Theo thông tin vụ việc, nguyên đơn đã tạo ba logo bằng một công cụ tạo hình ảnh AI và đăng chúng lên website của mình, sau đó, một người quen đã sao chép các logo này mà không xin phép và sử dụng chúng trên trang web riêng. Nguyên đơn khởi kiện, yêu cầu chấm dứt hành vi và xóa bỏ nội dung, tuy nhiên, tòa án bác đơn kiện, cho rằng cả ba logo đều không đủ điều kiện là tác phẩm được bảo hộ theo Điều 2 Luật Bản quyền Đức, UrhG.

Viết prompt không khiến bạn trở thành tác giả

Trong phần nguyên tắc chỉ đạo, tòa án đưa ra lập trường khá tinh tế. Việc một sản phẩm do AI tạo ra có đủ điều kiện bảo hộ bản quyền hay không phụ thuộc vào “mức độ mà ảnh hưởng sáng tạo của con người vẫn còn được thực hiện bất chấp quy trình do phần mềm kiểm soát”.

Tòa không hoàn toàn đóng cánh cửa đối với khả năng bảo hộ bản quyền cho tác phẩm do AI tạo ra, nhưng đặt ra tiêu chuẩn khá cao. Về nguyên tắc, bảo hộ bản quyền là có thể nếu sự can thiệp của con người, dù là bổ sung sau đó hay từng bước trong quá trình viết prompt, tạo ra kết quả “phản ánh cá tính của người viết prompt”.

Điều quan trọng không nằm ở mức độ công sức bỏ ra, mà ở chất lượng đóng góp sáng tạo của con người. Phần đầu vào phải “định hình kết quả đầu ra theo cách đủ khách quan và có thể nhận diện rõ ràng”. Tiêu chuẩn này chỉ được đáp ứng “nếu các yếu tố sáng tạo được đưa vào trong quá trình viết prompt chi phối kết quả đến mức đối tượng tổng thể có thể được xem là sáng tạo nguyên gốc của chính tác giả”.

Khi nào chính xác một sản phẩm do AI tạo ra phản ánh “cá tính của người viết prompt” vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ, và nhiều khả năng các tòa án sẽ ngày càng phải đối mặt với vấn đề này khi AI trở thành công cụ phổ biến trong các dự án nghệ thuật và thương mại.

Công sức và phí sử dụng dịch vụ không giúp tạo nên bản quyền

Tòa án đã thẳng thắn bác bỏ nhiều lập luận của nguyên đơn. Trong đó, ông cho rằng cách làm lặp đi lặp lại của mình tương tự như một nhà điêu khắc đục đẽo bức tượng từng bước một. Ông cũng lập luận rằng việc sử dụng phiên bản AI trả phí và soạn prompt cẩn thận thể hiện thành tựu sáng tạo.

Tòa không đồng tình: “Luật bản quyền không tưởng thưởng và bảo vệ cho sự đầu tư, thời gian bỏ ra hay sự chăm chỉ, mà chỉ bảo vệ kết quả của hoạt động sáng tạo”. Việc sử dụng phiên bản trả phí hay mức độ chi tiết của prompt không có ý nghĩa quyết định. “Những hoạt động mang tính thủ công đơn thuần” không phản ánh cá tính của tác giả. Việc chỉ lựa chọn một phương án do AI đề xuất trong số nhiều phương án cũng là chưa đủ.

Phán quyết này phù hợp với xu hướng quốc tế. Văn phòng Bản quyền Hoa Kỳ trước đó cũng đã từ chối bảo hộ bản quyền đối với các hình ảnh do AI tạo ra trong một số quyết định, trong đó có tiểu thuyết đồ họa “Zarya of the Dawn” được tạo bằng Midjourney.

Một chi tiết đáng chú ý là tòa án cho rằng hai bên có thể đã theo đuổi vụ kiện phần nào vì tò mò về mặt học thuật. Trước đó, họ từng tranh luận gay gắt về việc liệu tác phẩm do AI tạo ra có thể được bảo hộ bản quyền hay không. Nguyên đơn thậm chí còn thông báo trước cho bị đơn về các logo của mình và cảnh báo rõ rằng việc sử dụng trái phép sẽ dẫn đến kiện tụng. Tòa nhấn mạnh rằng việc đưa ra ý kiến pháp lý không phải là nhiệm vụ của mình, nhưng vẫn cho phép vụ việc được xem xét vì không thể chứng minh rằng đơn kiện được nộp với động cơ xấu.   

Khánh An