Đưa pháp luật đến đúng nơi người dân cần

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026, 2030, Văn phòng HĐND và UBND xã Kiến Đức vừa tổ chức các đợt tập huấn nâng cao nhận thức pháp luật, kết hợp tư vấn và trợ giúp pháp lý trực tiếp cho người dân.

Chương trình được tổ chức tại Nhà văn hóa cộng đồng bon BuZaRah trong hai ngày 22 và 23/9/2026, sau đó triển khai tại Nhà văn hóa cộng đồng bon Đắk B’Lao trong hai ngày 24 và 25/9/2026.

Có 80 người dân tham gia, được tổ chức thành 2 lớp. Thành phần không chỉ gồm đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống tại hai bon mà còn có hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, các nhóm dễ bị tổn thương, thành viên Ban tự quản bon, Tổ hòa giải ở cơ sở, người có uy tín, trưởng các đoàn thể, đoàn viên, hội viên và những người có nhu cầu được tư vấn pháp lý.

Việc lựa chọn chính những không gian sinh hoạt cộng đồng làm nơi tổ chức cho thấy một cách tiếp cận gần dân. Pháp luật không chỉ được truyền đạt tại hội trường, mà được đưa về nơi người dân sinh sống, nơi những câu hỏi pháp lý thực tế thường xuất hiện từ chính đời sống hằng ngày.

Đây cũng là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Khi người dân có thể trực tiếp đặt câu hỏi về vấn đề mình đang gặp phải, khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tế cuộc sống được thu hẹp.

Không chỉ phổ biến luật, mà hướng dẫn người dân biết cách bảo vệ quyền của mình

Nội dung tập huấn được xây dựng theo hướng gắn pháp luật với những vấn đề thường phát sinh tại cơ sở.

Các báo cáo viên tập trung phổ biến những quy định liên quan đến Luật Đất đai, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Trẻ em, Luật Hộ tịch, Luật An ninh mạng, Luật sửa đổi Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo năm 2025 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bên cạnh việc cung cấp kiến thức, chương trình chú trọng giải thích quyền và nghĩa vụ của công dân, đồng thời thông tin về các chính sách của Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Điểm đáng chú ý nằm ở việc pháp luật được đặt trong những tình huống mà người dân có thể gặp phải. Thay vì chỉ tiếp nhận quy định một cách thụ động, người tham dự được trao đổi, giải đáp và hướng dẫn cách tiếp cận vấn đề theo quy định pháp luật.

Đối với công tác hòa giải ở cơ sở, chương trình tập trung vào Luật Hòa giải ở cơ sở, quy trình và kỹ năng giải quyết những mâu thuẫn, tranh chấp thường gặp liên quan đến đất đai, hôn nhân, gia đình và các tranh chấp dân sự nhỏ trong cộng đồng.

Những tình huống thực tế được đưa ra phân tích, qua đó hướng dẫn Ban tự quản bon và Tổ hòa giải cách tiếp cận, vận động, giải thích để giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở.

Đây là điểm có ý nghĩa đối với công tác quản lý xã hội. Một tranh chấp được nhận diện và giải quyết đúng pháp luật từ khi mới phát sinh không chỉ giúp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên mà còn hạn chế nguy cơ mâu thuẫn kéo dài, phát sinh khiếu kiện hoặc ảnh hưởng đến sự đoàn kết trong cộng đồng.

Trợ giúp pháp lý phải đi cùng với khả năng tiếp cận công lý

Nếu phổ biến pháp luật giúp người dân biết quy định, thì tư vấn và trợ giúp pháp lý giúp họ biết cách vận dụng quy định đó vào trường hợp cụ thể.

Tại các điểm tập huấn, bàn tư vấn pháp luật được thiết lập để tiếp nhận trực tiếp những yêu cầu, vướng mắc của người dân. Nội dung tư vấn tập trung vào thủ tục hành chính, đăng ký biện pháp bảo đảm, quyền yêu cầu bồi thường của Nhà nước và các vấn đề pháp lý liên quan.

Công tác báo cáo chuyên đề trực tiếp tại điểm tập huấn do ông Nguyễn Thế Anh và ông Nguyễn Văn Thành thực hiện. Hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý trực tiếp có sự tham gia của ông Nguyễn Thế Anh, ông Nguyễn Văn Thành và bà Đoàn Thị Huyền Vân.

Cách làm này tạo ra một giá trị khác so với việc chỉ tổ chức các buổi tuyên truyền một chiều. Người dân không chỉ được nghe về pháp luật mà còn có cơ hội đưa chính trường hợp của mình ra trao đổi, từ đó nhận được hướng dẫn phù hợp.

Thực tiễn hoạt động trợ giúp pháp lý tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng cho thấy việc trao đổi trực tiếp, đưa tình huống thực tế vào tuyên truyền giúp người dân dễ tiếp cận hơn với các quy định pháp luật và mạnh dạn nêu những vướng mắc đang gặp phải. 

Từ một lớp tập huấn đến năng lực tự bảo vệ của cộng đồng

Giá trị của một chương trình trợ giúp pháp lý không chỉ nằm ở số người tham dự hay số nội dung pháp luật được phổ biến. Quan trọng hơn là sau chương trình, người dân có thêm khả năng nhận diện quyền của mình, biết tìm đến đâu khi phát sinh vấn đề và biết sử dụng đúng các công cụ pháp lý để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, yêu cầu này càng có ý nghĩa. Khi điều kiện tiếp cận thông tin pháp luật còn khác nhau giữa các nhóm dân cư, việc đưa tư vấn pháp lý đến tận cộng đồng giúp giảm khoảng cách trong tiếp cận công lý.

Đồng thời, việc nâng cao năng lực cho Ban tự quản bon, Tổ hòa giải và những người có uy tín còn tạo ra một mạng lưới hỗ trợ ngay tại cơ sở. Đây là những người gần dân, hiểu cộng đồng và có điều kiện phát hiện sớm những mâu thuẫn, vướng mắc trước khi vấn đề trở nên phức tạp.

Nhìn rộng hơn, pháp luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân không chỉ biết có luật mà còn hiểu mình được quyền gì, phải thực hiện nghĩa vụ gì và có thể tìm kiếm sự hỗ trợ ở đâu khi quyền lợi hợp pháp bị ảnh hưởng.

Nguồn kinh phí thực hiện chương trình được bố trí từ ngân sách nhà nước cấp cho Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026, 2030 trên địa bàn xã Kiến Đức. Vì vậy, hiệu quả của hoạt động không chỉ được nhìn ở việc hoàn thành một đợt tập huấn, mà còn ở khả năng tạo ra tác động lâu dài đối với nhận thức pháp luật và khả năng tự bảo vệ của người dân.

Từ những buổi trao đổi tại nhà văn hóa cộng đồng, pháp luật được đưa xuống gần hơn với từng bon, từng hộ dân và từng vấn đề cụ thể. Đó cũng là cách để tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật được hình thành từ cơ sở, góp phần giải quyết mâu thuẫn bằng pháp luật, củng cố sự đồng thuận trong cộng đồng và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Là cơ quan báo chí chuyên ngành trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, sohuutritue.net.vn sẽ tiếp tục phản ánh những vấn đề từ thực tiễn đời sống, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và thúc đẩy một xã hội minh bạch, công bằng, thượng tôn pháp luật.

     Phan Hải