Trong thời đại AI, khi tri thức có thể được tìm kiếm và tạo ra chỉ trong vài giây, tôi lại nhận thấy một nhu cầu rất đặc biệt đang ngày càng lớn: con người muốn tìm lại những gì đã từng tồn tại trong quá khứ. Đó không chỉ là nhu cầu tìm hiểu lịch sử, mà còn là nhu cầu tìm lại ký ức, cảm xúc, trải nghiệm và những câu chuyện đã tạo nên một phần cuộc đời mỗi người.

Các thế hệ 6X, 7X, 8X ngày càng sống lâu hơn, có nhiều thời gian hơn để nhìn lại tuổi trẻ của mình; đồng thời, thế hệ trẻ cũng ngày càng tò mò về cuộc sống của cha mẹ, ông bà và những công nghệ từng tồn tại trước thời đại số. Một chiếc máy cassette, một cuộn băng, một chiếc radio hay một chiếc máy ảnh cũ vì thế không còn đơn thuần là đồ vật đã qua sử dụng, mà có thể trở thành những vật thể lưu giữ ký ức.

Với tôi, câu chuyện ấy bắt đầu từ một chiếc đầu cassette Technics RS-B90 và những kỷ niệm từ hơn 40 năm trước. Khi còn nhỏ, tôi từng gắn bó với những chiếc đầu cassette và những cuộn băng nhỏ bé. Khi đó, cassette không chỉ là thiết bị nghe nhạc, mà là cả một thế giới. Đó là những lần thuê băng, mua băng, trao đổi băng, thu nhạc từ radio và chờ đợi để ghi được đúng bài hát mình yêu thích. Đó là những giai điệu của Pet Shop Boys, Modern Talking, ABBA và rất nhiều ca khúc đã trở thành ký ức không thể quên của một thế hệ. Điều kỳ lạ là chúng ta không chỉ nhớ bài hát, mà còn nhớ chiếc máy đã phát bài hát ấy, nhớ tiếng “click” khi nhấn PLAY, tiếng tua băng, những cuộn băng được ghi tên bằng nét chữ của mình và những người bạn từng cùng nghe chúng.

Từ đó tôi nhận ra rằng giá trị của một hiện vật không chỉ nằm ở giá tiền hay công nghệ, mà còn nằm trong câu chuyện và ký ức mà nó mang theo. Trong thời đại AI, khi mọi thứ có thể được số hóa, mô phỏng và tạo ra bằng công nghệ, những vật thể thật, câu chuyện thật và ký ức thật lại càng có giá trị. AI có thể tạo ra hình ảnh một chiếc cassette, nhưng không thể thay thế hoàn toàn cảm xúc của một con người khi cầm lại chính chiếc máy đã gắn với tuổi trẻ của mình. Chính vì vậy, tôi tin rằng di sản không chỉ nằm trong những công trình lớn hay những hiện vật hàng trăm năm tuổi; di sản còn nằm trong những đồ vật rất bình thường của đời sống hàng ngày.

Từ câu chuyện cá nhân đó, tôi bắt đầu hình thành ý tưởng về Cassette.vn – một dự án khởi nghiệp di sản văn hóa sáng tạo, nơi không chỉ sưu tầm cassette mà còn lưu giữ, nghiên cứu, số hóa và kể lại những câu chuyện xung quanh chúng. Mỗi chiếc máy phải có một câu chuyện riêng: nó được sản xuất ở đâu, vào thời kỳ nào, công nghệ có gì đặc biệt, thiết kế khác gì, từng được sử dụng như thế nào và vì sao nó đáng được lưu giữ. Cassette.vn không hướng tới việc có thật nhiều máy giống nhau, mà muốn xây dựng một bộ sưu tập có chiều sâu, trong đó mỗi hiện vật là một mảnh ghép khác nhau của lịch sử công nghệ, âm nhạc và đời sống.

Tôi gọi đó là kinh tế di sản: biến hiện vật thành câu chuyện, câu chuyện thành nội dung, nội dung thành trải nghiệm, trải nghiệm thành giáo dục và cuối cùng tạo ra những giá trị kinh tế mới. Một chiếc cassette có thể trở thành một video, một video có thể trở thành một câu chuyện lịch sử, một câu chuyện có thể tạo ra cộng đồng, và cộng đồng có thể tạo ra những sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm mới. Cassette.vn vì vậy không chỉ là nơi lưu giữ những chiếc máy cassette cũ. Đó là nỗ lực lưu giữ một phần ký ức của nhiều thế hệ và chứng minh rằng ngay cả những đồ vật rất nhỏ bé của quá khứ cũng có thể trở thành nguồn tài nguyên cho sáng tạo, giáo dục và kinh tế di sản trong tương lai.

Cassette.vn – không chỉ lưu giữ những chiếc máy cassette.

Cassette.vn lưu giữ những ký ức đã tạo nên con người chúng ta hôm nay.

ThS Vũ Tuấn Anh

Sáng lập Cassette.vn

Khởi nghiệp di sản văn hóa sáng tạo