Theo lộ trình của Hà Nội, các phương tiện mô tô, xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ bị hạn chế trong các khu vực vành đai 1, 2 và 3 vào các năm 2026, 2028 và 2030. VAMM bày tỏ sự đồng thuận với chủ trương giảm phát thải của Nhà nước, nhưng đồng thời chỉ ra những thách thức lớn nếu lộ trình này được thực hiện quá gấp gáp.

Gánh nặng chi phí và những rào cản từ hạ tầng 

Một trong những vấn đề lớn nhất được VAMM nêu ra là gánh nặng tài chính đối với người dân, đặc biệt là các nhóm thu nhập thấp khi phải thay thế phương tiện đang sử dụng. Việc mua một chiếc xe điện mới sẽ là một khoản chi phí không nhỏ, ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động và các hộ gia đình.

Ngoài ra, hạ tầng hỗ trợ cho xe điện hiện vẫn còn nhiều bất cập. Hệ thống trạm sạc công cộng chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Hiện tại, chỉ có một số ít hãng xe đầu tư mạnh vào trạm sạc, nhưng phần lớn là dành cho ô tô hoặc chỉ tập trung ở các thành phố lớn. Hơn nữa, những lo ngại về an toàn cháy nổ khi sạc xe điện, đặc biệt tại các khu chung cư cũ với hệ thống điện xuống cấp, cũng đang ngày càng tăng.

Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và tác động đến hàng trăm ngàn lao động 

VAMM, với các thành viên như Honda, Yamaha, Suzuki, Piaggio và SYM, cảnh báo rằng việc chuyển đổi quá nhanh có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho toàn ngành công nghiệp xe máy. Các doanh nghiệp sản xuất sẽ phải đối mặt với áp lực đầu tư lớn để tái cấu trúc dây chuyền, đổi mới công nghệ mà không có đủ thời gian và sự hỗ trợ tài chính cần thiết. Điều này có thể dẫn đến thua lỗ, gián đoạn sản xuất và thậm chí là nguy cơ phá sản.

Bên cạnh đó, gần 2.000 đại lý xe máy xăng và khoảng 200 nhà cung ứng linh kiện sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp, kéo theo nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng. Tác động này có thể lan tỏa, đe dọa sinh kế của hàng trăm ngàn lao động và tạo áp lực lớn lên an sinh xã hội.

Các hãng xe thuộc VAMM cũng chỉ ra rằng họ đã và đang đầu tư hàng nghìn tỉ đồng để đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải mới của Chính phủ có hiệu lực từ năm 2027 (như tiêu chuẩn Euro 4). Do đó, việc chuyển đổi đột ngột sang xe điện sẽ gây lãng phí lớn các nguồn lực đã đầu tư và làm suy giảm hiệu quả của những chính sách môi trường đã ban hành.

Kiến nghị lộ trình phù hợp 

Để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả và bền vững, VAMM kiến nghị cần một lộ trình triển khai hợp lý với thời gian chuẩn bị tối thiểu 2-3 năm. Khoảng thời gian này sẽ giúp người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có đủ thời gian để giải quyết các khó khăn, thích ứng và phối hợp đồng bộ, từ đó hạn chế rủi ro và đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn.

Ngoài ra, VAMM cũng đề xuất một lộ trình cấm dần dần, có thể bắt đầu từ những dòng xe cũ có mức ô nhiễm cao, sau đó là xe dịch vụ và cuối cùng mới là xe cá nhân. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến xã hội và nền kinh tế một cách hiệu quả hơn.

Minh An