Trong "Loạt bài điều tra: Nhãn hiệu giả, thị trường thật", Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo sẽ bóc tách các khía cạnh khác nhau xoay quanh vấn đề làm giả trang sức thương hiệu lớn để trục lợi tinh vi, qua đó đưa ra các đề xuất để làm sạch thị trường và bảo vệ các thương hiệu làm ăn chân chính.

Triệt phá đường dây làm giả trang sức thương hiệu nổi tiếng giữa trung tâm TP.HCM

Tháng 6/2026, tại số 430 đường Võ Văn Tần, phường Bàn Cờ, quận 3, TP.HCM - con đường sang trọng bậc nhất Sài Gòn, nơi các thương hiệu quốc tế đặt showroom và văn phòng đại diện - tồn tại một địa chỉ kinh doanh đặc biệt. Biển hiệu ngoài cửa ghi “Helia Fine Jewelry”.

Bên trong: máy đánh bóng, máy hàn laser, máy cán vàng, máy khắc, và hóa chất phục vụ sản xuất - đủ để vận hành một xưởng chế tác trang sức quy mô nhỏ. Nhưng những gì xưởng này sản xuất không phải nhãn hiệu Helia do công ty tự thiết kế. Đó là Van Cleef & Arpels. Cartier. Bvlgari. Chanel. Louis Vuitton. Tiffany & Co. Chrome Hearts.

Ngày 10/6/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Công an TP.HCM triệt phá đường dây chế tác và tiêu thụ hơn 10.000 sản phẩm trang sức giả các thương hiệu nổi tiếng thế giới, khởi tố 9 bị can về các tội Buôn lậu và Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Đây là vụ làm giả trang sức thương hiệu xa xỉ lớn nhất bị triệt phá tại Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây — và nó phơi bày một hệ sinh thái giả mạo tinh vi hơn nhiều so với những gì hình dung thông thường về “hàng nhái”.

Nhân vật: Hai công ty, một đường dây

Tại cơ quan điều tra, Đào Thùy Trang (sinh năm 1999), Phó Giám đốc Công ty TNHH trang sức Helia Fine Jewelry, khai nhận công ty được cấp phép kinh doanh sản phẩm trang sức mang nhãn hiệu “Helia” do công ty tự thiết kế. Nhưng trong quá trình hoạt động, Trang cùng các nhân viên đã liên hệ với Nguyễn Văn Phúc để chế tác và gia công thêm nhiều sản phẩm giả các thương hiệu nổi tiếng như Van Cleef, Bvlgari, Cartier, Chanel, Louis Vuitton, Tiffany & Co và Chrome Hearts.

Cấu trúc đường dây chia thành hai tầng rõ ràng. Tầng trên là Helia Fine Jewelry tại Võ Văn Tần - đơn vị có pháp nhân hợp lệ, có mặt bằng kinh doanh, có fanpage và gian hàng trực tuyến - đóng vai trò phân phối và tiêu thụ đầu ra. Tầng dưới là mạng lưới chế tác: Nguyễn Văn Phúc (sinh năm 1988, trú tại Đồng Tháp) nhận gia công, chế tác sản phẩm giả nhãn hiệu.

Song song đó, Đào Thùy Trang còn liên hệ với các đối tượng tại Hồng Kông để đặt mua các sản phẩm giả nhãn hiệu Van Cleef, Louis Vuitton, Bvlgari, đưa về Việt Nam tiêu thụ. Đây là điểm quan trọng: đường dây không chỉ tự sản xuất trong nước mà còn nhập khẩu hàng giả từ Hong Kong - trung tâm trung chuyển đã được nhắc đến trong bối cảnh hàng giả kim cương và trang sức xuất phát từ Trung Quốc đại lục.

Ngoài Helia Fine Jewelry, vụ án còn liên quan đến Công ty TNHH Wii Diamonds tại đường Nguyễn Thiện Thuật, phường Bàn Cờ, cũng do Nguyễn Văn Huy (sinh năm 1993) làm Giám đốc. Hai công ty, cùng một người đứng đầu, cùng một khu phố - đây là mô hình phân tán rủi ro pháp lý quen thuộc: nếu một pháp nhân bị đóng cửa, pháp nhân kia tiếp tục.

Thủ đoạn: Khi “chế tác cao cấp” là  từ khóa đánh lừa thuật toán và người mua

Qua theo dõi trên không gian mạng, cơ quan công an phát hiện nhiều tài khoản Facebook và gian hàng trực tuyến quảng cáo các sản phẩm trang sức mang phong cách của nhiều thương hiệu nổi tiếng thế giới với những lời giới thiệu hấp dẫn như “chế tác cao cấp”, “thiết kế chuẩn hãng”, “gia công theo yêu cầu riêng”.

Cách diễn đạt đó không phải ngẫu nhiên. Đây là kết quả của một chiến lược ngôn ngữ được tính toán kỹ lưỡng nhằm vừa thu hút người mua vừa tránh bị nền tảng mạng xã hội gắn cờ vi phạm bản quyền.

Phân tích ba cụm từ đó cho thấy sự tinh vi: “Chế tác cao cấp” gợi ý chất lượng mà không tự nhận là hàng chính hãng; “thiết kế chuẩn hãng” để người xem tự hiểu là “giống hãng” nhưng người bán không thể bị quy kết đã tuyên bố là hàng thật; “gia công theo yêu cầu riêng” tạo cảm giác dịch vụ cá nhân hóa - một cách khác để nói “chúng tôi sẽ làm cho bạn chiếc vòng trông giống Cartier”.

