Tiện lợi, nhanh chóng nhưng lì xì online cũng đặt ra câu hỏi về cách gìn giữ ý nghĩa truyền thống trong đời sống hiện đại. 

Trong quan niệm dân gian, lì xì đầu năm không đơn thuần là trao tiền mừng tuổi mà là gửi gắm lời chúc may mắn, bình an. Người lớn lì xì trẻ nhỏ để mong con cháu hay ăn chóng lớn, học giỏi; con cháu mừng tuổi ông bà, cha mẹ để chúc sức khỏe, bình an.

Nhịp sống hiện đại và xu hướng thanh toán không tiền mặt đang dần thay đổi cách thức thực hành phong tục này. Sau giai đoạn giãn cách vì dịch COVID-19, khi việc gặp gỡ trực tiếp bị hạn chế, lì xì online trở thành giải pháp thuận tiện với nhiều gia đình.

Hiện nay, các nền tảng như MoMo, ZaloPay, Viettel Money, ShopeePay và nhiều ngân hàng số đều tích hợp tính năng mừng tuổi điện tử. Chỉ với vài thao tác, người dùng có thể gửi tiền kèm lời chúc đến người thân ở bất cứ đâu.

Theo thống kê của một ví điện tử lớn, trong dịp Tết 2025, người Việt đã gửi hơn 150 triệu phong bao lì xì điện tử, tăng gấp đôi so với năm trước. Không chỉ dừng ở việc chuyển tiền, các phong bao số còn được “trang trí” bằng hình ảnh linh vật, lời chúc, thiệp điện tử sinh động, tạo nên một không khí Tết rất riêng trong không gian số.

Với nhiều người trẻ, đây là hình thức linh hoạt và sáng tạo. Hà Anh, sinh viên tại Hà Nội, cho rằng lì xì online vẫn giữ được cảm xúc nếu đi kèm lời chúc chân thành. Đối với những người học tập, làm việc xa quê, lì xì online trở thành chiếc cầu nối xuyên khoảng cách.

Quang Anh - nghiên cứu sinh Tiến sĩ tại Mỹ cho biết, năm nào cũng gửi lì xì cho bố mẹ qua mạng. Nhận được tin nhắn chúc Tết từ nhà, dù cách gia đình nửa vòng trái đất nhưng vẫn thấy như đang ở rất gần.

Dẫu tiện lợi, lì xì điện tử cũng khiến không ít người băn khoăn. Với nhiều người lớn tuổi, Tết không chỉ là tiền mừng mà là khoảnh khắc sum họp, là lời chúc trao tận tay cùng ánh mắt, nụ cười và tiếng cười rộn ràng của cả gia đình. Khi tất cả được gói gọn trong vài giây chạm màn hình, cảm xúc ấy đôi khi trở nên thiếu trọn vẹn.

Bà Minh Tâm (71 tuổi, Hà Nội) chia sẻ rằng dù hai cháu đang học ở nước ngoài vẫn gọi điện chúc Tết và gửi lì xì online, bà vẫn chuẩn bị phong bao truyền thống để khi các cháu về nhà có thể nhận trực tiếp. Theo bà, nghi thức trao tay đầu năm là điều khó thay thế, nhất là với người lớn tuổi chưa quen công nghệ.

Các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng khi một phong tục được số hóa, nguy cơ lớn nhất không nằm ở hình thức mà ở việc con người quên đi ý nghĩa ban đầu. Nếu lì xì chỉ còn là giao dịch tài chính hay thậm chí trở thành cuộc so đo giá trị “phong bao số”, giá trị tinh thần của Tết có thể bị mờ nhạt.

PGS.TS Nguyễn Thị Minh nhận định truyền thống không bất biến, nhưng sẽ chỉ mất đi khi con người không còn hiểu và trân trọng nó. Vì vậy, thay vì đặt truyền thống và hiện đại ở hai thái cực, người Việt hoàn toàn có thể dung hòa: mừng tuổi trực tiếp với ông bà, cha mẹ để thể hiện sự kính trọng; gửi lì xì online cho bạn bè, người thân ở xa như một cách sẻ chia phù hợp hoàn cảnh.

Thực tế, nhiều nền tảng số cũng đang nỗ lực “thổi hồn Tết” vào không gian mạng bằng thiết kế phong bao mang sắc xuân, lời chúc cá nhân hóa, thậm chí mô phỏng âm thanh mở bao lì xì. Ở nhiều quốc gia châu Á, hồng bao điện tử đã trở thành nét văn hóa mới, duy trì tinh thần mừng tuổi theo cách hiện đại.

Dù phong bao giấy hay phong bao ảo, điều cốt lõi vẫn là lời chúc an lành và sự gắn kết. Hình thức có thể thay đổi theo nhịp sống số hóa, nhưng chỉ cần những lời chúc đầu năm còn được trao gửi bằng sự chân thành, hồn Tết Việt vẫn được gìn giữ trọn vẹn.

TH