sự an toàn của bản thân và gia đình.

Minh Tú