Không chỉ sử dụng hình ảnh sang trọng và bắt mắt, các đối tượng còn xây dựng đội ngũ chăm sóc khách hàng, tư vấn trực tuyến, phát trực tiếp bán hàng nhằm tạo dựng niềm tin với người mua. Nhiều sản phẩm được quảng bá tinh vi đến mức rất khó phân biệt với hàng chính hãng nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.

Livestream bán hàng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong mô hình này. Camera góc rộng che giấu chi tiết, ánh đèn ring light làm kim loại và đá sáng hơn thực tế, và nhịp độ bán hàng nhanh không cho người xem thời gian suy xét. Đây là ứng dụng công nghệ trực tiếp vào mục đích gian lận thương mại. Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện lượng giao dịch các mặt hàng trang sức “cao cấp” tăng đột biến, doanh thu lớn nhưng có dấu hiệu né tránh kê khai nguồn gốc hàng hóa - dấu hiệu cảnh báo đầu tiên dẫn đến cuộc điều tra.

Quy mô và hệ quả: 10.000 sản phẩm giả thương hiệu nổi tiếng, 30 tỷ đồng và những thiệt hại không thể đo lường

Từ năm 2022 đến khi bị bắt, các đối tượng đã đưa ra thị trường tiêu thụ hơn 10.000 sản phẩm trang sức giả các thương hiệu nổi tiếng, thu lợi bất chính khoảng 30 tỷ đồng. Con số 30 tỷ đồng thu lợi bất chính trong hơn ba năm - tức khoảng 833 triệu đồng mỗi tháng, 10 tỷ mỗi năm - cho thấy đây không phải hoạt động nhỏ lẻ, manh mún. Với mức giá trung bình mỗi sản phẩm, đường dây phải có hệ thống phân phối ổn định, khách hàng trung thành, và quy trình sản xuất được tối ưu hóa theo thời gian.

Nhưng thiệt hại thực sự lớn hơn con số đó nhiều lần nếu tính đủ các phía: Thiệt hại cho người tiêu dùng: người mua trả tiền trang sức cao cấp nhưng nhận hàng giả - không chỉ bị lừa về tài chính mà còn về cảm xúc và địa vị xã hội gắn với thương hiệu xa xỉ. Thiệt hại cho thương hiệu gốc: Van Cleef, Cartier, Bvlgari… mỗi chiếc vòng giả lưu thông là một lần pha loãng giá trị thương hiệu, tạo nhầm lẫn trong nhận thức người tiêu dùng, và làm suy yếu hệ thống bảo hộ nhãn hiệu mà các tập đoàn này đã xây dựng hàng thế kỷ. Thiệt hại cho ngành: mỗi vụ bị phanh phui làm thêm một lớp người tiêu dùng mất niềm tin vào thị trường trang sức Việt Nam nói chung - không phân biệt hàng thật hay giả.

Tại sao đường dây tồn tại được ba năm trước khi phát hiện?

Câu hỏi này quan trọng hơn bản thân vụ triệt phá. Ba năm - 36 tháng - là khoảng thời gian đủ dài để một đường dây chuyên nghiệp thiết lập hệ thống, mở rộng thị trường, và thu về 30 tỷ đồng. Điều gì cho phép điều đó xảy ra? Câu trả lời nằm ở ba khoảng trống: khoảng trống về giám sát thương mại điện tử, khoảng trống về phối hợp thực thi quyền sở hữu trí tuệ, và khoảng trống về trách nhiệm của nền tảng số.

Về giám sát thương mại điện tử: các đối tượng sử dụng nhiều tài khoản Facebook và gian hàng trực tuyến để tiêu thụ hàng giả. Các nền tảng này có công cụ phát hiện vi phạm bản quyền, nhưng chỉ hoạt động khi có chủ thể quyền sở hữu trí tuệ chủ động báo cáo - điều mà các thương hiệu xa xỉ thường làm ở thị trường phương Tây nhưng chưa có bộ phận thực thi chuyên nghiệp ở Việt Nam.

Về phối hợp thực thi: vụ việc cuối cùng được phát hiện nhờ cảnh sát kinh tế theo dõi bất thường trong dữ liệu giao dịch - không phải nhờ báo cáo của người tiêu dùng hay yêu cầu từ phía thương hiệu bị xâm phạm. Đây là dấu hiệu cho thấy cơ chế “thực thi chủ động” từ phía thương hiệu nước ngoài tại thị trường Việt Nam còn yếu.

Nguyễn Văn Huy và bức tranh lớn hơn

Vụ triệt phá đường dây Nguyễn Văn Huy - Helia Fine Jewelry không xảy ra trong chân không. Nó xảy ra trong bối cảnh thị trường trang sức Việt Nam đang đồng thời đối mặt với ba cuộc khủng hoảng song song: khủng hoảng thanh khoản kim cương (vụ Tâm Luxury, Kim Ly), khủng hoảng niềm tin kiểm định đá quý (vụ Hằng Túi), và giờ thêm khủng hoảng sở hữu trí tuệ và hàng giả nhãn hiệu cao cấp.

Ba cuộc khủng hoảng đó có một mẫu số chung: thị trường đã phát triển quá nhanh so với khung pháp lý và năng lực quản lý nhà nước. Người tiêu dùng đang tiêu tiền thật cho sản phẩm có nguồn gốc ngày càng mờ đục - và đến khi phát hiện ra, thường đã quá muộn.

Tại Kỳ 2, bài viết sẽ đi sâu vào cơ chế vận hành của các phương thức giả mạo trang sức xa xỉ - từ làm nhái logo đến đánh tráo xuất xứ - và tại sao Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn cho hàng giả thương hiệu cao cấp từ Trung Quốc.

Phạm Tài