Sản phẩm bánh chưng Bờ Đậu có từ những năm 1960. Tổ nghề làm bánh ở đây được người dân cho là cụ Nguyễn Thị Xuân, thường gọi là cụ Đấng (gọi theo tên của chồng). Cụ Đấng là người ở xã Cổ Lũng. Dân làng kể lại, trước đây, quán bánh của cụ Đấng nằm gọn dưới một gốc cây phượng lớn ven đường, quán tuy nhỏ nhưng lúc nào cũng đông khách vì hương vị thơm ngon của bánh chưng do cụ Đấng làm. Đến lúc về già, cụ truyền lại nghề cho các con cháu và bánh chưng Bờ Đậu được lưu truyền cho đến bây giờ. Trước khi có làng nghề bánh chưng, người dân xã Cổ Lũng chủ yếu làm nông nghiệp, trồng lúa, trồng chè. Các hộ gia đình đa số sống trong cảnh nhà tranh, vách đất. Nhờ có nghề làm bánh chưng mà cuộc sống của người dân đã vươn lên thoát nghèo.Với lịch sử hơn 50 năm duy trì và phát triển, bánh chưng Bờ Đậu đã khẳng định được thương hiệu trên thị trường.Làng bánh chưng Bờ Đậu nổi lửa quanh năm, nhưng nhộn nhịp, tấp nập nhất là vào những ngày giáp Tết. Có dịp tìm hiểu về bánh chưng Bờ Đậu, du khách mới tận mắt thấy hết những nét độc đáo, tinh hoa qua từng công đoạn làm nên chiếc bánh chưng vuông hình sắc cạnh.

Để có được món bánh chưng thơm ngon và mang nhiều đặc trưng riêng biệt, người dân nơi đây đã phải rất tỉ mỉ trong khâu chọn lựa nguyên liệu. Chính điều này đã tạo nên sự độc đáo và cuốn hút rất riêng cho món ăn này. Gạo nếp dùng để làm nên món bánh chưng truyền thống này nhất định phải là loại gạo nếp vải một trong những loại gạo đặc sản của Phú Lương Thái Nguyên khi ăn rất dẻo và có mùi rất thơm.Đỗ xanh để làm nhân bánh cũng phải là loại đỗ quê bên trong màu vàng và vỏ phải mỏng, hạt phải đều. Có như vậy mới tạo nên món bánh chưng Bờ Đậu thơm ngon nức tiếng. Khi ăn sẽ cảm nhận hương thơm đặc trưng xen lẫn vị bùi bùi của đỗ, ngậy ngậy của thịt ba chỉ. Đặc biệt nhất có lẽ phải nói tới màu sắc của bánh chưng Thái Nguyên. Khác với các vùng quê khác, bánh chưng nơi đây có vỏ ngoài xanh mướt mắt. Sỡ dĩ có được màu xanh cuốn hút này là do người làm bánh đã sử dụng lá dong nếp được trồng tại khu vực rừng núi Việt Bắc nên khi gói bánh sẽ luôn tạo được vỏ ngoài của bánh màu xanh tự nhiên.

Làng nghề làm bánh bánh chưng Bờ Đậu có gần 100 hộ dân tham gia sản xuất và kinh doanh. Trung bình mỗi ngày, mỗi hộ bán được 100 đến 150 chiếc bánh chưng, vào dịp gần tết, số lượng này tăng gấp rưỡi, gấp đôi. Sản phẩm bánh chưng chủ yếu vẫn là bánh chưng truyền thống gồm bánh vuông và bánh dài hình trụ tròn, tương tự như bánh tét của Nam bộ. Các loại bánh với mức giá dao động từ 20 đến 30 nghìn đồng/chiếc (tùy kích thước bánh). Vào dịp Tết, người dân sẽ gói những chiếc bánh với kích thước to hơn nên giá cả dao động từ 40 đến 50 nghìn đồng/chiếc. Với hương vị thơm ngon, đậm vị cổ truyền, thương hiệu bánh chưng Bờ Đậu ngày càng nức tiếng gần xa, lượng khách hàng thập phương ghé qua mua hoặc đặt bánh ngày càng tăng.

Hiện nay, Ban quản lý làng nghề bánh trưng Bờ Đậu đã yêu cầu các hộ sản xuất phải đảm bảo an toàn thực phẩm, dán tem truy xuất, có mã QR và đang tiến hành từng bước đăng ký đề án OCOP để mở rộng thị trường, thu hút du khách. Ngoài ra, làng nghề sẽ tổ chức các cuộc thi, ngày hội làm bánh, kết nối với các công ty, doanh nghiệp du lịch để quảng bá và thêm đầu ra cho những sản phẩm chất lượng.

PV