Tuy nhiên, hành trình nâng tầm thương hiệu, tránh phát triển ồ ạt thiếu bản sắc đang đặt ra những thách thức lớn đòi hỏi các địa phương phải có chiến lược đầu tư và quản trị chuyên nghiệp.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, lễ hội văn hóa đã chuyển mình mạnh mẽ, trở thành những sản phẩm du lịch có khả năng thu hút du khách và tạo ra doanh thu ấn tượng. Theo nhận định của ông Phùng Quang Thắng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Lữ hành Việt Nam, lễ hội là sự kiện tổng hòa nhiều yếu tố văn hóa từ nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, thủ công mỹ nghệ cho đến di sản vật thể và phi vật thể, từ đó kích thích mạnh mẽ chi tiêu và các hoạt động sáng tạo.

Hiệu quả kinh tế của các lễ hội mang tính thương hiệu đã được minh chứng rõ rệt. Tại Huế, việc tổ chức thành công Năm Du lịch quốc gia gắn với Festival Huế đã giúp địa phương đạt doanh thu du lịch hơn 2.600 tỷ đồng chỉ trong quý I năm 2025. Quảng Ninh, thông qua hàng loạt sự kiện giải trí và văn hóa như Carnaval Hạ Long 2025, Lễ hội Đua thuyền buồm, Lễ hội Khinh khí cầu, đã thu hút khoảng 16,2 triệu lượt khách trong 8 tháng đầu năm, mang về tổng doanh thu du lịch lên đến 41.380 tỷ đồng. Đà Nẵng, với Lễ hội Pháo hoa quốc tế (DIFF), tiếp tục tạo cú hích lớn, thu hút gần 400 nghìn lượt khách chỉ trong 5 đêm pháo hoa đầu tiên.

Không đứng ngoài cuộc, Hà Nội đang nỗ lực định vị mình là “thành phố sự kiện”, “thành phố lễ hội”. Bên cạnh việc khai thác di sản, Thủ đô tổ chức nhiều chương trình có sức lan tỏa sâu rộng như Lễ hội Thiết kế sáng tạo, Lễ hội Văn hóa ẩm thực và đặc biệt là các sự kiện mới như Festival Thăng Long - Hà Nội và Festival Làng nghề quốc tế 2025. Những sự kiện này tạo ra hiệu ứng mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Hà Nội thành trung tâm công nghiệp văn hóa hàng đầu khu vực.

Trong bối cảnh ngành Du lịch khuyến khích các địa phương đa dạng hóa sản phẩm dựa trên tài nguyên văn hóa, việc sáng tạo lễ hội mới trên nền tảng di sản được Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh xem là hướng đi bền vững, vừa bảo tồn bản sắc vừa xây dựng sản phẩm du lịch hiệu quả.

Tuy nhiên, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình đã lên tiếng cảnh báo về "bệnh" phát triển ồ ạt, thiếu định hướng. Ông nhận thấy nhiều lễ hội mới ra đời nhưng lại giống nhau về cách thức, quy mô tổ chức, dẫn đến tình trạng thiếu bản sắc và không tạo được thương hiệu du lịch mạnh cho địa phương. Đây là rào cản lớn nhất ngăn các lễ hội trở thành thương hiệu văn hóa - du lịch có tầm vóc.

Để hóa giải thách thức này, các chuyên gia đều thống nhất rằng: các địa phương cần một chiến lược rõ ràng, bắt đầu từ việc xác định thế mạnh và bản sắc văn hóa cốt lõi để từ đó có những đầu tư, sáng tạo mang tính khác biệt.

Xây dựng thương hiệu cho các sự kiện văn hóa mang ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển ngành kinh doanh văn hóa và tạo dựng “sức mạnh mềm” quốc gia. Để chuyển hóa lợi thế lễ hội thành động lực phát triển bền vững, chiến lược phải bao gồm nhiều yếu tố.

Phân tích về trường hợp Hà Nội, ông Phùng Quang Thắng gợi ý rằng, bên cạnh việc đầu tư cho các yếu tố văn hóa và nghệ thuật, Thủ đô cần đặc biệt chú trọng hoàn thiện hạ tầng giao thông, dịch vụ du lịch và các tiện ích công cộng tương xứng với quy mô của một "thành phố lễ hội". Đây là yếu tố then chốt để phục vụ hàng vạn người tham dự.

Đồng thời, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh tầm quan trọng của sự liên kết vùng. Ông đề xuất các địa phương, trong đó có Hà Nội, cần liên kết với nhau để xây dựng chuỗi cung ứng dịch vụ, không chỉ giúp tăng trải nghiệm cho du khách mà còn tối ưu hóa nguồn lực. Việc xây dựng các tour kết hợp tham quan di sản văn hóa và tham gia lễ hội chính là giải pháp hữu hiệu để gia tăng giá trị trải nghiệm và kích thích chi tiêu.

Có thể thấy, con đường để các lễ hội văn hóa trở thành lực đẩy bền vững cho công nghiệp văn hóa là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bảo tồn bản sắc văn hóa độc đáo, quản trị sự kiện chuyên nghiệp, huy động nguồn lực đa dạng và đầu tư đồng bộ vào cơ sở hạ tầng. Chỉ khi đó, các festival mới thực sự chuyển mình, từ một sản phẩm du lịch cá biệt thành những thương hiệu văn hóa có tầm ảnh hưởng, định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ văn hóa và du lịch quốc tế.

Hương Mi